«160 χρόνια Made in Greece»

 

Κλείνοντας χθες – στην InnovAthens, στο Γκάζι – την έκθεση «160 χρόνια Made in Greece» με την οποία επιχειρήθηκε αναδρομή στην εξέλιξη, στις περιπέτειες, τις καταστροφές και την επιβίωση της βιομηχανίας στην Ελλάδα, μια ιδιαίτερη συζήτηση επεχείρησε να δώσει κάποια συμπεράσματα. Σε μια εποχή όπου όλοι μιλούν για παραγωγική ανασυγκρότηση και μετάβαση σε νέο παραγωγικό πρότυπο, η ίδια η έκθεση – με άνω των 120 επιχειρήσεων να βλέπουν την ιστορία τους να εκτίθεται, με 60 απ’ αυτές να συνεχίζουν και σήμερα – ανέδειξε το στοιχείο καινοτομίας και την αναζήτηση της πρωτοπορίας σ’ έναν τομέα της οικονομίας που είδε τρεις φορές την παρακμή ή/και την καταστροφή να τον απειλεί, αλλά και σήμερα συνεχίζει δείχνοντας μια αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

Στην δική του εισήγηση, ο υφυπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης Στέργιος Πιτσιόρλας έκανε την ανάλυση ότι ο δυναμικός αυτός τομέας της οικονομίας, η βιομηχανία και  η μεταποίηση που έκανε μια πολύ δυναμική πορεία μετά την πλήρη καταστροφή του Πολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου, «ακολούθησε εν πολλοίς τις φάσεις της πολιτικής ιστορίας». Υπ’ αυτήν την έννοια, στηρίχθηκε η άνοδός του σε ισχυρό προστατευτισμό, χαμηλό κόστος εν πολλοίς λόγω περιορισμένων κοινωνικών δικαιωμάτων και κατευθυνόμενη πρόσβαση σε δανειακά κυρίως κεφάλαια ενός υπό κρατική διαχείριση (και πάντως κατεύθυνση) τραπεζικού συστήματος. Επιχειρηματική πρωτοπορία υπήρξε, όχι όμως γενικευμένη.

Μετά την Μεταπολίτευση, ταυτόχρονη επίπτωση της άρσης του προστατευτισμού λόγω ένταξης στην ΕΟΚ  και αλλαγής κοινωνικού κλίματος/ εργασιακών δικαιωμάτων έφεραν μεγάλη απώλεια ανταγωνιστικότητας. Η παγίδα της υπερχρέωσης περιθωριοποίησε πολλές επιχειρήσεις, ενώ το «κλείδωμα» της ισοτιμίας στην φάση ΟΝΕ ολοκλήρωσε το αδιέξοδο ανταγωνιστικότητας. «Η επανάπαυση στο Κράτος απέβη καταστροφική επιλογή»: από 20% του ΑΕΠ σε όρους 1995, η βιομηχανία συμπιέστηκε σε 5,4% του ΑΕΠ το 2008. Αυτή η εκτεταμένη αποβιομηχάνιση αναστράφηκε, με μια άνοδο και ξεκινάει από το 2012-13.

Η βίαιη προσαρμογή άνοιξε δυνατότητες, όμως στηρίζεται σε χαμηλό εργατικό κόστος καίτοι έχει ξεκινήσει μια αλλαγή επιχειρηματικής νοοτροπίας, με την ενσωμάτωση καινοτομίας και με ενδιαφέρουσες επενδυτικές επιλογές. Τώρα, το θέμα είναι να διατηρηθεί η προσαρμογή/η ανάκτηση ανταγωνιστικότητας και «να συνταχθούμε με την βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης». Να συνεχισθεί η προσπάθεια ένταξης σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, να ενταθούν οι συνεργασίες και η εξωστρέφεια. Σε επίπεδο θεσμικού πλαισίου, ο Στ. Πιτσιόρλας είδε να παραμένουν μεγάλες αδυναμίες («ο ένας νόμος δεν συνομιλεί με τον άλλο»), ενώ η χωροταξία συνεχίζει να δημιουργεί άνευ τέλους εμπόδια.

Δυο παραδείγματα που έδωσε – της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης που ανακτά ενδιαφέρον με την αναζωογόνηση του Πειραιά/του ΟΛΠ δια της Cosco, της αμυντικής βιομηχανίας που «βλέπει» τις δυνατότητες του Ευρωπαϊκού Ταμείου για την Αμυντική Βιομηχανία – δείχνουν τις δυνατότητες/τις ευκαιρίες αλλά και την μείζονα σημασία που έχει η προσαρμογή της νοοτροπίας.