Οικονομική Επιθεώρηση, Σεπτέμβριος 2021, τ. 1010

Εκπαίδευση του Απόστολου Λακασά

 

Στο υποχρεωτικό ωρολόγιο πρόγραμμα νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων εντάσσονται από φέτος τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Το πρόγραμμα και το εκπαιδευτικό υλικό τους ομαδοποιείται σε θεματικές ενότητες, οι οποίες προκύπτουν από τους παγκόσμιους δείκτες αειφόρου ανάπτυξης: περιβάλλον, ευ ζην, ασφάλεια, κοινωνία των πολιτών, σύγχρονη τεχνολογία και επιχειρηματικότητα. Ο πρώτος κύκλος επιμόρφωσης εκπαιδευτικών είχε μεγάλη συμμετοχή, πλην όμως πολλοί συμμετέχοντες κάνουν λόγο για προχειρότητα, τεχνικά προβλήματα, ελλιπή κατάρτιση επιμορφωτών και προβλήματα σε μεθοδολογία και περιεχόμενο.

Σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα επιμόρφωσης εισέρχεται από τον Σεπτέμβριο το ελληνικό σχολείο, καθώς από τη νέα σχολική χρονιά θα αναπτυχθούν στα νηπιαγωγεία, δημοτικά και γυμνάσια της χώρας τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Μία δράση στην οποία η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας δίνει ιδιαίτερο βάρος, καθώς φιλοδοξεί να εξοικειώσει τους μαθητές με τις χρήσιμες δεξιότητες του 21ου αιώνα και στην ουσία να μάθει τους μαθητές να σκέφτονται κριτικά, να λειτουργούν αξιοποιώντας την τεχνολογία στη μάθησή τους, να περάσουν από την αποστήθιση γνώσεων στην εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή. Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής πολιτικής (ΙΕΠ) Γιάννης Αντωνίου, μιλώντας στην Οικονομική Επιθεώρηση, δηλώνει ικανοποιημένος με τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών στα επιμορφωτικά σεμινάρια που έγιναν στο τέλος του προηγούμενου σχολικού έτους. Την ίδια στιγμή βεβαίως εκπαιδευτικοί, μιλώντας στην Οικονομική Επιθεώρηση, αναδεικνύουν στρεβλώσεις κατά την πρώτη φάση των επιμορφώσεων, οι οποίες αποτυπώνουν τις παθογένειες του ελληνικού Δημοσίου ευρύτερα. Χαρακτηριστικά, ορισμένοι δήλωσαν επιμορφωτές χωρίς να έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες, με κύριο σκοπό να κερδίσουν τη μοριοδότηση που εξασφαλίζει η συμμετοχή στο πρόγραμμα, ενώ προβλήματα είχαν το υλικό και η μεθοδολογία των επιμορφώσεων.

Εργαστήρια Δεξιοτήτων

Ειδικότερα, 42.242 εκπαιδευτικοί έχουν εγγραφεί στην επιμόρφωση των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων του ΙΕΠ, ενώ την ειδικά διαμορφωμένη πλατφόρμα παρακολούθησαν ήδη 25.061 εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τον Γ. Αντωνίου, στόχος είναι να συμμετάσχουν στην επιμόρφωση περίπου 75.000 εκπαιδευτικοί, δηλαδή σχεδόν το 60% των εκπαιδευτικών σε νηπιαγωγεία, δημοτικά και γυμνάσια, ενώ υπήρξαν και καθηγητές σε λύκεια. Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι σχεδιάζεται να αναλάβουν να διδάξουν στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων κατά το νέο σχολικό έτος, οπότε πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε αυτούς. Μέσα Οκτωβρίου ή τον Νοέμβριο θα ανοίξει η πλατφόρμα των επιμορφώσεων για όλους τους ενδιαφερόμενους εκπαιδευτικούς.

Τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων εντάσσονται από το νέο σχολικό έτος 2021-2022 στο υποχρεωτικό ωρολόγιο πρόγραμμα όλων των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων της χώρας, ύστερα από την πιλοτική εφαρμογή τους σε 218 σχολεία την προηγούμενη σχολική χρονιά. Το πρόγραμμα και το εκπαιδευτικό υλικό των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων ομαδοποιείται σε τέσσερις Θεματικές Ενότητες, οι οποίες προκύπτουν από τους παγκόσμιους δείκτες αειφόρου ανάπτυξης (περιβάλλον, ευ ζην, ασφάλεια, κοινωνία των πολιτών, σύγχρονη τεχνολογία και επιχειρηματικότητα), και προσαρμόζεται ανά ηλικία. Έχει στόχο την ενίσχυση των βασικών ικανοτήτων των μαθητών, μεταξύ των οποίων οι ψηφιακές ικανότητες, η κριτική σκέψη, η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και η ικανότητα για μάθηση.

Αδυναμίες

Οι πρώτες επιμορφώσεις πάντως, παρά τη μεγάλη συμμετοχή, άφησαν σε πολλούς εκπαιδευτικούς την εντύπωση ότι οργανώθηκαν με προχειρότητα, υπήρξαν τεχνικά προβλήματα, ενώ πολλοί επιμορφωτές (κάποιοι βρίσκονται σε θέσεις της διοικητικής πυραμίδας) δεν είχαν τις απαιτούμενες γνώσεις και δήλωσαν συμμετοχή για τη θέση μόνο για να μοριοδοτηθούν. «Στο Μητρώο Επιμορφωτών, που δημιουργήθηκε ad hoc, μπορούσε να εγγραφεί κυριολεκτικά οποιοσδήποτε, χωρίς να διαθέτει κανένα ειδικό προσόν. Ως εκ τούτου, ελάχιστοι ήταν οι επιμορφωτές που διέθεταν έστω τα τυπικά προσόντα για το αντικείμενο που κλήθηκαν να διδάξουν, ενώ οι περισσότεροι ήταν εντελώς ανειδίκευτοι. Σύμπτωμα της παραπάνω κατάστασης ήταν οι επιμορφούμενοι να γνωρίζουν συχνά περισσότερα ή να διορθώνουν τους επιμορφωτές! Οι επιμορφωτές, βέβαια, θα αμειφθούν για τις υπηρεσίες τους –το πρόγραμμα έχει κόστος 1.534.337,95 ευρώ– και, επιπλέον, θα μοριοδοτηθούν, με ό,τι αυτό σημαίνει για την αξιολόγηση και τη σταδιοδρομία τους σε θέσεις ευθύνης» ανέφερε στην Οικονομική Επιθεώρηση η Δώρα Κουντουρά, φιλόλογος στο 1ο ΓΕΛ Αγίας Παρασκευής.

Από την άλλη, υπήρξαν –και αναμένεται να συνεχισθούν στην επιμόρφωση από τον Σεπτέμβριο– τεχνικά προβλήματα. Ο μεγάλος αριθμός των εκπαιδευτικών που ταυτόχρονα προσπαθούσε να προσπελάσει το σύστημα δημιουργούσε προβλήματα πρόσβασης και καθυστερήσεις στη μελέτη του υλικού. Επίσης, δημιουργήθηκαν ετερόκλητα τμήματα επιμορφούμενων, με μόνο κριτήριο την κοινή ειδικότητα (π.χ. φιλόλογοι), χωρίς να ληφθεί υπόψη το επίπεδο δεξιοτήτων των συμμετεχόντων, αν εργάζονται σε γυμνάσιο ή σε καλλιτεχνικό σχολείο, αν υπηρετούν σε γενικό ή ειδικό σχολείο. Κατά συνέπεια, συνυπήρχαν σε αυτά εκπαιδευτικοί δύο ταχυτήτων. Από τη μια, οι λίγοι που είχαν ήδη παρακολουθήσει, μετά από κλήρωση, αξιόλογες επιμορφώσεις και διέθεταν διδακτικό μεθοδολογικό υπόβαθρο και εμπειρία στη χρήση ψηφιακών εργαλείων. Από την άλλη, οι πολλοί, που με μεγάλη δυσκολία και προσωπική προσπάθεια, κατάφεραν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του Webex. Ήταν φυσικό και επόμενο: το Υπουργείο, παρά τις εξαγγελίες του περσινού καλοκαιριού, δεν μερίμνησε, ενώ είχε τον χρόνο, ώστε να επιμορφωθούν εγκαίρως οι εκπαιδευτικοί, πριν να ενσκήψει το δεύτερο κύμα της πανδημίας και, άρα, της τηλεκπαίδευσης».

Βέβαια, όπως δήλωσε στην Οικονομική Επιθεώρηση στέλεχος του Υπουργείου Παιδείας, η ετερόκλητη σύνθεση των τμημάτων δεν συνιστούσε πρόβλημα, αφού, σύμφωνα με τους φορείς που συνεργάστηκαν για την υλοποίηση της δράσης, το πρόγραμμα θα εξαντλούνταν σε μια γενική παρουσίαση των πλατφορμών e-class και e-me, αλλά κυρίως στην εντατική ατομική ενασχόληση και «αυτοεπιμόρφωση» των συμμετεχόντων στις πλατφόρμες του προγράμματος, στις οποίες «ανέβηκαν» οι σελίδες οδηγιών.

Ενστάσεις για περιεχόμενο και μεθοδολογία

Εξίσου σημαντικές ενστάσεις εκπαιδευτικών αφορούν το περιεχόμενο και τη μεθοδολογία της επιμόρφωσης. «Το υλικό δεν είναι όλο διαθέσιμο, ανεβαίνει σταδιακά. Δεν υπάρχει αλληλεπίδραση στην επιμόρφωση, πρακτική εφαρμογή και έμπρακτη εξάσκηση των επιμορφούμενων. Δεξιότητες μαθαίνονται βιωματικά και στην πράξη, αλλά αυτό δεν προβλέπεται και για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς σε αυτή την επιμόρφωση. Επικοινωνία, συνεργασία, δημιουργία, κριτική σκέψη δεν τίθενται σε εφαρμογή σε αυτό το σεμινάριο, αλλά καλούμαστε να τα διδάξουμε στα παιδιά» σημείωσε η Λαμπρινή Κουφάκη, φιλόλογος σε ιδιωτικό σχολείο της Θεσσαλονίκης. Ουσιαστικά, οι επιμορφωτές εμφανίστηκαν να μην κατέχουν τις δεξιότητες του 21ου αιώνα (συνεργασία, δημιουργικότητα, επικοινωνία, κριτική σκέψη), με τις οποίες δήλωσαν ότι μπορούν να επιμορφώσουν συναδέλφους τους.  «Στεγνή, θεωρητική, ακαδημαϊκή παρουσίαση στο μεγαλύτερο μέρος (powerpoint με κείμενο που παράλληλα διαβάζεται από την επιμορφώτρια/-τή, όχι απαραίτητα με επικοινωνιακή ευστοχία, πολλή έμφαση στη θεωρία και την ορολογία, επιμορφωτής που διαβάζει από χαρτί όρθιος σε μια άδεια τάξη δημοτικού σχολείου» περιγράφει η Λ. Κουφάκη. Επίσης, παρατηρήθηκε έλλειψη σαφών οδηγιών και καθοδήγησης στην πλατφόρμα (υπάρχει help desk το οποίο φαίνεται πως απαντά σε ερωτήσεις). Από την πλευρά της η Δ. Κουντουρά παρατηρεί ότι «δεν μας ζητήθηκε ποτέ να εμπλακούμε ενεργά στη διαδικασία ή να χρησιμοποιήσουμε στην πράξη οποιοδήποτε από τα “εκτιθέμενα” εργαλεία. Η μόνη μας υποχρέωση είναι να υποβάλουμε ένα εκπαιδευτικό σενάριο δύο ωρών, που θα πατάει κάπως στα ελάχιστα σενάρια που μας δόθηκαν ως πρότυπα. Δεν καλούμαστε να αποδείξουμε ότι πράγματι γνωρίζουμε να χειριζόμαστε ψηφιακά εργαλεία, χρειάζεται να επικαλεστούμε ότι τα χρησιμοποιήσαμε. Τέλος, μας ανακοινώθηκε ότι όλοι θα περάσουμε, όλοι θα πιστοποιηθούμε, αρκεί να υποβάλουμε ένα κάποιο στοιχειώδες σενάριο. Δεν απαιτούνται μεθοδολογικές γνώσεις στην εξ αποστάσεως, δεν απαιτείται καν να γνωρίζουμε πώς φτιάχνεται ή τι είναι ένα εκπαιδευτικό σενάριο…».