Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2021, τ. 1009

Ελλάδα 1821-2021 • Νησιά Ιονίου της Βίκης Καλιάκου

 

Το 2020 ένα γερμανικό τουριστικό πρακτορείο «έκλεψε» μια φωτογραφία από το Ναυάγιο της Ζακύνθου και τη διαφήμισε ως… τουρκική παραλία. Το ίδιο θα μπορούσε να είχε γίνει με το Πόρτο Κατσίκι ή τους Εγκρεμνούς της Λευκάδας, τον Μύρτο ή το Σπήλαιο Μελισσάνης της Κεφαλονιάς, τα τιρκουάζ νερά των Παξών ή την Κέρκυρα. Συγκριτικό πλεονέκτημα το απαράμιλλο φυσικό κάλλος του Ιονίου, που όμως δεν έχει αξιοποιηθεί επαρκώς και αδικείται από ελλείψεις σε υποδομές.

Η πανδημία έφερε ακόμη στην επιφάνεια τη μεγάλη εξάρτηση από τη βρετανική αγορά. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Συνδέσμου Τουριστικών Επιχειρήσεων, οι Βρετανοί άφησαν 754,6 εκατ. ευρώ στα Επτάνησα το 2019, ενώ πέρυσι μόλις 155,3 εκατ. ευρώ. Όλα αυτά σε μια Περιφέρεια όπου ο τουρισμός αποτελεί το 71% του ΑΕΠ (ΙΝΣΕΤΕ-2018). Πού εντοπίζουν όμως τα διαχρονικά προβλήματα οι ίδιοι οι παράγοντες του τουρισμού;

 

Κέρκυρα: «Οι δημόσιες υποδομές έχουν μείνει πολύ πίσω»

Μπάμπης Βούλγαρης,
πρόεδρος Ένωσης Ξενοδόχων Κέρκυρας

Η Κέρκυρα είναι ένας προορισμός με ένα brand name πολλών χρόνων, που το ξέρουν όλοι, και το συγκριτικό του πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να τραβήξει πελάτες κάθε ηλικίας, από νεαρά ζευγάρια και οικογένειες μέχρι συνταξιούχους στο τέλος της σεζόν, αλλά και όλα τα πορτοφόλια, καθώς διαθέτει ξενοδοχειακές μονάδες όλων των κλάσεων. Ταυτόχρονα, μπορεί να προσφέρει στους επισκέπτες είτε υπέροχες γαστρονομικές και πολιτισμικές εμπειρίες, είτε το κόσμημα της Κέρκυρας, την παλιά πόλη, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων του νησιού Χαράλαμπος Βούλγαρης. «Αυτό που πρέπει να βελτιωθεί είναι αυτό που και πριν από τον κορονοϊό έπρεπε να το συζητάμε: είναι οι δημόσιες υποδομές, που έχουν μείνει πολύ πίσω. Δυστυχώς, είτε μιλάμε για δρόμους, είτε μιλάμε για τα σκουπίδια (αν και έχει βελτιωθεί η κατάσταση και έχει βρεθεί μια λύση), είτε μιλάμε για μαρίνες, που έχουν μείνει πίσω, είτε για προβλήματα με τα αποχετευτικά συστήματα, είτε για προβλήματα με την ύδρευση, γενικά οι δημόσιες υποδομές έχουν μείνει αρκετά πίσω για έναν προορισμό όπως είναι η Κέρκυρα, που τουριστικά πριν από την κρίση ανέβαινε κάθε χρόνο και είναι ένα πραγματικό στολίδι για την Ελλάδα», τονίζει ο Χ. Βούλγαρης.

Ποιος να ξεχάσει πως πριν από μερικά χρόνια έκαναν τον γύρο του κόσμου αποκαρδιωτικές φωτογραφίες από στοίβες σκουπιδιών στην Κέρκυρα, που δέχεται το μεγαλύτερο ποσοστό τουριστών από τα νησιά του Ιονίου και διαθέτει περισσότερες από τις μισές κλίνες της Περιφέρειας (51.310 σε σύνολο 102.614 το 2018, ΙΝΣΕΤΕ). «Το σημαντικό είναι ότι στο λιμάνι υποδεχόμαστε κρουαζιερόπλοια, πολλές μαρίνες είναι σε αρκετά καλή κατάσταση και το αεροδρόμιο ανακαινίστηκε, και όλα αυτά έχουν δώσει μια προστιθέμενη αξία στον τουρισμό μας. Αλλά από εκεί και πέρα τα προβλήματα των άλλων υποδομών είναι αρκετά και ελπίζουμε να βελτιωθούν σιγά-σιγά και να έχουμε πραγματικά αυτό που μας αξίζει», καταλήγει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Κέρκυρας.

 

Ζάκυνθος: «Λείπουν οι σύγχρονες και ποιοτικές υποδομές»

Χριστίνα Τετράδη, πρόεδρος Ένωσης Ξενοδόχων Λαγανά Ζακύνθου & αντιπρόεδρος ΞΕΕ

 «Ο τουρισμός είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο προϊόν, το οποίο για να αποδώσει θα πρέπει να στηρίζεται σε σύγχρονες αλλά και ποιοτικές υποδομές, οι περισσότερες εκ των οποίων λείπουν από τη Ζάκυνθο. Ως Σύλλογοι Ξενοδόχων μιλάμε εδώ και δεκαετίες για τα ίδια και τα ίδια προβλήματα, έχοντας στείλει έγγραφα στις αρχές, αλλά το μόνο που αλλάζει είναι οι ημερομηνίες», επισημαίνει η πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Λαγανά Ζακύνθου και αντιπρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος Χριστίνα Τετράδη. «Υπάρχουν σημαντικά έργα, που χρήζουν άμεσης επίλυσης και θεωρούνται έργα πνοής, όπως είναι το λιμάνι, η προβλήτα κρουαζιεροπλοίων, η μαρίνα, η ύδρευση, η αποχέτευση, το οδικό δίκτυο, η διαχείριση των σκουπιδιών και ο ΧΥΤΥ, αλλά εξίσου σημαντική είναι η ανάπλαση και η ευταξία: φωτισμός, πράσινο, πεζοδρόμια, ταμπέλες, σημάνσεις κ.τ.λ.», τονίζει η Χρ. Τετράδη. Για το μεγάλο μερίδιο της βρετανικής αγοράς, σημειώνει πως «ένας προορισμός έχει επιλογές, αλλά για να μπορεί να έχει επιλογές πρέπει να στοχεύσει σε εναλλακτικά κομμάτια τουρισμού, στα οποία η Ζάκυνθος θα μπορούσε να πρωτοστατήσει. Θα χρειαστούν όμως κάποιες μικρές υποδομές. Για παράδειγμα, έχει υπέροχα περιπατητικά μονοπάτια, που θέλουν μια χαρτογράφηση και μια σήμανση. Δεν μιλάμε για πολλά χρήματα, μιλάμε για πράγματα που είναι πολύ απλά και θα ήθελαν είτε συνέργειες, είτε την προσοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης», υπογραμμίζει. Για το Ναυάγιο και τη θέσπιση –εν μέσω αντιδράσεων– ανώνυμης εταιρείας για την αξιοποίησή του (σημειώνεται ότι το 2018 τραυματίστηκαν 7 τουρίστες από κατολίσθηση ελλείψει προληπτικών μέτρων), η Χρ. Τετράδη επισημαίνει πως είναι ντροπή το ότι τα τελευταία χρόνια στην πραγματικότητα είναι κλειστό. «Αποτελεί παγκόσμιο αξιοθέατο και λυπούμαστε που έρχονται άνθρωποι από την άλλη άκρη της γης για να το επισκεφθούν και δεν μπορούν. Για πρώτη φορά η κυβέρνηση αποφάσισε να θεσμοθετήσει συγκεκριμένο φορέα για να λειτουργεί με ασφάλεια και πιστεύουμε ότι θα λύσει προβλήματα και θα βοηθήσει και στη συντήρηση του ίδιου του Ναυαγίου». Η Χρ. Τετράδη καταλήγει λέγοντας πως «είναι σημαντικό ένας τόπος να είναι ασφαλής, ποιοτικός και λειτουργικός, πρώτα από όλα για τους κατοίκους του, αλλά παράλληλα και για να μπορέσει να προσφέρει στους επισκέπτες τη φιλοξενία που πρέπει».

 

Λευκάδα: «Λείπουν υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό και πολιτική προβολής»

Μανώλης Θερμός, πρόεδρος Ένωσης Ξενοδόχων Λευκάδας

Η Λευκάδα έχει το προνόμιο της οδικής πρόσβασης και παρόλο που υπάρχουν εισηγήσεις ακόμη και για υποθαλάσσια σύνδεση με την Αιτωλοακαρνανία επιμέρους θέματα βασικών υποδομών, όπως σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και μαρίνες, παραμένουν άλυτα. «Η ανάπτυξη απαιτεί σημαντικές συνέργειες του ιδιωτικού τομέα, της τοπικής αυτοδιοίκησης και του κράτους. Δεν υπάρχει όμως παράδοση σε τέτοιες συνέργειες και δεν βοηθά το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Έχουμε έλλειψη σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, ειδικό σχεδιασμό και πολιτική προβολής αυτών των προϊόντων. Διότι υπάρχει ανάγκη να ανταγωνιστούμε προορισμούς με υπαρκτή παράδοση και υποδομές δεκαετιών σε αυτά τα προϊόντα», τονίζει ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Λευκάδας Μανώλης Θερμός. Επισημαίνει ακόμη πως υπάρχει ένα υψηλό ποσοστό γηρασμένων επιχειρήσεων στο νησί, η ζήτηση των οποίων όμως παραμένει αρκετά υψηλή, και εκτιμά ότι αυτό συμβαίνει λόγω της οργανωμένης διάστασης και του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι μεγάλοι tour operators. Συχνά αυτό βέβαια συμβάλλει, όπως υποστηρίζει ο πρόεδρος των Ξενοδόχων της Λευκάδας, «στη συνολική υποβάθμιση του τουριστικού προϊόντος στο νησί ή μία περιοχή του νησιού». Ο Μ. Θερμός αναφέρει ακόμη ότι στη Λευκάδα υπάρχει «μεγάλο ποσοστό επιχειρηματιών με μικρή εμπειρία ή και εκπαίδευση στον τουρισμό, οι οποίοι δεν συμβάλλουν θετικά στην παροχή τουριστικών υπηρεσιών». Ως προς τη διαφημιστική προβολή του νησιού, εντοπίζει «έλλειψη ενός σταθερού brand name και συχνές αλλαγές μηνυμάτων με πανομοιότυπα χαρακτηριστικά», αλλά και «υποτίμηση των σχεδίων marketing τουριστικού προορισμού της Λευκάδας». «Δυστυχώς, δεν βλέπω βελτίωση στα προαναφερθέντα προβλήματα», καταλήγει ο Μ. Θερμός.

 

Κεφαλονιά: «Απέχουμε έτη φωτός από τις υποδομές της Ευρώπης, έχουμε υψηλό ΦΠΑ»

Γεράσιμος Τιμοθεάτος, πρόεδρος Ένωσης Ξενοδόχων Κεφαλονιάς-Ιθάκης & ταμίας ΠΟΞ

Ο συνδυασμός τουριστικών και δημόσιων υποδομών είναι ζητούμενο δεκαετιών στην Κεφαλονιά. «Το θέμα των δημόσιων υποδομών πραγματικά είναι ένα σοβαρό πρόβλημα και το έχουμε εκφράσει ως Ένωση Ξενοδόχων ανοιχτά», επισημαίνει ο πρόεδρος των Ξενοδόχων Κεφαλονιάς-Ιθάκης και ταμίας της Πανελλήνιας Ένωσης Ξενοδόχων Γεράσιμος Τιμοθεάτος. Εξηγεί παράλληλα πως «αν και η Κεφαλονιά έχει μείνει πίσω σε τουριστικές υποδομές, αυτό πρέπει να γίνει παράλληλα με τις δημόσιες. Το νησί αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα πάρκινγκ. Αν αυξηθούν κατά 5.000 οι κλίνες, που σημαίνει ότι θα μπουν 2.000 επιπλέον αυτοκίνητα στον δρόμο, το πρόβλημα θα γίνει μεγαλύτερο», τονίζει και αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα: «Δεν υπάρχει πάρκινγκ ούτε καν στην παραλία του Μύρτου, ούτε στο σπήλαιο της Μελισσάνης. Πραγματικά είναι κρίμα το 2021 να μιλάμε για ταλαιπωρία στο τουριστικό προϊόν». Συμπληρώνει ακόμη ότι «στη Σκάλα, που είναι η πιο τουριστική περιοχή, μόλις φέτος ξεκίνησε να λειτουργεί ο βιολογικός καθαρισμός. Υπάρχουν επίσης θέματα με το οδικό δίκτυο. Γίνονται κάποιες παρεμβάσεις, αλλά δεν μπορούν να πετύχουν πολλά, γιατί συγκρινόμαστε πάντα με το δίκτυο της Ευρώπης, που απέχει έτη φωτός από το ελληνικό και ειδικά το δίκτυο των νησιών». Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Κεφαλονιάς-Ιθάκης αναφέρεται και στα ακτοπλοϊκά δρομολόγια, λέγοντας ότι «έχουμε μείνει με μία εταιρεία, η οποία κατά το δοκούν (και πάλι καλά, να την ευχαριστήσουμε γιατί οι καιροί είναι δύσκολοι), ενώ άλλες χρονιές είχαμε 8 δρομολόγια, αυτή τη στιγμή έχει 4 και σε ώρες που δεν εξυπηρετούν πολύ. Τον Ιούνιο υπήρχε το φαινόμενο να μην έχει δρομολόγιο από τις 12 το μεσημέρι μέχρι τις 10 το βράδυ», επισημαίνει, εντοπίζοντας παράλληλα ως διαχρονικό πρόβλημα και την υψηλή φορολογία. «Είναι μεγάλο θέμα το ύψος του ΦΠΑ, καθώς στην Ελλάδα σε σχέση με ανταγωνίστριες χώρες είναι πάρα πολύ υψηλός. Υπάρχουν χώρες που κινούνται σε μονοψήφιο ΦΠΑ. Στην Ελλάδα σταθερά τα τελευταία χρόνια είναι στο 13% και επιπλέον είναι και το εργασιακό κόστος», παρατηρεί ο Γ. Τιμοθεάτος.