Όταν ο Ανδρέας ανακάλυπτε την «Ευρώπη»

 

Έτσι όπως τιμάται αυτές τις μέρες η 100ετία από την γέννηση του Ανδρέα Παπανδρέου Μνήμη Ανδρέα Παπανδρέου (5 Φεβρουαρίου του 1919) – με το όχι-και-τόσο-τιμητικό φαινόμενο αλλού να προσέρχεται ο γιος του Ανδρέα, Γιώργος Παπανδρέου (στην Πάτρα, πολιτική βάση των Παπανδρέου) και αλλού η σημερινή διάδοχός του στην ηγεσία του μετα-ΠΑΣΟΚ/του ΚΙΝΑΛ Φώφη Γεννηματά (στην Χίο, γενέτειρα του Ανδρέα καθώς εκεί ο πατέρας του Ανδρέα Γεώργιος υπηρέτησε νομάρχης επί Ελ. Βενιζέλου), ανατρέξαμε σε μια ιδιαίτερη μαρτυρία για τον Ανδρέα, στις σελίδες της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ».

Εκεί, ο Γρηγόρης Βάρφης, περιέγραφε – μέσω της προφορικής μαρτυρίας του στο Αρχείο Βοβολίνη – την ίσως σημαντικότερη στροφή στην πορεία του Ανδρέα. Την μετακίνησή του από μια στάση απόλυτης αντίθεσης με την ΕΟΚ σε μια συζήτηση με την Ευρώπη:

«Ο Ανδρέας ως τότε [τέλη του 1981] μιλούσε για δημοψήφισμα. Δυο μήνες αργότερα, ήταν κάποια Σύνοδος Κορυφής – στο Λονδίνο – κι εκεί τον ρώτησε ένας ξένος δημοσιογράφος: «Θα μείνετε στην ΕΟΚ, ή θα κάνετε δημοψήφισμα να φύγετε;». Ποια υπήρξε η απάντηση του Αντρέα; «Τις εκλογές κέρδισα, δεν έκανα πραξικόπημα!».

Απ’ εκεί και πέρα, η τοποθέτηση Βάρφη έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον:

«Το θέμα ήταν πλέον – και ήταν η πολιτική διέξοδος σωτηρίας στην ουσία – η διατύπωση του Μνημονίου, το οποίο τότε συντάχθηκε με διεκδικήσεις έναντι της Κοινότητας […] Η μεγάλη διαφορά, ήταν ότι όταν πλέον βρίσκεσαι μέσα στους μηχανισμούς, μέσα στην διαδικασία, τότε είσαι πολύ ισχυρότερος».

Και τι θα πει αυτό;

«Μπορείς να διαμορφώσεις συμμαχίες, να δώσεις κάτι εκεί, να πάρει κάτι εκεί – αρκεί να ξέρεις και εσύ, να ξέρουν κι αυτοί πώς παίζεται το παιχνίδι. Μπορείς πάντα να το χειρισθείς το θέμα».

Αυτή ήταν η πορεία με την οποία ο Αντρέας Παπανδρέου ανεκάλυψε το Ευρωπαϊκό φαινόμενο, το ενσωμάτωσε στην πολιτική του, μπόλιασε μ’ αυτό – όσο κι αν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πιστώνεται με την Ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας – την πολιτική ζωή της Μεταπολίτευσης. Έως και τώρα…