«Πέρα από την λιτότητα»

 

Ξεκίνησε σαν παρουσίαση του συλλογικού έργου «Beyond Austerity: Reforming the Greek Economy» που κυκλοφορεί στο MIT Press (η Ελληνική εκδοχή θα είναι διαθέσιμη τον Νοέμβριο, στις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), ουσιαστικά όμως λειτούργησε σαν μια συνολική απεικόνιση του πώς η Ελλάδα έφθασε στην κρίση («στην εποχή των Μνημονίων»). πώς συμπεριφέρθηκε η οικονομία της σ’ αυτήν (χειρότερα από το αναμενόμενο βάσει συγκριτικών στοιχείων). πώς θα μπορούσε να αναμένεται η έξοδος/μια έξοδος από την κρίση (δύσκολα, αν δεν προσπεραστούν βαθύτερα ριζωμένες νοοτροπίες).

Στο έργο αυτό έχει συντρέξει μια ευρύτατη ομάδα από Έλληνες οικονομολόγους – από την Ελλάδα και το εξωτερικό – που καλύπτουν το σύνολο των τομέων της οικονομίας: εξωτερικό εμπόριο/ανταγωνιστικότητα, δημοσιονομικά, φορολογία, συνταξιοδοτικό σύστημα, ιδιωτικοποιήσεις, αγορά εργασίας – ακόμη και εκπαίδευση, σύστημα υγείας ή Δικαιοσύνη, πάντως Δημόσιο και λειτουργία του.

Στην παρουσίαση που οργανώθηκε με την συνεργασία του Συνδέσμου Αποφοίτων του LSE και του Γαλλικού Ινστιτούτου – που παρεχώρησε το Αμφιθέατρο Theo Angelopoulos της Οδού Σίνα (το οποίο και ξεχείλισε κάποια στιγμή) – ακούστηκαν αναλύσεις πραγμάτων που γνωρίζουμε ή νομίζουμε ότι γνωρίζουμε, με την προσπάθεια όμως να στραφεί η συζήτηση προς τις προτάσεις. Έτσι, ξανακούστηκε πιο δομημένη η πρόταση για περαιτέρω ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας με παράλληλη καθιέρωση πειστικού διχτυού ασφαλείας (την flexicurity παρουσίασε ο Χριστόφορος Πισσαρίδης /LSE, Κύπριος αλλά με όλο και πυκνότερη παρουσία στα Ελληνικά πράγματα): στο ερώτημα σε τι διάστημα θα μπορούσε ένα τέτοιο σύστημα να εφαρμοσθεί, έδωσε όριο τα 5 χρόνια – βέβαια στο ακροατήριο η Άννα Διαμαντοπούλου θύμισε την (πολιτική) επίθεση/περιπέτεια που είχε υποστεί, όταν είχε απλώς αναφερθεί σ’ αυτό το σχήμα. Αντίστοιχα, ο Πλάτων Τήνιος/ΠαΠει είδε διεξοδικά την δυνατότητα Κοινωνικής Ασφάλισης τριών πυλώνων, μετά τις δυόμιση χαμένες δεκαετίες «σημειωτόν» και υπαναχωρήσεων.

Ιδιαίτερα ριζοσπαστική η πρόταση που προέκυψε από την παρουσίαση του Κώστα Μεγήρ/Yale για πλήρη κατάργηση της φορολόγησης φυσικών προσώπων μέχρις ενός κατωφλιού 32.000 ευρώ τον χρόνο, με αντίστοιχη ενοποίηση του ΦΠΑ σε (υπερυψηλό) συντελεστή 27% χωρίς μειώσεις ή εξαιρέσεις και με καθιέρωση «αρνητικού φάρου»/επιδόματος για τα κατώτατα. Αντίστοιχης ριζοσπαστικότητας και η πρόταση του Ηλία Παπαϊωάννου/LBS, η οποία και προ ημερών είχε κατατεθεί στην ημερίδα του ΙΝΕΡΠΟΣΤ, για ρεαλιστική αντιμετώπιση του βουνού των εκκρεμών σχεδόν 280.000 υποθέσεων στα Διοικητικά Δικαστήρια (ιδίως από «μετάσταση» των φορολογικών αδιεξόδων) με την «στρατολόγηση» για περιορισμένο χρονικό διάστημα π.χ. 5 ετών μεγάλου αριθμού – 5.000 – δικηγόρων που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως βοηθητική δύναμη στο δικαστικό σώμα προκειμένου να επιμηκυνθεί το ωράριο λειτουργίας των Δικαστηρίων και να περιοριστούν οι θερινές κλπ. διακοπές ώστε να αρχίσει να «απορροφάται» το backlog υποθέσεων.

Ακόμη μια ριζοσπαστική τοποθέτηση προήλθε από το ακροατήριο, και μάλιστα από τον Γιάννη Στουρνάρα. Ο οποίος, όταν τέθηκε σε συζήτηση ποιου είδους Ελληνική πρωτοβουλία θα μπορούσε να «ξεκλειδώσει» αποδοχή δημοσιονομικού χώρου από τους Ευρωπαίους «εταίρους»/μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων, ευθέως αναφέρθηκε σε κύμα ιδιωτικοποιήσεων το οποίο μάλιστα ποσοτικοποίησε σε τάξη μεγέθους (πρόσθετων 9-12 δις μέσα στην πενταετία).

Από την συνολική αυτή παρουσίαση του «Beyond Austerity» – από την οποία μόνον μια γεύση δώσαμε εδώ – δεν έλλειψαν και κριτικές επισημάνσεις για την στάση των «εταίρων» στην διαδικασία των Μνημονίων. Έτσι, ο Χρ. Πισσαρίδης επανήλθε και επέμεινε σ’ ένα μοτίβο που ο ίδιος έχει αναδείξει: μεταρρυθμίσεις ουσίας και σε βάθος δεν γίνονται/δεν μπορούν να ριζώσουν όταν μια οικονομία βρίσκεται-ωθείται σε ύφεση. Αυτό, δυστυχώς, «είναι το δίδαγμα από την διαχείριση της Ελληνικής υπόθεσης». Όμως… δεν δείχνει να έχει εμπεδωθεί, ακόμη.