Τι θα πει Compliance and Ethics – και πού οδηγεί

 

Όταν ένας κανονικός άνθρωπος ακούει για Κανονιστική και Δεοντολογική Συμμόρφωση, έστω και στην πιο ευθεία αγγλική εκδοχή Compliance & Ethics, εύλογα αισθάνεται ότι κάτι μπλεγμένο, απειλητικό και κοστοβόρο ελλοχεύει. Σωστή η διαίσθηση, αλλά το πράγμα πάει παραπέρα.

Χθες, με αφορμή την παρουσίαση ενός συλλογικού τόμου/αληθινού βιβλίου αναφοράς που μόλις κυκλοφόρησε από την Νομική Βιβλιοθήκη (κοντά στις 600 σελίδες, πάνω από μια ντουζίνα συγγραφέων) «Compliance & Ethics: Κανονιστική και Δεοντολογική Συμμόρφωση Επιχειρήσεων» παρουσιάστηκε στην ουσία το Doing Business στην σύγχρονη, παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Όπου το να λειτουργείς και μόνο, απαιτεί συμμόρφωση σε ένα ευρύτατο πλέγμα κανόνων – από εκείνους που αφορούν το ξέπλυμα χρήματος και την κεφαλαιαγορά ή την προστασία των προσωπικών δεδομένων και μέχρι την τήρηση περιβαλλοντικών κανόνων ή κανόνων υγείας.

Χαρακτηριστική η ατάκα ενός από τους συγγραφείς του τόμου, του Γιάννη Αψούρη, Γεν. Διευθυντή Νομικών Υπηρεσιών των ΕΛΠΕ (με αφορμή την περίπτωση του DPO, του υπεύθυνου προστασίας προσωπικών δεδομένων) σχετικά με το τι σημαίνει η … μη-συμμμόρφωση: «If you think compliance is costly, wait and see what the cost of non-compliance can be» . Ο καθηγητής της Οικονομικής των Επιχειρήσεων στο ΕΚΠΑ Παναγιώτης Αλεξάκης περιέγραψε τους κινδύνους: «επιβολή προστίμων από τις εποπτικές αρχές (οικονομικό κόστος)• δυσφήμιση του οργανισμού, η οποία δύσκολα αποτιμάται αλλά και μπορεί να αποδειχτεί καταστροφική σε κάποιες περιπτώσεις• ενδεχόμενη προσωπική ευθύνη για εργαζόμενους, διευθυντικά στελέχη και μέλη Δ.Σ.• ενδεχόμενη ζημία για τους επενδυτές, πελάτες, μετόχους• πιθανή δημιουργία κλίματος αβεβαιότητας στην κεφαλαιαγορά/αγορά (γενικότερα)».

Ενώ ο συνάδελφός του Μιχαήλ-Θεόδωρος Μαρίνος, από την Νομική του Δημοκρίτειου, συμπλήρωσε την εικόνα «Η κανονιστική συμμόρφωση δεν εξαντλείται στους νομικούς κανόνες. Σε αυτούς προτίθενται πλευρές της διοίκησης επιχειρήσεων και της ηθικής σε μια επιχείρηση […] Κατά κανόνα απαιτείται tone from the top, άρα σαφής και ανεπιφύλακτη αποδοχή της κανονιστικής συμμόρφωσης ως προς τους δυο άξονες από την ίδια την εταιρική διοίκηση».

Ο Στάθης Μίχος, Διευθυντής Νομικών Θεμάτων της Pfizer Hellas, μιλώντας από έναν εκ των πλέον ρυθμισμένων κλάδων – του φαρμάκου – παρομοίωσε τον δικηγόρο που έχει να καταπιαστεί μ’ αυτήν την θεματική που συνεχώς επεκτείνεται με «σύγχρονο Σίσυφο»: χρειάζεται να ανεβάσει την συνολική compliance στην κορυφή – αλλ’ εν συνεχεία  και να την διατηρήσει εκεί. Η κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας, αλλά και η εις βάθος εκπαίδευση και ουσιαστική ευαισθητοποίηση των στελεχών έχει γίνει πλέον – για τις μεγάλες επιχειρήσεις, ιδίως με διεθνές footprint – αναπόσπαστο μέρος του επιχειρείν. (Βέβαια, υπάρχει και η προσέγγιση «όχι κώδικες, απλώς common sense!». Όμως, όπως έχει καταγραφεί και από τους διεθνείς φορείς των νομικών των επιχειρήσεων, η τάση είναι όλο και περισσότερο προς την νομοθετική ρύθμιση).

Τέλος, ο συντονιστής του τόμου Αργύρης Οικονόμου, Νομικός Σύμβουλος της ΔΕΗ περιέγραψε πώς και στο βιβλίο αυτό και σε κάθε προσπάθεια προσέγγισης του θέματος της κανονιστικής συμμόρφωσης το ζήτημα είναι το πώς θα εκφράζεται και θα επεξηγείται η διαδικασία, ώστε να οδηγεί στην αντίληψη. Δεν πρόκειται για προσέγγιση μόνον νομική, αλλά για συνειδητοποίηση που (οφείλει να) είναι ευρύτερη, να διαπερνά και τα τεχνικά και διοικητικά κλιμάκια. Στην Ελληνική ιδίως περίπτωση, και μάλιστα των δημοσίων επιχειρήσεων, «η πιο άσχημη συνειδητοποίηση του τι σημαίνει compliance είναι η κλήση του Εισαγγελέα». Όμως, βαθμιαία, και η αγορά – και μάλιστα η διεθνής – απαιτεί και επιβάλλει την συμμόρφωση.