Σταύρος Τσακυράκης: μια διακριτική αλλά καθοριστική παρουσία

 

Πέθανε, στις 20 Ιουλίου στα 67 του, λίγους μόνο μήνες αφότου έδωσε το αποχαιρετιστήριο μάθημά του στο μεγάλο αμφιθέατρο Σαριπόλων του παλιού κτιρίου της Νομικής Αθηνών στην Σόλωνος – ο Σταύρος Τσακυράκης. Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ και βαθύτατα (ο όρος κυριολεκτείται) πολιτικοποιημένος από τα φοιτητικά του χρόνια. Ήταν χαρακτηριστικό της διαδρομής του ότι έδωσε το τελευταίο του «παρών» έναν όροφο πιο κάτω από την ταράτσα της Νομικής, εκεί όπου η κατάληψη από τους φοιτητές – τον Φεβρουάριο του 1973, λίγο μετά που άνθισαν οι Φοιτητικές Επιτροπές Αγώνα αμφισβητώντας τα διορισμένα από την Χούντα Δ.Σ. των φοιτητικών συλλόγων και μετά τις παραπειστικές «εκλογές» που είχε προκηρύξει το καθεστώς με μια επαρκή δόση νοθείας αλλά και με ανακλήσεις αναβολών στράτευσης των απείθαρχων φοιτητών – ουσιαστικά δρομολόγησε την αρχή του τέλους των συνταγματαρχών.

Ολοκληρώνοντας τον συμβολισμό της διαδρομής του – ο Τσακυράκης διετέλεσε Γεν. Γραμματέας του «Ρήγα Φεραίου», βασικής συνιστώσας των φοιτητικών κινητοποιήσεων και τότε και στην συνέχεια, αν δε θέλει κανείς να δει τις συνέχειες ενός από τα φύτρα της μετέπειτα Ανανεωτικής Αριστεράς και ούτω καθεξής… – αφιέρωσε την τελική του εκείνη παρουσία/διάλεξη στα δικαιώματα του ανθρώπου. Στα δικαιώματα και την λειτουργία τους, όχι σε αναμνήσεις και αναδρομές της προσωπικής και πολιτικής του διαδρομής, όχι σε συνταγματολογικές αναλύσεις ή κορώνες για την πορεία της χώρας, όχι σε αναζητήσεις μέλλοντος ή σε κριτική των κακώς κειμένων. Στα δικαιώματα που δεν είναι παρά η εξουσία, η δυνατότητα του πολίτη σε καθεστώτα ελευθερίας να πράξει αυτό που θέλει, ή να αρνηθεί να πράξει εκείνο που άλλοι του επιβάλλουν. ..

Ο μειλίχιος αλλά και ακλόνητα σταθερός τρόπος με τον οποίο ο Τσακυράκης πάντα υποστήριζε τις απόψεις του, η γνώση όσων τον έζησαν ότι και τότε και στην Συντονιστική του Πολυτεχνείου κράτησε κεντρικό ρόλο, κι ακόμη περισσότερο ότι είχε την εμπειρία της κράτησης και των βασανιστηρίων στην ΕΑΤ-ΕΣΑ αλλά ουδέποτε μίλησε – και πολύ περισσότερο ουδέποτε κεφαλαιοποίησε την πορεία του εκείνη τα χρόνια της Μεταπολίτευσης – όλα αυτά του είχαν δώσει μιαν ιδιαίτερη αναγνώριση. Αυτά, συν το ότι και στην ακαδημαϊκή και στην δικηγορική του καριέρα, όταν οι τενόροι του επαγγέλματος το πήγαν είτε στην υποστήριξη πολιτικής καριέρας είτε σε επιχειρηματική δικηγορία (χωρίς να αποκλείεται και ο συνδυασμός…), ο Τσακυράκης επέλεξε να σταθεί προπαντός στα θέματα δικαιωμάτων, τον κατέστησαν μιαν ιδιαίτερη παρουσία. Μ’ αυτά τα φόντα, μπορούσε να χαρακτηρίσει το Σύνταγμα Βενιζέλου-Παυλόπουλου «Μνημείο προχειρότητας και πολυλογίας» και να κρατήσει τον σεβασμό αμφοτέρων.

Έχοντας γράψει σε βιβλία  «Η ελευθερία του λόγου στις ΗΠΑ», «Όψεις λογοκρισίας στην Ελλάδα» (συλλογικά), «Θρησκεία κατά Τέχνης» και – το κυριότερο, θα λέγαμε – «Από που και ως που όλοι οι αγώνες είναι δίκαιοι;», ο Τσακυράκης απέφευγε μέχρι τέλους την ευθεία πολιτική στράτευση – πείσθηκε μόνον να μπει σε Ευρωψηφοδέλτιο του «Ποταμιού», ανεπιτυχώς. Όμως το απόγειο της συμβολικής δημόσιας διαδρομής του, ο Τσακυράκης το είχε όταν στράφηκε εναντίον του με έγκληση η (τότε) Πρόεδρος Αρείου Πάγου Βασιλική Θάνου, για καταχώρισή του στο προσωπικό ιστολόγιο με την οποία θύμιζε την συνδικαλιστική της δράση με κορύφωση απεργίες των δικαστών, την επιστολή της προς τους ομολόγους της ανά την Ευρώπη κατά των Μνημονίων την εποχή του δημοψηφίσματος κοκ. Η υπόθεση εκείνη έφερε στο πλευρό του Τσακυράκη μιαν αναπάντεχα ευρεία συστράτευση νομικών της Ελλάδας του δύστροπου σήμερα.

Όταν άκουγε, σε πάνελ, εγκώμια για την διαδρομή του ο Τσακυράκης είχε ψιθυρίσει – ανοιχτό μικρόφωνο – «όχι επικηδείους!». (Ήταν γνωστή από καιρό η κατάσταση της υγείας του). Θα δούμε στην τελική του παρουσία την συμπεριφορά των επισήμων – και των κανονικών ανθρώπων…