Σε τι χρησιμεύει ένα μαχαίρι (ή: αντισταθμιστικά, μονιμοποιήσεις, offshore)

 

Δυσάρεστα παρατηρητικός φίλος της στήλης μας εγκαλούσε για την κατά καιρούς επεξήγηση του πώς φθάνουμε – στην Ελλάδα της ύστερης/ύστατης Μεταπολίτευσης – σε μιθριδατική αποδοχή δηλητηριωδών καταστάσεων, λέγοντάς μας να σκεφθούμε σε τι χρησιμεύει ένα μαχαίρι. Με το μαχαίρι μπορείς να κόψεις ψωμί, ή και κρέας στο τραπέζι. μπορείς να λύσεις έναν δυσάρεστο κόμπο, γρήγορα, σε στιγμές κινδύνου. με το ίδιο μαχαίρι μπορείς να τραυματίσεις, ή και να σκοτώσεις. μπορείς και να μαχαιρώσεις πισώπλατα.

Τι λέει η παραβολή; Ότι δεν είναι οι θεσμοί και τα συστήματα που φταίνε, αλλά η χρήση που τους γίνεται. Η κακή, η δόλια χρήση.

Πάμε τώρα, μ’ αυτή την βάση να δούμε δυο-τρία των ημερών/της εποχής. Και πρώτο, αναγκαστικά, τα αντισταθμιστικά – εκείνα που τα είχαμε γνωρίσει ζωηρά την εποχή του πρώτου ΠΑΣΟΚ/δεκαετία του ΄80 ως offsets. Βέβαια, όταν την τωρινή συζήτηση ανοίγει η φιγούρα Πάνου Καμμένου που προέβαλε ως «προσφορά των ΗΠΑ προς την Ελλάδα» ένα πακέτο offsets, δια τροπολογίας τελευταίας στιγμής, με 70% υπέρ της (υπό χρεωκοπία) ΕΑΒ και 30% προς άδηλες κατευθύνσεις προκειμένου να «κλείσουν» τα υπόλοιπα σύμβασης 2005, δεν μπορεί κανείς παρά να είναι καχύποπτος! Εξαιρετικά καχύποπτος Η γενικευμένη καχυποψία απέναντι στα offsets του ΄80, του ΄90 και τα πιο πρόσφατα, άλλωστε, έφερε και την ρύθμιση απαγόρευσης/αποκήρυξης της πρακτικής των αντισταθμιστικών, έτσι γενικά, επί Βαγγέλη Βενιζέλου υπουργού Εθν. Αμύνης το 2011: τα αντισταθμιστικά ως εκτροφείο μίζας και σκανδάλων. Όμως…

…Όμως η πρακτική των offsets είναι που οδήγησε χώρες – και ποιες χώρες; την διπλανή Τουρκία! –  να οικοδομήσουν πολεμική βιομηχανία, να γίνουν εξαγωγικές, να φθάσουν μέσω συμπαραγωγής – πάλιν Τουρκία – σε ουσιαστική τους συμμετοχή σε προγράμματα αιχμής, όπως των F-35. Εμείς μείναμε με μνήμες του αλήστου μνήμης Artemis ή κάποιων θυρών αεροσκαφών. Και πολλά σκάνδαλα, και πολλές περιπέτειες με Δικαιοσύνη στο φόντο. (Προσοχή σε όσους αντί για offsets έχουν έτοιμη την λύση: διεκδίκηση – μαχητική! – έκπτωσης στις προμήθειες εξοπλιστικών. Από τους κατασκευαστές, φυσικά: αεροπλάνα και πυραύλους και φρεγάτες πουλάνε – και τιμολογούν – μια ντουζίνα κατασκευαστές ανά τον κόσμο. Όποιος νομίζει ότι θα «πετύχει» καλύτερη τιμή, έχει όσες πιθανότητες ο αγοραστής χαλιών από τον έμπορο στο σουκ: ο έμπορος ορίζει την τιμή, ο έμπορος δίνει την έκπτωση, ο πελάτης απλώς πληρώνει – άντε και να πιει ένα κερασμένο τσάι!).

Εμείς κάναμε τα αντισταθμιστικά παγίδα. Όχι η ίδια η έννοια των offsets μας διέφθειρε. Όπως συνέβη – απολύτως άσχετο! – με την απαγόρευση ένταξης συμβασιούχων στο Δημόσιο χωρίς ΑΣΕΠ, και εν συνεχεία μονιμοποίησής τους. Μέχρι και συνταγματικής περιωπής (103 παράγ. 8) η εν λόγω απαγόρευση μετά την αναθεώρηση του 2001, αλλά… καταπατήθηκε για δεκάδες, αν μη εκατοντάδες, χιλιάδες συμβασιούχων οι οποίοι μονιμοποιήθηκαν επί «επανίδρυσης του Κράτους» (με όχι αμελητέα νομική συλλογιστική, δε!). Έκτοτε, ο χορός καλά κρατεί.

Τελευταίος σταθμός, για όποιον θέλει, το τραγικοκωμικό εκείνο κυνήγι μαγισσών κατά των εταιριών offshore. Επειδή το Κράτος/οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν μπόρεσαν/ή δεν θέλησαν;) να ελέγξουν φοροδιαφυγή, μίζες, μαύρο χρήμα και όλα τα συναφή, επειδή το “Πόθεν Έσχες” είναι συνειδητοποιημένο πώς αποτελεί κακόγουστο ανέκδοτο, βάλαμε την κάθετη απαγόρευση κατοχής ή πλάγιας συμμετοχών σε offshore. Όταν κάποια στιγμή πήγε να πλησιάσει το πάναγνο πολιτικό μας σύστημα ένας άνθρωπος με απόλυτα διαφανή, γνωστή και επίσημη ναυτιλιακή δραστηριότητα (και στην ναυτιλία, τα καράβια φορτώνονται σε offshore, ανά τον κόσμο), το σύστημα τον απέβαλε, αυθωρεί.

Και έμεινε το πολιτικό μας σύστημα τόσο αγνό όσο το βλέπουμε – απλώς ειδικευμένοι δικηγόροι και λογιστές και «γραφεία επαφών» χτίζουν όλο και πιο περίτεχνα συστήματα – δεν είναι μόνον οι Mossack Fonseca των Panama Papers! – που απορρητοποιούν, πιο βαθιά. Κοστίζει κάτι, αλλά…