Οικονομική Επιθεώρηση, Σεπτέμριος 2021, τ.1010

Βόρειο Βαρόμετρο του Κώστα Δ. Μπλιάτκα

 

Μια από τις πιο όμορφες και γνωστές πλατείες όχι μόνο της Ελλάδας αλλά ίσως και της Ευρώπης –και σίγουρα κορυφαίο αξιοθέατο και πόλος έλξης τουριστών– είναι χωρίς άλλο η πλατεία Αριστοτέλους, η οποία είναι κατά πολλούς η βιτρίνα της Θεσσαλονίκης.

Όπως φαίνεται όμως, ήρθε η ώρα να υποστεί κι αυτή την «ανάπλασή» της, με ένα ριμέικ που προβλέπεται από τη νικήτρια πρόταση η οποία υποβλήθηκε στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που ολοκληρώθηκε. Τον προκήρυξε ο Δήμος Θεσσαλονίκης για την ανάπλαση της πλατείας και του άξονα της Αριστοτέλους από την Εγνατία έως την παραλιακή Λεωφόρο Νίκης.

«Δωμάτια» με φοίνικες, νερό, μανόλιες και πλατεία «καθρέφτη» προτείνει η συγκεκριμένη πρόταση, αλλά και μια πλατεία Αριστοτέλους που θα θυμίζει «καθρέφτη»! Εντυπωσιακά πράγματα.

«Ο άξονας της Αριστοτέλους για κάθε Θεσσαλονικιό, αλλά και για κάθε επισκέπτη, σημαίνει πολλά: είναι ένα σημείο αναφοράς. Όλοι έχουμε ζήσει σημαντικές, όμορφες στιγμές σε αυτόν τον υπέροχο άξονα, σε αυτήν την τόσο σημαντική πλατεία. Παρ’ όλα αυτά, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι δυστυχώς η πλατεία Αριστοτέλους, τα έχει τα χρονάκια της», ανέφερε ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας.

Αυτή η αναφορά του δημάρχου στα «χρονάκια» της εμβληματικής πλατείας, η οποία σχεδιάστηκε στα 1917, με βενετσιάνικα, βυζαντινά και αραβικά στοιχεία, από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Ερνέστ Εμπράρ αμέσως μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που αποτέφρωσε το κέντρο της Θεσσαλονίκης, συγκέντρωσε ποικίλα σχόλια. «Αν τα έχει τα χρονάκια της η Αριστοτέλους, τι να πουν η Ακρόπολη και η Ροτόντα»!

Μεγάλο έργο ενόψει, ώρα για διχασμό, παρατήρησαν παλιοί Θεσσαλονικείς μόλις βγήκε η είδηση. Διότι οι έντονες αντιπαραθέσεις και οι διαφωνίες για μεγάλα έργα στη Θεσσαλονίκη είναι μια αρνητική παράδοση που τα έχει κι αυτή τα χρονάκια της. Για την ακρίβεια, είτε πρόκειται για έργα που ολοκληρώθηκαν, όπως η νέα παραλία, η ανατολική περιφερειακή οδός και η δυτική είσοδος, είτε για έργα που προτάθηκαν αλλά αποσύρθηκαν άρον-άρον, όπως η υποθαλάσσια αρτηρία και η επέκταση-μπάζωμα της παλιάς παραλίας, είτε για έργα που εξελίσσονται μεν αλλά τα βρικολάκιασαν οι καθυστερήσεις δεκαετιών, όπως το μετρό, είτε για άλλα που φαίνεται πως θα προχωρήσουν γρήγορα, όπως η ανάπλαση της ΔΕΘ, η κοινή συνισταμένη είναι η γκρίνια και ο διχασμός του κόσμου σε δύο στρατόπεδα.

Τούτο δεν σημαίνει πως οι διαμαρτυρίες και οι ενστάσεις δεν ήταν δικαιολογημένες ή ότι κάθε σχέδιο ή «όραμα» που παρουσιάστηκε για έργα πνοής στην πόλη ήταν πραγματικά χρήσιμο ή απαλλαγμένο από συμφέροντα, σκοπιμότητες, ματαιοδοξίες πολιτικών ή εμμονές δημάρχων, ακόμα και επιστημόνων.

Η Θεσσαλονίκη είναι μεγάλη πόλη εδώ και 23 αιώνες. Κάτω από τους δρόμους, τα πάρκα και τις πλατείες της, κυρίως του κέντρου, βρέθηκαν αρχαία και νεότερα μνημεία και πολύτιμα ευρήματα. Είναι εκεί και περιμένουν μια αντιμετώπιση αντάξια του πνεύματος και του πολιτισμού που τα γέννησε.

Μόνο που αυτοί που σχεδίασαν έργα και υποδομές τον τελευταίο μισό αιώνα ελάχιστα έλαβαν υπόψη τους αυτή την πραγματικά μακραίωνη ιστορία της Θεσσαλονίκης.

Ίσως αυτή η διαχρονική έλλειψη σεβασμού στην πλούσια ιστορία της πόλης της μνημειακής κληρονομιάς και των ιδιομορφιών της οδηγεί κάθε φορά στους «διχασμούς» που αναφέραμε.