Ιδιωτική ασφάλιση περιουσίας: Μια τάση που θα προστατέψει κατοικίες και επιχειρήσεις

Οι φυσικές καταστροφές φέρνουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για ΣΔΙΤ στην ασφάλιση περιουσίας και για φοροαπαλλαγές στα ασφαλιστήρια συμβόλαια κατοικίας

 

Οικονομική Επιθεώρηση, Οκτώβριος 2021, τ.1011

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ • του Νίκου Σακελλαρίου

Η έξαρση των φυσικών καταστροφικών φαινομένων τα τελευταία 5 χρόνια (και λόγω της κλιματικής αλλαγής) έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα σε υλικοτεχνικές υποδομές και κατοικίες στην Ελλάδα. Από τις πλημμύρες στη Μάνδρα και τους σεισμούς σε ολόκληρη την Ελλάδα μέχρι τις καταστροφικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2021 στη Β. Αττική, την Εύβοια, τη Λακωνία και τη Μεσσηνία, οι ζημιές που έχει κληθεί να αποζημιώσει το ελληνικό κράτος ξεπερνούν τα 2,5 δισ. ευρώ.

Η ασφάλιση περιουσίας αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη ασφαλιστική δραστηριότητα στις γενικές ασφαλίσεις μετά την υποχρεωτική ασφάλιση αυτοκινήτου. Με δεδομένο ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν έχουν να περιμένουν σημαντικές εξελίξεις στον κλάδο αστικής ευθύνης αυτοκινήτου, πλην της πάταξης του προβλήματος των ανασφάλιστων οχημάτων, η ασφάλιση περιουσίας έχει τεθεί εδώ και χρόνια στο επίκεντρο των συζητήσεων μεταξύ κράτους και ιδιωτικής ασφάλισης.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες προσφέρουν ολοκληρωμένα πακέτα ασφάλισης κατοικιών και επαγγελματικών χώρων που καλύπτουν τις εγκαταστάσεις αλλά και τα εσωτερικά των εγκαταστάσεων (μηχανήματα, έπιπλα κ.ά.). Σε ό,τι αφορά τις κατοικίες που έχουν αγοραστεί με τραπεζικά δάνεια, η ασφάλισή τους είναι υποχρεωτική. Υπολογίζεται ότι το 50% των ασφαλίστρων του κλάδου περιουσίας αφορούν κατοικίες και επαγγελματικές στέγες οι οποίες έχουν αγοραστεί με δάνειο.

 

ΣΔΙΤ και φοροαπαλλαγές στα ασφαλιστήρια περιουσίας το μέλλον του κλάδου

Τα ΣΔΙΤ κατά των φυσικών καταστροφών είναι πολύ διαδεδομένα στο εξωτερικό και εστιάζουν σε συγκεκριμένες δράσεις και υποχρεώσεις:

  • Απαιτείται ισότιμη συνεργασία (win-win) για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιουργούν οι φυσικές καταστροφές και κυρίως να προληφθούν κάποια εξ αυτών.
  • Οι δύο πλευρές (κράτος και ασφαλιστικές εταιρείες) θα συνεισφέρουν και θα κερδίσουν από τη διαδικασία αυτή. Κυρίως όμως θα κερδίσουν οι ασφαλισμένοι και οι πολίτες, αφού θα καταφέρουν να έχουν καλύτερη κάλυψη, άμεση αποζημίωση.

Στα ΣΔΙΤ κατά φυσικών καταστροφών στη διεθνή πρακτική υπάρχουν δύο μοντέλα. Στο πρώτο μοντέλο, το κράτος βάζει απλώς τις υποδομές και αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικές τη διαχείριση και την αποζημίωση των πληγέντων. Στο δεύτερο μοντέλο, οι ιδιωτικές ασφαλιστικές αναλαμβάνουν τις υποδομές και την εκμετάλλευσή τους και απλώς το κράτος συνεισφέρει στην κατασκευή τους κατά ένα ποσοστό, αλλά και στην αποζημίωση των πληγέντων.

 

Πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει το μοντέλο στην Ελλάδα

Η Ελλάδα σε όλες τις φυσικές καταστροφές (πλημμύρες, σεισμούς, χιονοκαταιγίδες, πυρκαγιές) υστερεί ιδιαίτερα στο θέμα των υποδομών που θα αποτρέψουν τις ζημιές και στη διαδικασία της αποζημίωσης. Εκεί μπορεί οι ιδιωτικές ασφαλιστικές να αναλάβουν μέσω χρηματοδοτήσεων από διεθνείς οργανισμούς (παγκόσμια τράπεζα, ΕτΕΠ, ΕΕ κ.λπ.) και ξένα funds την κατασκευή υποδομών που θα προφυλάσσουν τους πολίτες έναντι φυσικών καταστροφών και τις υποδομές αυτές θα τις επινοικιάζουν στους ΟΤΑ. Το μοντέλο αυτό συνηθίζεται τόσο στη Γαλλία και την Ισπανία όσο και στα σκανδιναβικά κράτη με ιδιαίτερη επιτυχία.

Ειδικά στο θέμα των πυρκαγιών, τόσο η Νότια Γαλλία όσο και η Ισπανία έχουν καταφέρει να αποτρέπουν μεγαλύτερες υλικές ζημιές και να αποζημιώνουν τους πληγέντες μέσα σε ορίζοντα 2-3 μηνών.

Τα φορολογικά κίνητρα στα ασφαλιστήρια περιουσίας

Την παροχή φορολογικών κινήτρων στα ιδιωτικά συμβόλαια του κλάδου περιουσίας έναντι φυσικών καταστροφών με επίκεντρο τις κατοικίες εξετάζει η κυβέρνηση με αφορμή τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τη χώρα. Μάλιστα, για το θέμα αυτό είχαν γίνει ήδη συζητήσεις με το οικονομικό επιτελείο και πρυτάνευσε η άποψη ότι η ιδιωτική ασφάλιση θα είναι συμπληρωματικού προληπτικού χαρακτήρα, σε συνδυασμό με την πολιτική αποζημιώσεων της κυβέρνησης. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται η οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση να εγκαταλείψει τις αποζημιώσεις και τα επιδόματα των πληγέντων από φυσικές καταστροφές, αλλά να τα ενισχύσει μελλοντικά μέσω των πρόσθετων αποζημιώσεων που θα πληρώνουν οι ασφαλιστικές. Το υψηλό δημοσιονομικό κόστος, που από τις αρχές του 2020 μέχρι τώρα αναμένεται να ξεπεράσει το 1,7 δισ. ευρώ για αποκαταστάσεις ζημιών από πλημμύρες και πυρκαγιές και αποζημιώσεις, οδηγεί την κυβέρνηση να επιταχύνει τις αποφάσεις της για την παροχή κινήτρων για την ασφάλιση από φυσικές καταστροφές. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι το νομικό πλαίσιο δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη και ίσως το δούμε μετά το τέλος του δύσκολου χειμώνα που θα ακολουθήσει.

Από την πλευρά των ασφαλιστικών, κατά τις πρόσφατες μεγάλες πυρκαγιές του Αυγούστου οι ζημιές που καλούνται να αποζημιώσουν αφορούν κυρίως επιχειρήσεις και αυτοκίνητα στην περιοχή Βαρυμπόμπης, Κρυονερίου, Αγ. Στεφάνου, σπίτια σε Β. Εύβοια και Μεσσηνία. Όμως, με δεδομένο ότι στα σπίτια μόλις το 1 στα 10 είναι ασφαλισμένα, οι ζημιές που καταγράφουν οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι ελεγχόμενες. Επιχειρήσεις και αυτοκίνητα αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα (στην αρχή της καταγραφής) των ζημιών αλλά, όπως δηλώνουν στελέχη της ασφαλιστικής αγοράς, οι αποζημιώσεις θα ολοκληρωθούν μέχρι τον Νοέμβριο.

 

Χαμηλά το κόστος ασφάλισης κατοικίας

Το ετήσιο κόστος ασφάλισης σπιτικού στα βασικά προγράμματα ξεκινά από 0,8 ευρώ/τετραγωνικό μέτρο και καλύπτει ζημιές από φυσικές καταστροφές όπως σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες. Για παράδειγμα, ένα διαμέρισμα 120 τετραγωνικών μέτρων μπορεί να ασφαλιστεί από 100 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού ασφαλίστρου παίζει η ηλικία του σπιτιού, η αξία του ανάλογα με την περιοχή στην οποία βρίσκεται, η ποιότητα κατασκευής, η τοποθεσία (π.χ. κοντά ή μακριά από δάσος, ρέματα, βενζινάδικα κ.λπ.).

Σε πιο εξειδικευμένα προγράμματα, εκτός από τις εξωτερικές ζημιές του σπιτιού, υπάρχουν καλύψεις για ζημιές από προσκρούσεις οχημάτων, ηλεκτρολογικές βλάβες, βλάβες δικτύων ύδρευσης και διαρροές. Το κόστος αυτών των καλύψεων αυξάνει το τιμολόγιο.

Υπολογίζεται ότι ένα πλήρες ασφαλιστήριο διαμορφώνεται από 4-5 ευρώ/τ.μ.

Αν στην ασφάλιση κατοικίας μπουν και ασφαλιστικές καλύψεις περιεχομένου κατοικίας κατά κλοπών/διαρρήξεων, καθώς και προστασίας έργων τέχνης, τα ασφάλιστρα αυξάνονται ανάλογα βέβαια και με την αξία των ασφαλιζόμενων αγαθών.

 

Στο εξωτερικό οι ασφαλιστικές πλέον πουλούν υπηρεσίες και όχι αποζημιώσεις

Θα πρέπει να τονιστεί ότι πλέον στο εξωτερικό οι ασφαλιστικές έχουν υιοθετήσει το μοντέλο ότι δεν προχωρούν σε αποζημιώσεις προς τους ασφαλισμένους για την επιδιόρθωση των ζημιών, αλλά αναλαμβάνουν οι ίδιες (με δικά τους συνεργεία) την επιδιόρθωσή τους.

Αν, για παράδειγμα, για οποιονδήποτε λόγο σπάσουν οι σωλήνες σε μια κατοικία, η ασφαλιστική δεν προχωρά στη συνηθισμένη διαδικασία καταγραφής της ζημιάς και μελλοντικής αποζημίωσης, αλλά στέλνει απευθείας στο σπίτι συνεργεία που θα επιδιορθώσουν τη ζημιά, γλιτώνοντας χρόνο και γραφειοκρατία, και δαπανώντας λιγότερα κεφάλαια. Στην Ελλάδα κάποιες ξένες πολυεθνικές προσπάθησαν να προωθήσουν το μοντέλο αυτό, αλλά τελικά δεν είχε την εμπορική απήχηση που θα ήθελαν.

 

 Ασφάλιση επιχειρήσεων

Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να προστατέψουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, που περιλαμβάνουν τις κτηριακές δομές, το περιεχόμενό τους, τις πρώτες ύλες, τον μηχανολογικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό, τις πρώτες ύλες και τα εμπορεύματα, από μια σειρά από κινδύνους, όπως πυρκαγιά, κλοπή, σεισμό, πλημμύρα και άλλες φυσικές καταστροφές ή τρομοκρατικές ενέργειες.

Επίσης, χρειάζεται να προστατευτούν από την παρεπόμενη απώλεια κερδών σε περίπτωση διακοπής της λειτουργίας τους.

Η ασφαλιστική αγορά προσφέρει προγράμματα ασφάλισης περιουσίας που καλύπτουν την επιχείρηση από μια σειρά από κινδύνους, όπως πυρκαγιά, πλημμύρα, σεισμό, τρομοκρατική ενέργεια και κλοπή. Ανάλογα με τις ανάγκες κάθε επιχείρησης, υπάρχουν διάφορες επιλογές ασφάλισης που περιλαμβάνουν:

Ασφάλιση πυρός: Καλύπτει τις ζημιές στα περιουσιακά στοιχεία από πυρκαγιά, καθώς επίσης και την αποκατάσταση των ζημιών που προέκυψαν κατά τη διάγνωση, αποτροπή ή περιστολή της πυρκαγιάς, όπως τα έξοδα κατάσβεσης και κατεδάφισης.

Ασφάλιση κατά παντός κινδύνου: Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα κινδύνων, παρέχοντας πλήρη κάλυψη των περιουσιακών στοιχείων και προσφέροντας ουσιαστική αποκατάσταση σε περίπτωση ζημίας.

Ασφάλιση τρομοκρατικών ενεργειών: Καλύπτει ζημίες στα περιουσιακά στοιχεία, υλικές ζημιές και απώλεια κερδών μιας επιχείρησης που θα προκληθούν από τρομοκρατικές ενέργειες.

Ασφάλιση πολιτικών κινδύνων: Καλύπτει την επιχείρηση από μια σειρά από στάσεις, απεργίες, πολιτικές ταραχές, τρομοκρατικές ενέργειες και κακόβουλες βλάβες.

Ασφάλιση διακοπής εργασιών: Καλύπτει την επιχείρηση σε περίπτωση διακοπής εργασιών λόγω πυρκαγιάς και άλλων κινδύνων, καθώς επίσης και μετά από βλάβες μηχανημάτων που μπορούν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη ροή εσόδων και στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων.

Η προστασία περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης μπορεί να περιλαμβάνει επίσης και την ασφάλιση των μεταφερόμενων εμπορευμάτων, του στόλου οχημάτων ή του μηχανολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, τα οποία δύνανται να καλυφθούν με εξειδικευμένα ασφαλιστικά προγράμματα.

Τα οφέλη από την ασφάλιση μιας επιχείρησης:

  • Άμεση αποκατάσταση της ζημιάς που δύναται να υποστούν τα περιουσιακά στοιχεία μιας επιχείρησης
  • Προστασία του ενεργητικού μιας επιχείρησης

Διασφάλιση συνεχούς επιχειρηματικής δραστηριότητ