Πραγματική Οικονομία

 

Κωστής Βαΐτσος – Βλάσης Μισσός, Πραγματική Οικονομία: Εμπειρίες Ανάπτυξης, Κρίσης και Φτωχοποίησης στην Ελλάδα
Εκδόσεις Κριτική, Αθήνα 2018, σελίδες 430

 

 

Ταυτισμένος με τη μελέτη αλλά και τη διαμόρφωση (και άσκηση) πολιτικής σ’ εκείνο –το λησμονημένο στις τελευταίες στροφές της πορείας της ελληνικής οικονομικής ζωής– που λέγεται «πραγματική οικονομία», και μάλιστα στη δημιουργία και υποχώρηση της βιομηχανίας μέσα στο αναπτυξιακό μοντέλο της Ελλάδας, ο Κωστής Βαΐτσος έρχεται στο βιβλίο αυτό να «επισκεφθεί» το πώς η φάση της κρίσης επηρέασε (έως και δυναμίτισε) το αναπτυξιακό μοντέλο που «έφερε» την ελληνική οικονομία στα μεταπολεμικά χρόνια – πάντως στα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Όταν μιλά για «συνθήκες de facto πτώχευσης της ελληνικής οικονομίας εντός μιας θεσμικά ανεπαρκούς Νομισματικής Ένωσης με αρχιτεκτονικές ατέλειες στην όλη συγκρότησή της» δεν κάνει μια πολιτική τοποθέτηση. Αλλά ακολουθεί έναν διεξοδικό αναλυτικό βηματισμό. Και όταν κλείνει το έργο αυτό –μαζί με τον μεταδικτατορικό ερευνητή Βλάση Μίσσιο– αναζητώντας το πώς επηρεάστηκε καταλυτικά με την μείζονα απορρύθμιση η αγορά εργασίας στην Ελλάδα και πώς (κυριολεκτικά) μεταλλάχθηκε όχι απλώς το κοινωνικό κράτος αλλά και η ίδια η πρόσληψή του στη δημόσια συζήτηση, αυτό το κάνει ως στροφή της οικονομικής ανάλυσης στον ανθρώπινο παράγοντα.
Ο καμβάς πρωτογενούς/αγροτικού τομέα, εικόνας ανόδου και πτώσης της βιομηχανικής/μεταποιητικής δραστηριότητας και εγκατάστασης στον τριτογενή/στις υπηρεσίες χρησιμεύει στους Βαΐτσο-Μίσσιο σαν εργαλείο για την παρατήρηση των αλλαγών που έχουν επέλθει στην δομή της ελληνικής οικονομίας, και που τώρα –αφού δυναμιτίστηκε από τα χρόνια της κρίσης– αναζητά και πάλι έναν δρόμο.
Το γεγονός και μόνο ότι οι συγγραφείς «κάθισαν» το επιχείρημά τους σε διεξοδική χρήση πρωτογενούς στατιστικού υλικού, από πολλές και διαφοροποιημένες πηγές, κάνει τις παρατηρήσεις τους τόσο για την πηγή των προβλημάτων του αναπτυξιακού μοντέλου (development και growth, διακριτά), και για τη θεσμική βάση της κατ’ αυτούς «ελληνικής παραγωγικής μοναδικότητας» (ακόμη και στη Νότια Ευρώπη), όσο και για την επίπτωση της κρίσης της τελευταίας δεκαετίας, πολύτιμο υλικό για περαιτέρω σκέψη/food for thought.