Όταν το Μέγαρο Μαξίμου μαθαίνει την «Ευρώπη»

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η είδηση έχει ήδη παλιώσει. Σημασία έχει, όμως, να την δει κανείς στην ουσία της και όχι στο προσωπικό στοιχείο.

Την ευθύνη των Ευρωπαϊκών Θεμάτων, ανακοινώθηκε, ανέλαβε στο Γραφείο Πρωθυπουργού η (ήδη Διευθύντρια του Διπλωματικού του Γραφείου, διαδεχθείσα την Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου που προτίμησε να διαβεί τον Ατλαντικό) πρέσβυς Ελένη Σουρανή. Παράλληλος ο ρόλος τού – ήδη εδώ και καιρό συνδέσμου του Γραφείου Μητσοτάκη με την Ευρωπαϊκή Χριστιανοδημοκρατία – πολιτικού αναλυτή Θανάση Μπακόλα, με έδρα/κέντρο δραστηριοποίησης τις Βρυξέλλες.

Επειδή η διπλή αυτή είδηση συνέπεσε με την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων «Ευρωπαϊκών θεμάτων» από τον Δημήτρη Μητρόπουλο, κατά τα άλλα πρωθυπουργικό σύμβουλο από την πρώτη στιγμή στο Μαξίμου (αλλά και δυο χρόνια νωρίτερα, όταν «ανέβαινε» η καμπάνια Μητσοτάκη), η συζήτηση πήγε προς τα εκεί. Επειδή μεταξύ δημοσιογράφων η μοχθηρότητα – και ο φθόνος, άλλωστε – δεν λείπει, περισσότερη έμφαση δόθηκε στην αποδόμηση της παρουσίας Μητρόπουλου. παρουσίας που, φαίνεται, δημιούργησε ουκ ολίγες εντάσεις και τριβές. Όμως η διάρθρωση των Ευρωπαϊκών λειτουργιών του Πρωθυπουργικού Γραφείου – ειδικά τώρα, υπό συνθήκες πολλαπλής κρίσης, με αντίστοιχα πολυεπίπεδες ανάγκες επαφών, ενημέρωσης, κατανόησης και προσδιορισμού εναλλακτικής πολιτικής – κουβαλάει πολύ μεγαλύτερο βάρος. Και, αυτή, θάπρεπε να προσέχεται.

Πάντα στην Ελλάδα/στην Ελληνική πρακτική «η Ευρώπη» ήταν ένα θέμα που έμεινε σε παράξενα μη-ρεαλιστική βάση. Από την πρώτη μετά-ενταξιακή περίοδο («η Ελληνική αντιπροσωπεία συντάσσεται με την άποψη της Γαλλικής», ήταν επί μήνες πάγια δήλωση στα πρώτα Συμβούλια και Ομάδες Εργασίας) μέχρι την εποχή πρωτοΠΑΣΟΚικού τζαναμπετισμού, και εν συνεχεία την προσκόλληση στην εκάστοτε γραμμή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (αντανάκλαση της λογικής Γρηγόρη Βάρφη), κυρίως όμως την εποχή Ευρω-ωρίμανσης της Ελλάδας και ισχυρού Ευρωπαϊκού «πιστεύω» (ας την πούμε εποχή Κώστα Σημίτη/Νίκου Θέμελη), η Ελληνική – και κυρίως η πρωθυπουργική, στην πρωθυπουργοκεντρική μας Ελλάδα – στάση διαμορφωνόταν με βάση προκαταλήψεις για το τι είναι και πώς «λειτουργεί» η Ευρώπη.

Βόλευε αυτό, πολιτικά. Μεγάλο μέρος της πολιτικής ταυτότητας του ενός πολιτικού χώρου – της Δεξιάς, της Ν.Δ. – κόντευε να εξαντληθεί στο μότο «ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μας έβαλε στην ΕΟΚ, μας έφερε στην Ευρώπη». Βαθμιαία, στον άλλο πόλο – μέχρι το 2012 κυρίαρχο – που ήταν το ΚεντροΑριστερό ΠΑΣΟΚ, είχε διαμορφωθεί η αντίληψη «εμείς ξέρουμε καλύτερα πώς λειτουργεί το σύστημα», τόσο στην πτυχή των Διαρθρωτικών Προγραμμάτων και τα πρόσδεσης στην Ευρωζώνη όσο και εκεινην π.χ. της διαχείρισης των ΕλληνοΤουρκικών «μέσω Βρυξελλών» από εποχής Σημίτη.

Μετά την επέλευση της κρίσης, βέβαια, τα πράγματα πήραν προς στιγμήν οδυνηρά απλούστερη τροπή: η διεπαφή Ελλάδας-ΕΕ περιορίστηκε εν πολλοίς στην πραγματικότητα της Τρόικας. Όμως, και πάλι, η συνεχής επιδείνωση των ΕλληνοΤουρκικών, ήδη και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο διέσπασε τα στερεότυπα – και υποχρεώνει σε νέες αναζητήσεις για το «πώς λειτουργεί η Ευρώπη». Εδώ, λοιπόν, όπως η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχε στηριχθεί σε απλοϊκά στερεότυπα («εποχή Βαρουφάκη») που προσέκρουσαν σε παγόβουνο και πήγαν άπατα, για να μεταστραφεί στην συνέχεια σε μια ταχύρρυθμή εκμάθηση του πώς λειτουργούν τα πράγματα – διαφορετικά «έμαθε» ο Αλέξης Τσίπρας, διαφορετικά ας πούμε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, ακόμη διαφορετικότερα ο Νίκος Κοτζιάς… – έτσι δείχνει να ήρθε και η προσγείωση της τωρινής διακυβέρνησης (να την πούμε ευθέως) Κυριάκου Μητσοτάκη.

Έμαθαν αρκετά ενδιαφέροντα από το ξεφούσκωμα, π.χ., της προσδοκίας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποκτούσε Πρόεδρο τον Μάνφρεντ Βέμπερ (ο Θ. Μπακόλας είχε δει την καμπάνια του εκ του σύνεγγυς) και ότι «θα είχαμε δικό μας άνθρωπο». Κυρίως όμως διεπίστωσαν ότι οι σχεδιασμοί επί χάρτου και τα «εγώ , τα ξέρω αυτά», δεν αποδίδουν. Ακόμη πιο διδακτικά: είδαν στην πράξη πώς πετυχαίνει η κινητοποίηση Βρυξελλών, στην περίπτωση του Έβρου, μαθαίνουν και πού βρίσκονται τα όριά της.

Τώρα, όλοι μαζί, θα δούμε πώς θα λειτουργήσει το νέο σχήμα Μαξίμου/Βρυξελλών στην πράξη.