Σωτήρης Ριζάς

1909: Η μετάβαση της Ελλάδας στον 20ό αιώνα

Εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2020, σελίδες 272, τιμή εκδότη: 15,50 €

 

Ήταν η Επανάσταση του 1909 («του Γουδή»), στρατιωτική επέμβαση/κίνη- μα που όμως κατόρθωσε να ενδυθεί ex post μιαν υπέρτερη νομιμοποίηση με το μεταρρυθμιστικό έργο της εποχής Βενιζέλου, με τους Βαλκανικούς Πο- λέμους και τη συμμετοχή στον Α΄ Πα- γκόσμιο, το μεγάλωμα της Ελλάδας και την πλοήγηση κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής/ωρίμανσης, μια καθοριστική στροφή της ελληνικής ιστορίας; Ήταν, αντιθέτως, ο τερματισμός μιας φάσης δεκαετιών (σχετικής, πάντα) συνταγμα- τικής σταθερότητας μετά το Σύνταγμα του 1864, αλλά και «εγκαίνιο» μιας έντο- νης φάσης κινημάτων και –εν τέλει– δι- χασμού, μετά το 1915; Ήταν μια αστική επανάσταση εναντίον ενός κατεστημέ- νου γαιοκτημόνων; Ήταν η είσοδος στη λογική ενός πρώιμου εκσυγχρονισμού στην τροπή των αρχών του 20ού αιώνα;

Ο Σωτήριος Ριζάς, με διαδρομή από Princeton και King’s College στο Κέντρο Έρευνας της Ιστορίας του Νεότερου Ελ- ληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, παρα- κολουθεί με κριτική διάθεση τα βήματα που συναπάρτισαν το «1909» και τις διευθετήσεις που προέκυψαν απ’ αυτό υπό την καθοδήγηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, «αφορμή για την ανάδυση νέων δυνάμεων που παρέμεναν μπλοκα- ρισμένες». Ταυτόχρονα όμως τις βλέπει να εγκατέστησαν «θεσμική αστάθεια, ρευστότητα, αβεβαιότητα για τους κα- νόνες του παιχνιδιού». Στοιχεία τα οποία θεωρεί ότι συνόδευσαν την πολιτική δια- δρομή της χώρας μέχρι και το 1974.