Περί Οικουμενικού Πατριαρχείου, Ουκρανίας, γεωπολιτικής ουσίας – και άλλων

 

Θα μας συγχωρέσει ο αναγνώστης, να ξεφύγουμε αυτήν την φορά κι από τον ευρύτερο ακόμη κύκλο προβληματικής αυτών των σημειωμάτων. Θα προτείνουμε μια ματιά στην αναγνώριση – από το Οικουμενικό Πατριαρχείο – της αυτοκεφαλίας στην Ουκρανική Εκκλησία• γεγονός που σιγόβραζε εδώ και καιρό αλλ’ ήδη είναι πραγματικότητα. Με έντονες αντιδράσεις του Πατριαρχείου Μόσχας, αλλά και συνολικά της Ρωσικής πλευράς• με ταυτόχρονη στήριξη από τις ΗΠΑ – γνώριμα όλα αυτά, αλλά σε κάτι άλλο θα προτείναμε να δοθεί προσοχή.

Πάμε όμως πρώτα σε κάτι που ασφαλώς  σε ελάχιστους είναι οικείο: όπως εξηγούσε ο εξαιρετικά ευαίσθητος παρατηρητής αυτών των πραγμάτων Άλκης Κούρκουλας (στο FACT) η ρίζα των εξουσιών του Οικουμενικού Πατριαρχείου πάει πίσω στον 5ο μ.Χ. αιώνα – στην Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας , με βάση τις πρόνοιες της οποίας – τον 17ο πλέον αιώνα – το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε παραχωρήσει στην Μόσχα το δικαίωμα να χειροτονεί τον Πατριάρχη του Κιέβου.  Ξεκινώντας έτσι την εκκλησιαστική εξάρτηση της Ουκρανικής Εκκλησίας από την (Τσαρική) Μόσχα. Εδώ, επιστροφή στην ιστορία: στο Κίεβο ήταν που ξεκίνησε ο εκχριστιανισμός των Ρώσων/Ρους, η δε απήχηση του θέματος στον «Ρωσικό κόσμο» είναι τεράστια. Το ότι ο Πρόεδρος Πούτιν συγκάλεσε μέχρι και το Συμβούλιο Ασφαλείας της χώρας του επί του θέματος, αρκετά δείχνει…

Οι σχέσεις Οικουμενικού Πατριαρχείου με την Ρωσική Εκκλησία πάντα υπήρξαν λεπτές. Όπως ζήτημα είναι οι σχέσεις της δεύτερης με την εκάστοτε Ρωσική εξουσία – ακόμη και στα χρόνια της Σοβιετικής Ένωσης. Πάντως τώρα, μετά και την κρίση στην Ουκρανία, που έφθασε μέχρι και την ρωσική εισβολή/προσάρτηση της Κριμαίας, η βαρύτητα του γεωπολιτικού παράγοντα στην περιοχή δεν χρειάζεται και πολλή επεξήγηση.

Εκείνο όμως που χρησιμεύει να ανακαλέσει κανείς στην μνήμη – από παλιά – είναι ότι όταν, τα χρόνια κορύφωσης του Ψυχρού Πολέμου, ο Βορείου και Νότιας Αμερικής Αθηναγόρας αναγορευόταν Οικουμενικός Πατριάρχης φθάνοντας με το αεροπλάνο του Προέδρου Τρούμαν στην Πόλη, ήδη το γεωπολιτικό στοιχείο ήταν πρόδηλα προέχον. Και στην συνέχεια, η στήριξη προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο διαχρονικά λιγότερο είχε να κάνει με τους ασθενικούς ώμους του Ελλαδικού Κράτους και περισσότερο με την επίγνωση αυτού που αναφέρουμε ως συμμετοχή του στην γεωπολιτική ισορροπία. Το Πατριαρχείο /Ρουμ Ορτοντόξ Πατρίκ Χανεζί είναι εξαιρετικά προσεκτικό στις σχέσεις του με την Τουρκική πολιτεία (ιδίως μετά το πογκρόμ στην Πόλη και την Κυπριακή τραγωδία), όμως τα διεθνοπολιτικά του ερείσματα τα γνωρίζει. Όταν, λοιπόν, τώρα έχουμε την (μετά από σχεδόν πέντε χρόνια συζήτησης/ωρίμανσης) αναγνώριση της αυτοκεφαλίας στην Ουκρανική Εκκλησία σε μια φάση όπου οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ (Δύσης) βρίσκονται στο πλέον ευαίσθητο σημείο, αλλά και σε μια στιγμή (κυριολεκτικά…) όπου με την ελευθέρωση του πάστορα Brunson, την προσευχή του με Τrump στον Λευκό Οίκο κοκ , αρχίζει να δρομολογείται εκτόνωση αυτής της κρίσης, τότε καλό θα ήταν να κρατούμε την συνολική ισορροπία στο ραντάρ μας.

Σε πιο απλά ελληνικά: μήπως το Πατριαρχείο, με την εμπειρία κυριολεκτικά των αιώνων (και της κατά καιρούς εμπερίστατης κατάστασής του) έχει ήδη δει κάτι να αλλάζει στις ισορροπίες; Και μάλλον προσέρχεται, παρά αντιπαρατίθεται, στις νέες ισορροπίες;