«Φταίει η Ευρώπη»

 

Είχε οργανώσει,  προχθές, το Ερευνητικό Κέντρο Οικονομικής Πολιτικής, Διακυβέρνησης και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ – με ευκαιρία την κυκλοφοριακή απογείωση (για Ελλάδα, το 2019) του συλλογικού έργου «Ευρωπαϊκή Ένωση: Δημιουργία, Εξελίξεις, Προοπτικές, σε επιμέλεια Ναπ. Μαραβέγια) – μια συζήτηση με αντικείμενο: «Εθνολαϊκισμος στην Ευρώπη: Έλλειμμα Παιδείας;». Προσήλθαν στην συζήτηση αυτή, μέρες Ευρωεκλογών στον ορίζοντα άλλωστε, τέσσερεις πολιτικοί και δυο πανεπιστημιακοί. Δημ. Παπαδημούλης, Γ. Κουμουτσάκος, Θεοδ. Παπαθεoδώρου και Άννα Διαμαντοπούλου (κατά την κοινοβουλευτική τάξη: η Άννα εκτός Βουλής, αλλά η ιδιότητα του πολιτικού δεν χάνεται) συν Ι. Μεταξάς και Ν. Μαραβέγιας.

Ακούστηκαν πολλά και διόλου αμελητέα για το θέμα που είχε τεθεί – πιστέψτε μας. Όμως θα σταθούμε σε κάτι που ίσως ηχήσει περιθωριακό, αλλά για μας είχε εξαιρετική επικαιρότητα έτσι που γίνεται (δηλαδή… δεν γίνεται) η δημόσια συζήτηση «περί Ευρώπης», στην φάση αυτή των πραγμάτων. Πράγματι, η Άννα Διαμαντοπούλου σε μια στροφή της τοποθέτησής της θύμισε το πόσο εύκολα χρησιμοποιείται το «Φταίει η Ευρώπη» οσάκις κάτι πάει στραβά – διαχείριση του Προσφυγικού/Μεταναστευτικού; πολιτικές λιτότητας και Μνημόνια; προβλήματα ανεργίας; ακόμη-ακόμη ανάδυση των φαινομένων δεξιού/ακροδεξιού εθνολαϊκισμού;

Επέλεξε όμως να θυμίσει, δίκην παραδειγμάτων, κάποια πράγματα που βολικά παραβλέπουμε. Δείτε:

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄80/αρχές του 2000 στην Γερμανία κυβερνάει η Σοσιαλδημοκρατία (Γκέρχαρντ Σρέντερ) και στην Γαλλία το Σοσιαλιστικό Κόμμα (Λιονέλ Ζοσπέν). Σχετική πολιτική ομοιογένεια, λοιπόν. Οι Γάλλοι αποφασίζουν και θεσμοθετούν την εβδομάδα των 35 ωρών, επιβαρύνουν τις μεσαίες επιχειρήσεις, χαλαρώνουν το συνταξιοδοτικό τους σύστημα.. οι Γερμανοί αποφασίζουν την Ατζέντα 2010, περιορίζουν εργασιακά δικαιώματα, σφίγγουν την οικονομία, το πληρώνουν πολιτικά. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, πού βρίσκεται η Γαλλία; Πού η Γερμανία; Σε οικονομική ισορροπία, σε πολιτική διαχείριση; Δυο όμοιες Κυβερνήσεις εκκίνησης, δυο εντελώς διαφορετικές καταλήξεις.

Άλλο πάλι: στα δικά του χρόνια στην Ιταλία ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι χαλαρώνει τα συνταξιοδοτικά και εργασιακά, φθάνει να επιτρέπει απολύσεις μόνον με δικαστική απόφαση. Στην Ολλανδία και την Δανία προωθούν – και εφαρμόζουν – την flexicurity, δηλαδή τις ελαστικές απολύσεις (μην λέμε ψέματα στον εαυτό μας…), αλλά με ουσιαστικό δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Ποιος ήταν αριστερός/κοινωνικός; Οι Σκανδιναβοί (τότε), Ποιος δεξιός; Όσο και νάναι, ο Μπερλουσκόνι! Μια ματιά στην σημερινή Ιταλία, μια στα βορειότερα αρκεί για να δείξει το αποτέλεσμα και της μιας, και της άλλης διαφοροποιημένης προσέγγισης.

Πού βρίσκεται η Ευρώπη σε όλα αυτά; Είναι, όταν κάπου «κολλάει» το πράγμα: φταίει η συνταγή των Βρυξελλών, φταίνε οι προτάσεις που εκπορεύονται από την Επιτροπή. Ενώ κάθε φορά – μα…κάθε φορά! – εκεί που τα πράγματα μετράνε, μπορεί μεν η Επιτροπή να εισηγείται, μπορεί το ΕυρωΚοινοβούλιο να παίζει έναν ρόλο, όμως οι αληθινές αποφάσεις λαμβάνονται από το Συμβούλιο. Στα καίρια, δε, ζητήματα οι πρωτοβουλίες ανάγονται απευθείας στις επιμέρους Κυβερνήσεις – όπως στις παραπάνω περιπτώσεις – έστω με κάποια γκρίνια μετά το 2010 λόγω των αναγκαστικών διαβουλεύσεων, οι οποίες όμως παραμένουν διαβουλεύσεις!

Αν ένα μίνιμουμ ειλικρίνειας δεν φυτευτεί στην δημόσια συζήτηση, αν δηλαδή η ευθύνη των αποφάσεων πολιτικής δεν αναληφθεί, το «φταίει η Ευρώπη» θα συνεχίσει να λειτουργεί αυτοπαραπλανητικά. Και αποδιαρθρωτικά, όχι τόσο/όχι μόνο για την «Ευρώπη», όσο για την πειστικότητα της πολιτικής.