Υλικό προς σκέψη, από ΙΟΒΕ και από ΣΕΒ

 

Με μια μόλις ώρα διαφορά, το ΙΟΒΕ και ο ΣΕΒ έδωσαν χθες στην δημοσιότητα δυο εξαιρετικά χρήσιμα μελετητικά εργαλεία – που χωριστά το καθένα τους θα διεκδικούσε εύκολα μακρά ενασχόληση και ανάλυση και σχολιασμό. Ας κάνουμε εδώ  μια πρώτη αρχή και επιφυλασσόμαστε για περισσότερα κάποιαν στιγμή αργότερα.

Λοιπόν: το ΙΟΒΕ παρουσίασε τα ευρήματα μιας μελέτης – των Svetoslav Dantchev, Φωτεινής Θωμαΐδου, Νίκου Παρατσιώκα και Κωνσταντίνου Πέππα, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Αποστόλη Δημητρόπουλο του LSE, με στήριξη της Ernst&Young αλλά και της Siemens – που στρέφεται στην απεικόνιση, ανάλυση και προβολή στο μέλλον του καυτού θέματος “Τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα”, με συνειδητή όμως επικέντρωση στο “Επιπτώσεις της κρίσης και προκλήσεις”. Το ζήτημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει δημιουργήσει βαθύ ρήγμα απόψεων στην δημόσια σκηνή ενώ τα στερεότυπα αφθονούν και η ένταση επίσης: όμως, η μελέτη αυτή του ΙΟΒΕ – όποιος θέλει μπορεί να την αναζητήσει στο iobe.gr αλλά… είναι πάνω από 400 σελίδες – προσφέρει το πολύτιμο πλεονέκτημα να δίνει στοιχεία, πολλά στοιχεία, με σωστή/νηφάλια ανάλυση. Ώστε να μπορούμε να συνεχίσουμε να διαφωνούμε, εν ανάγκη να τσακωνόμαστε. Πλην όμως… με στοιχεία.

Μια πρώτη αλίευση: ακόμη και μετά την κρίση, ο αριθμός των φοιτητών συνεχίζει να αυξάνεται (η Ελλάδα έχει ήδη από τα πιο ανοικτά συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης διεθνώς), αλλά η ολοκλήρωση των σπουδών έχει πάει πίσω (από τους εισελθόντες το 2004, μόλις τα 2/3 είχαν ολοκληρώσει τις σπουδές 12 χρόνια αργότερα). Υψηλοί οι ρυθμοί αύξησης στα μεταπτυχιακά και στα διδακτορικά, και μάλιστα καλπασμός στα ΤΕΙ. Πίσω πήγε ο αριθμός των διδασκόντων, πίσω και η συνολική χρηματοδότηση ΑΕΙ-ΤΕΙ (αν και λιγότερο από την συνολική σφαγή στο Δημόσιο/Γενική Κυβέρνηση. Παρά τις περί του αντιθέτου εμπεδωμένες πεποιθήσεις, η συνολική δαπάνη για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα βρίσκεται πολύ κοντά στον μέσο όρο και ΕΕ και Ευρωζώνης.

Αν, τώρα, δούμε την αποδοτικότητα όπως αυτή προσεγγίζεται π.χ. από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις, αυτή επιβραδύνεται μετά το 2008 – αλλά… ο αριθμός των διεθνών αναφορών σ’ αυτές πηγαίνει μια χαρά, πάνω από μέσο όρο και ΕΕ και ΟΟΣΑ. Όσο για το καυτό μέτωπο της δαπάνης για έρευνα και ανάπτυξη, είμαστε σχεδόν στο μισό του 2% του ΑΕΠ που είναι ο μέσος όρος ΕΕ – αλλά, έκπληξη!, η βαριά υστέρηση είναι στον επιχειρηματικό τομέα (0,28% του ΑΕΠ σ’ εμάς έναντι 1,3% στην ΕΕ δηλαδή άνοιγμα 1%), ενώ η υστέρηση στην έρευνα των ΑΕΙ-ΤΕΙ και Ινστιτούτων είναι μόλις κατά 0,1%. Σταματούμε εδώ, με την απειλή να επανέλθουμε.

Πάμε τώρα στον ΣΕΒ, όπου παρουσιάστηκε ως Special Report “Ο σφυγμός του επιχειρείν”, με την συνδρομή της MRB στα πλαίσια του Παρατηρητηρίου Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος του Συνδέσμου. Κι εδώ τα ευρήματα είναι πυκνά: π.χ. σχεδόν ίδιο ποσοστό, κοντά στο 40% των επιχειρήσεων θεωρούν την πορεία τους αρκετά ή πολύ άσχημη ή ούτε καλή/ούτε άσχημη (μόλις 20,1% πολύ ή αρκετά καλή). Την πορεία της χώρας βλέπουν κατά 62,8% πολύ άσχημη, 24,7% άσχημα, 6,5% ούτε καλή ούτε άσχημη. (Το πολύ/αρκετά καλή… κάτω του 1%!). Η προβολή αυτών των στοιχείων στο μέλλον δεν διαφέρει ιδιαίτερα. Βελτίωση αναμένεται κατά 20,5% για μετά από 8 χρόνια, για 15,5% στα 6-8 χρόνια, για 17,5% στα επόμενα 4-5 χρόνια, για 20,1% στα επόμενα 2-3 χρόνια. “Μέσα στον επόμενο χρόνο” αποτολμά να πει μόλις το 3%.

Πάμε όμως στον πυρήνα των ευρημάτων. Περίπου το 1/3 των επιχειρήσεων (35,9%) βρίσκονται “σε φάση ανάπτυξης”, ενώ σχεδόν τα 2/3 (64,1%) είναι σε “φάση επιβίωσης”. Στην πρώτη ομάδα “οι δυνατοί και αισιόδοξοι είναι ένα 6,4%, “οι σταθεροί αλλά επιφυλακτικοί” ένα 13,8%, “οι υγιείς με προοπτική 15,7%. Στην δεύτερη ομάδα, το 40% είναι “αδύναμοι που αντέχουν” (αυτή είναι η συνολικά μεγαλύτερη κατηγορία), ενώ σχεδόν το 1/4 – συγκεκριμένα 24,1% – είναι “ευάλωτοι σε κίνδυνο”.

Μετά την διεξοδική παρουσίαση των ποιοτικών στοιχείων της έρευνας της MRB – και εδώ είναι η απειλή ότι θα επανέλθουμε – πήραμε την απλοϊκή πρωτοβουλία, καθώς στην συζήτηση τονίστηκε και ξανατονίστηκε ότι “χρειάζεται τα ΜΜΕ να βοηθήσουν για να επανέλθει η αισιοδοξία”, να ρωτήσουμε τον Θόδωρο Φέσσα του ΣΕΒ ο ίδιος πώς θα πήγαινε την προβολή του στο μέλλον. “Συγκρατημένα αισιόδοξα” ήταν η διπλωματική απάντηση. Με αναφορά στην “επάνοδο στην κανονικότητα” μετά το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης…