«Το αύριο», με αφορμή το Brexit

 

Στην συζήτηση για το Brexit και τις συνέπειές του που οργάνωσε – στο φιλόξενο Μέγαρο Μποδοσάκη της Eurobank – το Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο, ακούστηκαν αρκετές χρήσιμες προσεγγίσεις σ’ αυτό που (αρέσει/δεν αρέσει) λειτούργησε ως καταλύτης για το συνολικό επαναπροσδιορισμό της “Ευρώπης” έτσι όπως βρίσκεται σε εξέλιξη.

Θα μας επιτραπεί, απ’ όλες τις τοποθετήσεις και αναλύσεις που ακούστηκαν, να ξεχωρίσουμε την προσέγγιση που πρότεινε ο Νίκος Βέττας και που – για μας – λειτουργεί ως “περιβάλλουσα” όλης αυτής της περιπέτειας η οποία προδιαγράφει το αύριο. Για τον Βέττα, αυτό που έφερε στην επιφάνεια η απόφαση για το Brexit ξεκινά από την σχετικά απότομη, πάντως επώδυνη προσγείωση από την φάση συνεχούς μεγέθυνσης στον κόσμο, πάντως στην Δύση, σ’ όλη την δεκαετία του ΄80 και του ΄90 – μέχρι περίπου και το 2000. Σ αυτήν την περίοδο ο συντονισμός (α) της επίδρασης των νέων τεχνολογιών (ιδίως της ψηφιακής πραγματικότητας) στην παραγωγή, (β) της κατάρριψης των εμποδίων τόσο στο διεθνές εμπόριο όσο και συνολικά στην κινητικότητα (NAFTA, “άνοιγμα” της Ασίας, πτώση του Τείχους/ενοποίηση της Ευρώπης) και (γ) μιας γενικής πολιτικής σταθερότητας, έφερε μια συνολική ευημερία, με ετήσιους ρυθμούς αύξησης της τάξης του 2-3%.

Όταν, στο γύρισμα της χιλιετίας, η επίδραση αυτών των τριών παραγόντων εξασθένησε, τότε ζήσαμε για κάποια χρόνια μέσα από δανεισμό/μόχλευση: αυτό μας έφθασε μέχρι και το 2008. Η συνέχεια είναι γνωστή: με διαφοροποιημένο τρόπο, αλλά παράλληλα, οι χώρες ολίσθησαν σε ανάσχεση, ύστερα σε κατήφορο με την χρηματοπιστωτική κρίση και την απομόχλευση που αυτή έφερε. Η αναζήτηση του “τις πταίει” έδωσε στις ΗΠΑ τους Μεξικάνους ή τις Κινεζικές εισαγωγές (=τον Τραμπ), στην Μεγάλη Βρετανία τον Πολωνό υδραυλικό και την γραφειοκρατία των Βρυξελλών (= το Brexit), σ’ εμάς το φαινόμενο “φταίνε όλοι οι άλλοι”.

Το κύριο ζήτημα, τώρα, είναι η εγκατάσταση Μεγ. Βρετανίας, “Ευρώπης”, συνολικά, σε μιαν μη-γραμμική εξέλιξη όπου η πίεση στα εισοδήματα φέρνει βλάβη στα πολιτικά συστήματα, και αυτή με την σειρά της δυσκολεύει την επεξήγηση στους λαούς του τι συμβαίνει (και τι αυτό σημαίνει: παράδειγμα το Ασφαλιστικό), καθώς και την εγκατάσταση της ανασφάλειας στο προσκήνιο. Η “άλλη” Ευρώπη εκείνη των πολλών ταχυτήτων και της υποχώρησης του ανοίγματος είναι μια απ’ αυτές τις συνέπειες. Δεν δίνει κάποιου είδους “λύση” μια τέτοια προσέγγιση, όπως η προτεινόμενη από τον Βέττα – όμως δείχνει “το αύριο”.