Σύνορα – Κυριαρχία – Γραμματόσημα:

Οι μεταβολές του ελληνικού εδάφους, 1830-1947

Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης

Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, Αθήνα 2021, σελ. 336, τιμή εκδότη: 19,80 ευρώ

 

Τον καθοριστικό ρόλο της εδαφικότητας, της ασκούμενης στο έδαφος κυριαρχίας για τη ζωή των σύγχρονων κρατών αποτυπώνει και, συνάμα, παρακολουθεί διαχρονικά σ’ όλο το διάστημα από τη δημιουργία ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους με συνεχώς επεκτεινόμενα σύνορα –από το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1832) μέχρι και την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου (1947)– αυτή η ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση, η οποία αξιοποιεί το εικαστικό και δηλωτικό εξουσίας υλικό που αποτελούν τα γραμματόσημα.

Η προσέγγιση του Κ. Τσιτσελίκη αποτελεί ένα κυλιόμενο μάθημα Ιστορίας για την ταραχώδη διαδρομή της σύγχρονης Ελλάδας. Μπορεί πράγματι αρκετοί να γνωρίζουν ότι π.χ. η Σάμος βρέθηκε κάποια στιγμή ανεξάρτητη μεν, αλλά υπό οθωμανική επικυριαρχία, ενώ η Κρήτη αντιστρόφως υπό ελληνική επικυριαρχία. Όμως… ποιος π.χ. γνωρίζει ότι το Καστελόριζο, που σήμερα όλων τα μάτια είναι στραμμένα προς αυτό, από το 1912-13 πέρασε διαδοχικά υπό ιταλική κατοχή, γαλλική διεκδίκηση, μονομερή κήρυξη ένωσης με την Ελλάδα από τον τοπικό πληθυσμό, απόβαση Κρητών εθελοντών, άρνηση της Ελλάδας (Βενιζέλος) να αποδεχθεί ενσωμάτωση, επιλογή της αυτονομίας με εγγυήτρια τη Σάμο, κατάληψη από το γαλλικό Ναυτικό και μετατροπή σε βάση της Αντάντ, μεταβίβαση σε ιταλική κυριαρχία – μέχρι την κατάληξη από τη Βρετανία/συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, ενόψει της τελικής/αμετάκλητης Ένωσης με την Ελλάδα το 1947; (Που δεν εμπόδισε φήμες για συζήτηση εδαφικής «ανταλλαγής» το 1964, στο πλαίσιο του Σχεδίου Άτσεσον για την Κύπρο).

Τίποτε, από τα Ιόνια μέχρι την Ήπειρο και τη Μακεδονία ή τη Θράκη, την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου, δεν υπήρξε εύκολο, τίποτε δεν ήταν ευθύγραμμο στην περιοχή μας – και η γλώσσα των γραμματοσήμων το εικονογραφεί αυτό με ενάργεια.

Α.Δ.Π.