Το Μέλλον του Χρήματος: μια συζήτηση

 

Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογίες κρυπτογράφησης έχουν δημιουργήσει τα συνεχώς επεκτεινόμενα (και με προβληματισμό των αρχών, που φθάνει από την πλήρη απαγόρευση – Μαρόκο – ή τους σαφείς περιορισμούς – Κίνα – μέχρι την ανοχή – Ελβετία – ή και ενθάρρυνση – Μάλτα) κρυπτονομίσματα του τύπου Bitcoin ή Ethereum, τα οποία ακριβώς ως εκ της ακραίας διακύμανσης της αξίας τους έχουν διεκδικήσει τελευταία το γενικότερο ενδιαφέρον, κάθε συζήτηση για «Το Μέλλον του Χρήματος», εύλογο είναι να συγκινεί. Σε  πλαίσια και με έκταση εντελώς διαφορετική από την παραδοσιακή ιστορική, οικονομική, κυρίως νομισματική, θεσμική, νομική, κοινωνική – εν τέλει πολιτική/πολιτικής.

Υπ’ αυτήν την έννοια, είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ευρύτατο μείγμα προσεγγίσεων που φιλοξενήθηκε στην ημερίδα «The Future of Money» που οργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα από την Νομική Βιβλιοθήκη και τις Εκδόσεις economia, με συνδιοργανωτές το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Η συζήτηση ξεκίνησε κυριολεκτικά από την αυγή της Ιστορίας, όταν τα αργυρά νομίσματα των αρχαίων Αθηνών λειτουργούσαν ως ιδιωτικά εκδιδόμενο, και όμως επιτυχώς ρυθμιζόμενο στο βάθος χρόνου, νόμισμα (Νίκος Κυριαζής) ή πάλι την διαδοχή των εκδοτικών τραπεζών στο σύγχρονο Ελληνικό Κράτος – Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα/Εθνική Τράπεζα/Ιονική/Ηπειροθεσσαλίας /Κρήτης – για να καταλήξει πριν 90 χρόνια στο εκδοτικό προνόμιο της Τράπεζας της Ελλάδος (Στ. Τσίπρας).

Συνεχίστηκε με την συζήτηση για το τι αποτελεί νόμιμο χρήμα υπό το Ευρωπαϊκό Δίκαιο (Γ. Παπαδόπουλος), πώς λειτουργεί ο έλεγχος του νομίσματος και του πιστωτικού συστήματος σε μια δημοκρατική κοινωνία, συζήτηση με πολλούς θεσμικούς/πολιτικούς υφάλους (Γ. Μπήτρος). Πώς αποδεικνύεται ότι λειτούργησαν/με τι επιπτώσεις στο ΑΕΠ, την απασχόληση, τις ροές εμπορίου οι λεγόμενες μη-συμβατικές μορφές νομισματικής πολιτικής (Στ. Παπαδάμου, Ν.Α. Κυριαζής) και πώς περπάτησε η τάση για «επαναρρύθμιση» των χρηματοπιστωτικών αγορών μετά την κρίση (Κωνσταντίνα Κοτταρίδη). Στο ζήτημα της ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών στάθηκε διεξοδικά και ο Χρήστος Γκόρτσος, ο οποίος κάλυψε και την προβληματική του seignorage/του εσόδου από το εκδοτικό προνόμιο υπό συνθήκες μάλιστα Ευρωζώνης. Ενώ μέχρι τις προτάσεις για δημιουργία παράλληλων νομισμάτων, με βάση στοιχεία ενεργητικού, ανακίνησε εκ των συνδιοργανωτών ο Uli Kotsch.

Ίσως όμως το πιο ενδιαφέρον να ήταν η διεξοδική ενασχόληση του Γιάννη Στουρνάρα με τις προκλήσεις που δημιουργούνται από τα κρυπτονομίσματα – από τις τεχνολογίες DTL/distributed ledger που τα κατέστησαν εφικτά και μέχρι τις αναφορές (και τις προοπτικές) σε ψηφιακά νομίσματα των ίδιων των Κεντρικών Τραπεζών, «ανοιχτά» στο ευρύτερο κοινό/CBDCs. Για τα οποία μέχρι και το ενδεχόμενο υποκατάστασης της τραπεζικής λειτουργίας έχει διαφανεί στο βάθος του ορίζοντα…