Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2021, τ. 1009

Υποδομές της Βίκης Καλιάκου

Έργα κολλημένα εδώ και χρόνια, αλλά και νέα, εμβληματικά, βάζει σε τροχιά υλοποίησης η κυβέρνηση, με στόχο να σηματοδοτήσει την επιστροφή της Ελλάδας σε ρυθμούς ανάπτυξης. Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κώστας Καραμανλής δεν δίστασε να συγκρίνει το νέο πρόγραμμα –ύψους πάνω από 13 δισ. ευρώ– με αυτό των Ολυμπιακών Αγώνων, κάνοντας λόγο για το μεγαλύτερο πρόγραμμα μετά την περίοδο 2004-2009. Μπορεί στο Ταμείο Ανάκαμψης να εντάχθηκαν έργα υποδομών περίπου 2 δισ. ευρώ, λόγω της στροφής της κοινοτικής πολιτικής στην ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη οικονομία, η κυβέρνηση παρόλ’ αυτά διαβεβαιώνει πως «για όλα υπάρχει πλάνο χρηματοδότησης».

Με 452 εκατ. ευρώ χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης η κατασκευή του βόρειου τμήματος του αυτοκινητόδρομου Κεντρικής Ελλάδας Ε65, Τρίκαλα-Γρεβενά-Εγνατία Οδός. Οι εργασίες αφορούν τον κεντρικό δρόμο, δρόμους εξυπηρέτησης/σύνδεσης και συμπληρωματικές εργασίες, μήκους 70,47 χλμ., θα διαρκέσουν 3 χρόνια, θα δημιουργήσουν 1.000 νέες θέσεις εργασίας και θα συνεισφέρουν συνολικά 0,5% στο ΑΕΠ. Ο Ε65 θα συνδέει την Κεντρική Ελλάδα με τη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία, προωθώντας τη φάση απολιγνιτοποίησης, και θα φέρει πιο κοντά τη Νότια Ελλάδα με τα βόρεια σύνορα και την Ευρώπη. Επιπλέον, θα συνδέει τα λιμάνια Ηγουμενίτσας-Βόλου, ενώ θα εξυπηρετούνται και τουριστικές διαδρομές, όπως Αθήνα-Μέτσοβο/Γρεβενά, που θα διαρκούν 4 ώρες, ενώ το ταξίδι Λαμία-Εγνατία θα διαρκεί λιγότερο από 2 ώρες.

 

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός εξήγγειλε την κατασκευή του Βόρειου Οδικού Άξονα της Κρήτης, του μεγαλύτερου αυτοκινητόδρομου που θα κατασκευαστεί στην Ευρώπη – και αναμένεται όχι μόνο να βελτιώσει την οδική ασφάλεια, αλλά να φέρει και περιφερειακές επενδύσεις. Ο ΒΟΑΚ θα εκτείνεται από το Καστέλι Κισσάμου μέχρι το αεροδρόμιο της Σητείας, θα έχει συνολικό μήκος 310 χλμ. και θα χωρίζεται σε 3 τμήματα: Χανιά-Χερσόνησος, Χερσόνησος-Νεάπολη και Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος. Ο συνολικός προϋπολογισμός αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ και από το Ταμείο Ανάκαμψης θα δοθούν 427 εκατ. ευρώ. Τα πρώτα εργοτάξια θα στηθούν τέλη του 2022 και μέχρι τις αρχές του 2026 υπολογίζεται να έχουν ολοκληρωθεί τα έργα ανατολικά του Ηρακλείου.

 

Στο τελικό στάδιο βρίσκεται ο αυτοκινητόδρομος Πατρών-Πύργου και σύμφωνα με τον αρμόδιο υπουργό ο στόχος της ολοκλήρωσής του μέχρι τις αρχές του 2024 παραμένει ζωντανός. Από το υφιστάμενο οδικό δίκτυο, ένα από τα πιο επικίνδυνα της Ελλάδας, μόνο το αρχικό τμήμα μήκους 12,8 χλμ. θα είναι κοινό με τον μελλοντικό αυτοκινητόδρομο, που θα έχει μήκος 80 χλμ. Σύμφωνα με τον Κ. Καραμανλή, η κυβέρνηση έκανε το έργο ξανά ενιαίο –μετά την κατάτμηση σε 8 κομμάτια, που είχε επιλέξει ο ΣΥΡΙΖΑ– και παράλληλα έκαμψε τις ενστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Ο προϋπολογισμός αγγίζει τα 310 εκατ. ευρώ με συμβολή 80 εκατ. ευρώ της Ολυμπίας Οδού.

 

Δεκαπέντε περίπου χρόνια μετά τις πρώτες εξαγγελίες, υπεγράφη παρουσία του πρωθυπουργού η νέα σύμβαση για το μεγαλύτερο δημόσιο έργο στην Ελλάδα, τη γραμμή 4 του μετρό της Αθήνας. Με προϋπολογισμό 1,6 δισ. ευρώ, θα διαθέτει 15 νέους σταθμούς, από το Άλσος Βεΐκου έως το Γουδί και θα συνδέεται με τις υφιστάμενες γραμμές με δύο σταθμούς ανταπόκρισης (Πανεπιστήμιο/Ακαδημία, Ευαγγελισμός). Θα εξυπηρετεί επιπλέον 400.000 κατοίκους σε πυκνοκατοικημένες συνοικίες όπως τα Εξάρχεια και το Κολωνάκι, ενώ θα δώσει πρόσβαση στο μετρό σε εμβληματικές περιοχές, όπως η Πανεπιστημιούπολη, αλλά και το ίδιο το κέντρο της Αθήνας, αποσυμφορίζοντας υπάρχοντες σταθμούς, όπως το Σύναγμα. Οι σταθμοί θα είναι μεικτές κατασκευές, με εισόδους εκσκαφής και επανεπίχωσης (Cut & Cover), ενώ το μεγαλύτερο εργοτάξιο της γραμμής 4 θα στηθεί επί της Βεΐκου, στο ύψος του κλειστού γυμναστηρίου. Το καλοκαίρι του 2022 αναμένεται να παραδοθεί σε εμπορική λειτουργία και το σύνολο της επέκτασης της γραμμής 3 του μετρό, από το λιμάνι του Πειραιά στο αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος», διαδρομή που θα διαρκεί 45-50 λεπτά.

 

Με διαφορά μίας ψήφου αποφάσισε, τελικά, το ΣτΕ, να επιτρέψει την αποκοπή των αρχαίων της Βενιζέλου, δίνοντας τέλος στο πάγωμα των εργασιών, με την ολοκλήρωση πάντως του έργου να μετατίθεται για το τέλος του 2023, δύο χρόνια αργότερα από όσο προέβλεπε ο σχεδιασμός του 2019. Ο προϋπολογισμός 1,5 δισ. ευρώ αυξάνεται κατά 300 εκατ. ευρώ για επιπλέον ανασκαφές και αποζημιώσεις στην κοινοπραξία.

Στη Θεσσαλονίκη θα ξεκινήσει τους επόμενους μήνες και η αναβάθμιση της Περιφερειακής Οδού, το λεγόμενο Flyover. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό έργο για την Ελλάδα, μήκους 13 χλμ., με 4 χιλιόμετρα συνεχόμενης γέφυρας Flyover, 8 νέες γέφυρες, 9 ανισόπεδους κόμβους και 3 σήραγγες, προϋπολογισμού 370 εκατ. ευρώ (ΣΔΙΤ), το οποίο θα απασχολήσει για την κατασκευή του (3-4 χρόνια) περισσότερους από 1.000 εργαζομένους.

 

Σε 5 χρόνια αναμένεται να είναι έτοιμη η υποθαλάσσια σύνδεση Περάματος-Σαλαμίνας, προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, που προκηρύχθηκε πρώτη φορά το 2012. Η μελέτη προβλέπει μεταξύ άλλων οδική σύνδεση του ανισόπεδου κόμβου Περάματος με τη Λεωφόρο Σχιστού, υποθαλάσσια ζεύξη με οδική σήραγγα μήκους 1 χλμ. από το Πέραμα έως το νησί του Αγίου Γεωργίου και οδικό τμήμα από το νησί του Αγίου Γεωργίου μέχρι τη Σαλαμίνα.

Από το Ταμείο Ανάκαμψης θα διατεθεί κονδύλι 450 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση του οδικού δικτύου και επισκευές σε 7.000 σημεία αυξημένης επικινδυνότητας σε όλη τη χώρα. Θα γίνουν εργασίες για τη βελτίωση της λειτουργίας και ασφάλειας των οδικών μεταφορών και τη μείωση του κινδύνου ατυχημάτων, ειδικότερα σε περιοχές με υψηλή φόρτιση –λόγω τουρισμού– κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου.

 

Έργα σχεδόν 4 δισ. ευρώ δρομολογούνται για την κατασκευή σιδηροδρόμων νέας γενιάς, με στόχο η Ελλάδα να αναβαθμιστεί ως διαμετακομιστικός κόμβος της ΝΑ Ευρώπης. Το σιδηροδρομικό δίκτυο θα συνδεθεί με τα λιμάνια Πάτρας, Λαυρίου, Ραφήνας, Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης. Στο πακέτο είναι και η σύνδεση του «Ελ. Βενιζέλος» με το Λαύριο και τη Ραφήνα, η σιδηροδρομική διασύνδεση του λιμανιού της Πάτρας, του 6ου προβλήτα του ΟΛΘ με τον κεντρικό άξονα, ο προαστιακός Δυτικής Θεσσαλονίκης και η νέα γραμμή Θεσσαλονίκη-Αμφίπολη-Ν. Καρβάλη-Τοξότες, μήκους 206 χλμ., που εκτιμάται ότι ισχυροποιεί τη στρατηγική θέση της Β. Ελλάδας ως εναλλακτικής εμπορικής διαδρομής έναντι των στενών του Βοσπόρου. Από το Ταμείο Ανάκαμψης θα διατεθούν μέσω ΣΔΙΤ 130 εκατ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό του υπάρχοντος δικτύου.

 

Από το Ταμείο Ανάκαμψης θα διατεθούν επίσης 195 εκατ. ευρώ για την εναέρια γραμμή Κόρινθος-ΚΥΤ Κουμουνδούρου 400 KV και την ηλεκτρική διασύνδεση των δυτικών και νοτίων Κυκλάδων με το ηπειρωτικό Σύστημα Μεταφοράς Ενέργειας, έργο συνολικού προϋπολογισμού 408 εκατ. ευρώ. Η Δ΄ φάση αφορά τη διασύνδεση Σαντορίνης, Φολεγάνδρου, Μήλου και Σερίφου με τη Νάξο (ήδη συνδεδεμένη στο σύστημα υψηλής τάσης μέσω Πάρου και Μυκόνου) και μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί όλοι οι διαγωνισμοί. Νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας αναμένονται από τη μείωση του κόστους ενέργειας στους ενεργοβόρους κλάδους της οικονομίας (από τη χρήση πετρελαίου στους τοπικούς σταθμούς), με παράλληλη μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων. Θα ακολουθήσουν Δωδεκάνησα και Βόρειο Αιγαίο.

 

Στο Καστέλι Ηρακλείου στήθηκαν ήδη εργοτάξια για την κατασκευή του νέου, πιο σύγχρονου αεροδρομίου της χώρας, που θα αντικαταστήσει το υπάρχον «Ν. Καζαντζάκης» (το δεύτερο σε κίνηση μετά το «Ελ. Βενιζέλος», με 8 περίπου εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο). ψηλή φόρτιση του οδικού δικτύου ε ρΘα έχει μεγαλύτερο διάδρομο (3,2 χλμ.), μεγαλύτερη ικανότητα στάθμευσης αεροσκαφών και δυνατότητα εξυπηρέτησης έως και 15 εκατομμυρίων επιβατών. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται στα 480 εκατ. ευρώ με ορίζοντα ολοκλήρωσης την 5ετία. Αναμένεται να δημιουργήσει αρχικά 2.000 νέες θέσεις εργασίας, σε δεύτερο χρόνο (σύμφωνα με την Air Transport Action Group) επιπλέον 7.000-7.500 θέσεις και συνολικά 35.000-37.000 έμμεσες θέσεις απασχόλησης.