27oς economia Φοιτητικός Διαγωνισμός

2o Βραβείο Ομαδικής Εργασίας

NΕΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ:
STARTUPS, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ, ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ.

Μιλτιάδης Μεταξάς, Τμήμα Μαθηματικών Στατιστικής και Αναλογιστικών Χρηματοοικονομικών Μαθηματικών,
Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Μαρία-Ειρήνη Λύτρα, Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αντώνης Κανατσέλος, Psychology, Deree-The American Coleege of Greece

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Οι επιχειρήσεις σήμερα καλούνται να δράσουν σε ένα οικονομικό περιβάλλον που έχει ως κύρια γνωρίσματα τον ανταγωνισμό και την επιβίωση σε περιόδους ύφεσης. Οι διοικήσεις των σημερινών εταιρειών έχουν αντιληφθεί ότι για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν στις υπάρχουσες οικονομικές δυσκολίες και προκλήσεις οφείλουν να επενδύουν κεφάλαια στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας ούτως ώστε να διατηρούν σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των ανταγωνιστικών εταιρειών.

Η Ελλάδα, μετά και από την εφαρμογή των προγραμμάτων δημοσιονομική προσαρμογής, είναι σε θέση να αλλάξει την οικονομική πολιτική που είχε τα προηγούμενα χρόνια. Η καινοτομία και η εξωστρέφεια πρέπει να αποτελούν προτεραιότητες της κυβέρνησης διότι μόνο έτσι μπορεί να εξασφαλίσει την πολυπόθητη οικονομική ανάπτυξη.

Φαίνεται πως μόνο με την εφαρμογή συγκεκριμένων στρατηγικών που προωθούν την εξωστρέφεια και την καινοτομία των επιχειρήσεων θα κατορθώσει το ελληνικό κράτος να σταθεί και πάλι στα πόδια ενώ σημαντικές θα πρέπει να είναι και οι παρεμβάσεις τους οι οποίες διευκολύνουν τα άτομα και τους παρέχουν κίνητρα για άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Οι ορολογίες αυτές είναι ιδιαιτέρως σημαντικές στο σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον αφού πάνω σε αυτές θα στηριχθεί το εγχείρημα οικοδόμησης της νέας επιχειρηματικής Ελλάδας.

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια πλήττεται από μια άνευ προηγουμένου οικονομική κρίση η οποία είχε δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στην εθνική οικονομία όσο και στην κοινωνία γενικότερα. Το ΑΕΠ της χώρας της περίοδο 2009-2014 βυθίστηκε κατά 25% την ίδια στιγμή που η ανεργία έφτασε σε επίπεδα της τάξης του 27%. Η πολιτική λιτότητας η οποία εφαρμόστηκε ανάγκασε πολλές επιχειρήσεις να κλείσουν, τα νοικοκυριά να χάσουν μεγάλο κομμάτι του εισοδήματος τους, ενώ το χρηματοπιστωτικό σύστημα κλυδωνίστηκε σε βαθμό να θεωρηθεί αναξιόπιστο και οι πηγές χρηματοδότησης για τις επενδύσεις των επιχειρήσεων να είναι αμελητέες. (Καραμούζης,2011)

Όλα τα παραπάνω συνέβησαν σε μια περίοδο, όπου η παγκοσμιοποίηση και η συνεπακόλουθη διασύνδεση των οικονομιών γινόταν πιο ισχυρή. Αυτό ενδεχομένως να αποτέλεσε και κίνητρο για τις ελληνικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες αγορές για τα προϊόντα τους και φυσικά μοχλό επιβίωσης καθώς μεσούσης της οικονομικής κρίσης αντιστάθμισαν την μείωση της εσωτερικής ζήτησης με αύξηση των εξαγωγών τους.

Την ίδια στιγμή νέοι παίκτες έκαναν την εισαγωγή τους στον χώρο της επιχειρηματικότητας, αφού βρήκαν γόνιμο έδαφος για να αναπτύξουν τις ιδέες τους εκμεταλλευόμενοι τις τεχνολογικές εξελίξεις και την ανάγκη των καταναλωτών για νέες υπηρεσίες και προϊόντα.

Γίνεται πλέον σαφές πως η αδυναμία της χώρας πλέον να αναπτύξει βαριά βιομηχανία την ωθεί εκ των πραγμάτων στην διαμόρφωση μιας ενιαίας εθνικής στρατηγικής επιχειρηματικής εξωστρέφειας προκειμένου να αυξήσει τον εθνικό της πλούτο, να επιτύχει άνοδο του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων και φυσικά να μπορέσει να επιβιώσει σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον με κύριο χαρακτηριστικό του τον ολοένα και αυξανόμενο ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων. (Αχιλλόπουλος, 2017)

Στην συγκεκριμένη εργασία θα αναπτύξουμε την έννοια της επιχειρηματικότητας και πως αυτή συνδέεται με την εξωστρέφεια μιας επιχείρησης. Θα παρουσιάσουμε τον ορισμό των νεοφυών επιχειρήσεων και τον ρόλο τους στην σύγχρονη οικονομική και επιχειρηματική σκακιέρα και πως η καινοτομία είναι το κλειδί για την επιβίωση μιας επιχείρησης σε ένα οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι  το οποίο γίνεται ολοένα και πιο απαιτητικό.

 

ΑΠΟ ΟΡΙΣΜΟΥ ΑΡΞΑΣΤΕ

Σύμφωνα και με την ρήση του αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Αριστοτέλη, ο καλύτερος τρόπος για να αρχίσεις μια τοποθέτηση είναι η παράθεση του ορισμού της λέξης για την οποία προτίθεσαι να μιλήσεις. Στην συγκεκριμένη περίπτωση θα αρχίσουμε με τον ορισμό της επιχειρηματικότητας. Για την συγκεκριμένη λέξη υπάρχουν τόσες ερμηνείες όσοι και οι συγγραφείς οι οποίοι έχουν ασχοληθεί με το συγκεκριμένο θέμα. Εμείς λοιπόν επιλέξαμε εκείνον τον ορισμό που θεωρούμε ότι είναι ο ιδανικότερος για την συγγραφή της εργασίας.

Η επιχειρηματικότητα είναι η ικανότητα να δημιουργείς και να χτίζεις κάτι πρακτικά από το μηδέν. Είναι η δυνατότητα να παίρνεις πρωτοβουλία και να δημιουργείς μια επιχείρηση ή έναν οργανισμό αντί να παρακολουθείς, αναλύεις και να περιγράφεις το πως λειτουργεί. Επίσης είναι το ταλέντο να αντιλαμβάνεσαι την ευκαιρία εκεί όπου οι άλλοι βλέπουν χάος, αντιθέσεις, συγκρούσεις και σύγχυση (Timmons 1989, p.1).

Ενώ με τον όρο καινοτομία εννοούμε μια νεωτεριστική προσέγγιση ενός προϊόντος, μιας υπηρεσίας η οποία εφαρμόζεται επιτυχώς και φυσικά προσδίδει αξία. Αξία στον οργανισμό ή στην επιχείρηση, αξία στους καταναλωτές και κατ’ επέκταση στο κοινωνικό σύνολο και φυσικά αξία στην εθνική οικονομία.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

Οι έννοιες της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Είναι γνωρίσματα της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας καθώς καθοριστική είναι η συνεισφορά τους στην οικονομική ανάπτυξη και στην δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Οι ισχυρές οικονομίες οι οποίες παρουσιάζουν υψηλούς δείκτες ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας είναι γεγονός πως βασίζονται στην καινοτομία, επενδύουν στην έρευνα και ακολουθούν τις τεχνολογικές εξελίξεις. Συνεπώς τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που προσφέρουν είναι ως επί το πλείστον εξαγώγιμα, προσφέροντας καλές αμειβόμενες θέσεις εργασίας (Solowetal., 1988).

Με την σειρά τους οι ανταγωνίστριες εταιρείες οφείλουν να αντιδράσουν προκειμένου να αυξήσουν την απόδοση τους και την παραγωγικότητα τους, να ενισχύσουν τις επιδόσεις τους και φυσικά την αποτελεσματικότητα τους. Καθίσταται σαφές, πως με αυτόν τον τρόπο εμφανίζεται ανοδική τάση της ανταγωνιστικής πίεσης μεταξύ των επιχειρήσεων (Βλιάμος, 2011).

Γίνεται αντιληπτό, λοιπόν, πως οι εταιρείες οι οποίες καινοτομούν και επενδύουν έχουν ως αποτέλεσμα την αμεσότερη εξέλιξη, βελτίωση και μεγέθυνση της παραγωγικότητας και εν τέλη της κερδοφορίας σε σύγκριση πάντα με τις εταιρίες οι οποίες δεν λαμβάνουν αυτό το ρίσκο. (Drucker,2014).

 

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ

Σε ένα σύνθετο και παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον όπως το σημερινό ο κάθε επιχειρηματίας οφείλει να είναι σε θέση να διακρίνει τις επενδυτικές ευκαιρίες που θα παρουσιαστούν και φυσικά να μπορεί να λάβει στον κατάλληλο χρόνο τις κατάλληλες επενδυτικές αποφάσεις. Με αυτόν τον τρόπο οι επιχειρήσεις μεγιστοποιούν τα κέρδη τους και καθίστανται κυρίαρχες διατηρώντας ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των υπόλοιπων ανταγωνιστριών εταιρειών στην αγορά.

Η διεθνοποιημένη στρατηγική αναφέρεται στην στρατηγική των επιχειρήσεων η οποία έχει ως σκοπό την άσκηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε χώρες του εξωτερικού. Σκοπός για την εφαρμογή μιας τέτοιας στρατηγικής είναι η διεύρυνση των οικονομικών της μεγεθών δηλαδή τα έσοδα και τα καθαρά κέρδη της.

Στο σύγχρονο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι, όπου οι αγορές ενοποιούνται με ραγδαίους ρυθμούς και οι δασμοί σταδιακά καταργούνται διευκολύνει τους επιχειρηματίες στην εφαρμογή μια τέτοιας πολιτικής.

Συνεπώς, αντιλαμβανόμαστε την ισχυρή σύνδεση μεταξύ εξωστρέφειας και επιχειρηματικότητας. Από αυτό το σημείο και μετά είναι στην οπτική του εκάστοτε επιχειρηματία -και σαφώς προϋποθέτει την ύπαρξη επιχειρηματικής κουλτούρας από πλευράς επιχείρησης- να διακρίνει και να αξιολογεί την επενδυτική ευκαιρία λαμβάνοντας υπόψιν τους παράγοντες απόδοσης και κινδύνου (Schweizer, 2010).

ΝΕΟΦΥΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ: ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑΣ

Με την έλευση της κρίσης στην Ελλάδα η καθημερινότητα των Ελλήνων βομβαρδίζεται με δεκάδες λέξεις όπως ανάπτυξη, επενδύσεις, εξωστρέφεια, μνημόνια. Μια εξ ’αυτών είναι και ο όρος startups επιχειρήσεις. Στο ελληνικό γίγνεσθαι άρχισε να χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από το 2012 και μετά προκειμένου να περιγράψει μια νέα επιχειρηματική δραστηριότητα.

Για να αποσαφηνίσουμε την έννοια των startups χρησιμοποιούμε κάποιους από τους ορισμούς που έχουν δοθεί:

Μια νεοφυής επιχείρηση είναι μια ταχέως αναπτυσσόμενη επιχείρηση. Στόχος της είναι η δημιουργία ενός προϊόντος ή παροχή μιας καινοτόμου υπηρεσίας που έρχεται στην αγορά για να καλύψει μια ανάγκη των πελατών και αναπτύσσεται βασιζόμενη σε ένα συγκεκριμένο πλάνο-βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο. (Robehmedet al.,2016) (Katilaetal., 2017)

Άλλωστε, η επιβίωση και η ανάπτυξη των επιχειρήσεων  αποτελούν πρόβλημα για τους ήδη υπάρχοντες παίκτες, αλλά είναι και μια μεγάλη ευκαιρία για τους νεοεισερχόμενους, ώστε να ξαναγράψουν τους κανόνες του παιχνιδιού. Το πρόβλημα του ενός γίνεται η ευκαιρία του άλλου (J.Bessant, J.Tidd).

Ο παραπάνω ορισμός ουσιαστικά συμπυκνώνει όλα τα στοιχεία εκείνα που ορίζουν μια νεοφυή επιχείρηση. Συμπεραίνουμε, προφανώς, πως μια οποιαδήποτε νέα επιχείρηση δεν πρέπει να θεωρείται και startup. Επιπρόσθετα, μια επιχείρηση παύει να θεωρείται νεοφυής μετά και την επιτυχή της εισαγωγή στο χρηματιστήριο με δημόσια εγγραφή (InitialPublicOffering- IPO) ή μετά την εξαγορά ή συγχώνευση της από κάποια άλλη εταιρεία.

Όπως με την ίδρυση μιας επιχείρησης έτσι και η πράξη έναρξης μια νεοφυούς επιχείρησης σηματοδοτεί και την είσοδο επενδύσεων στην εθνική οικονομία, καθώς τα χρήματα τα οποία επενδύονται μεταφράζονται σε δημιουργία θέσεων εργασίας και εισοδημάτων.

Φυσικά, δεν είναι δεδομένο πως μια startup νομοτελειακά θα πετύχει. Δεδομένου ότι εφαρμόζουν επαναστατικές ιδέες και προωθούν καινοτόμα προϊόντα είναι πιθανόν να μην υπάρξει ζήτηση από τους καταναλωτές. Ακόμα πιο δύσκολο θεωρείται η προσέλκυση επενδύσεων και η εξεύρεση πόρων από τους οποίους θα εξαρτηθεί και η επιβίωση του εν λόγω εγχειρήματος. (Andy et.al,2013)

Συμπερασματικά, οι νεοφυείς επιχειρήσεις έχουν υψηλά ποσοστά αποτυχίας, ωστόσο υπάρχουν και πολλές εξ ’αυτών που έχουν εξελιχθεί και πλέον έχουν εξέχουσα θέση στην σημερινή παγκόσμια οικονομική σκηνή με ιδιαιτέρως σημαντική επιρροή (Griffithet.al, 2014).

Για να αποκτήσουμε μια περισσότερο σαφή εικόνα, παραθέτουμε το εξής παράδειγμα. Στην μακρινή σε εμάς Αυστραλία οι νεοφυείς επιχειρήσεις έχουν σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο αφού συνέβαλαν στην δημιουργία 1,44 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας μεταξύ του 2006 και του 2011. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει παρουσιάσει η αυστραλιανή κυβέρνηση (NationalInnovationandScienceAgenda).

ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ STARTUPS ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στην αρχή της εργασίας μιλήσαμε για την έννοια της επιχειρηματικότητας και αναλύσαμε πως η καινοτομία και η εξωστρέφεια είναι έννοιες αλληλένδετες. Ένας εκ των βασικότερων διαχωρισμών που μπορούν να γίνουν όσον αφορά την επιχειρηματικότητα είναι η επιχειρηματικότητα ευκαιρίας και η επιχειρηματικότητα ανάγκης. Η πρώτη αφορά την ανακάλυψη μια ευκαιρίας η οποία αποδίδει υψηλό εισόδημα. Η δεύτερη αποτελεί την λήψη απόφασης ενός ατόμου για έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας για την βιοποριστική του εξασφάλιση.

Σύμφωνα με έρευνα που είχε γίνει το 2004, το 5.8% του πληθυσμού στην χώρα μας ασκούσε επιχειρηματική δραστηριότητα. Το 28% των περιπτώσεων οφειλόταν στην αδυναμία εύρεσης άλλης απασχόλησης την ίδια στιγμή που ο δείκτης στην Ε.Ε. βρισκόταν στο 18% (Γκαγκάτσιος, 2008).

Με την έλευση της κρίσης η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα κατακερματίστηκε. Το 2011 το ποσοστό το οποίο βρισκόταν σε φάση ανάπτυξης επιχειρηματικής δραστηριότητας ήταν 8% και το 2012 μειώθηκε κατά 1.5% σε σχέση με έναν χρόνο πριν (6,5%). Τα τελευταία δυο χρόνια, ωστόσο, παρουσιάζεται μια άνοδος του δείκτη μετά και το έτος 2014  (Διάγραμμα ΙΟΒΕ, σελίδα 7).

Σημαντικό επίσης είναι πως το 2019 το 8,2% του πληθυσμού βρισκόταν στα αρχικά στάδια εκδήλωσης επιχειρηματικότητας, γεγονός που σημαίνει την επίτευξη μιας εκ των καλύτερων επιδόσεων τα τελευταία χρόνια. Η  επίδοση αυτή όμως, είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο χωρών υψηλού εισοδήματος. Συνολικά ένα ποσοστό της τάξης του 22% ασχολείται με την επιχειρηματικότητα, δηλαδή περίπου 1.4 εκατομμύρια άτομα του κοινωνικού συνόλου (Διάγραμμα ΙΟΒΕ, σελίδα 6 και 9).

Ένας από τους δείκτες που δυστυχώς δεν παρουσίασε ανοδική τάση είναι αυτός της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων. Γνωρίζουμε πως η εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Άλλωστε οι χαμηλές εξαγωγικές επιδόσεις συντέλεσαν στην διεύρυνση του ελλείμματος της ελληνικής οικονομίας που τελικώς οδήγησε και στην επιβολή των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής. Έτσι και για το έτος 2019 παρουσιάζεται τόνωση της εγχώριας ζήτησης αφού μόλις το 30% είναι ξένοι πελάτες (Διάγραμμα ΙΟΒΕ, σελίδα 24).

Ειδικά σε χώρες με οικονομική κρίση, η εξωστρέφεια έχει αποδειχθεί καθοριστική για την βιωσιμότητα των νέων εγχειρημάτων (Giotopoulos, I., &Vettas, N., 2018).

Σε ό,τι αφορά την καινοτομία οι επιδόσεις μάλλον χλιαρές μπορούν να χαρακτηριστούν καθώς μόλις το 4.4% αφορά εγχειρήματα μέτριας ή υψηλής τεχνολογικής έντασης. Ήπιες επίσης φαίνονται να είναι και οι επιδόσεις οι οποίες σχετίζονται με την καινοτομία προϊόντων και υπηρεσιών. (Διάγραμμα ΙΟΒΕ, σελίδα 20 και 21).

Γενικότερα, αρκετές έρευνες έχουν δείξει πως τα μηνύματα για την Ελλάδα δεν είναι και τα καλύτερα σε ό,τι αφορά τις επιδόσεις σε ζητήματα καινοτομίας σε σύγκριση πάντα με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. Η χώρα μας κατατάσσεται στην 21η θέση ανάμεσα σε 28 χώρες με βάση την αξιολόγηση του InnovationUnionScoreboard 2015 που δημοσιοποίησε η Ε.Ε.

Όσον αφορά τις startups επιχειρήσεις μόνο ενθαρρυντικό μπορεί να θεωρηθεί το γεγονός ότι μέσα στην κρίση (χρονική περίοδος 2010-2016) δημιουργήθηκαν 137 νεοφυείς επιχειρήσεις με συνολική χρηματοδότηση 200 εκατομμυρίων ευρώ με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (Ελληνική Στατιστική Αρχή).

Την ίδια στιγμή θεσμοθετείται από το Υπουργείο Οικονομικών νομοθετικό πλαίσιο στήριξης και ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας το οποίο αφορά την στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την επιδότηση startups με κύρια ενασχόληση νέες τεχνολογίες αιχμής και την προώθηση της εξωστρέφειας.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ/ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οι έννοιες της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της εξωστρέφειας αποτελούν σημείο ενασχόλησης και ενδελεχούς μελέτης σε παγκόσμιο επίπεδο τα τελευταία χρόνια. Η Ελλάδα μετά από 8 χρόνια σκληρής λιτότητας πρέπει να αποτινάξει τις παθογένειες του παρελθόντος και να στραφεί στο μέλλον επαναπροσδιορίζοντας την οικονομική της πολιτική.

Σε ένα ακραία ανταγωνιστικό και πλήρως διεθνοποιημένο οικονομικό περιβάλλον, η χώρα μας πρέπει να θέσει ως προτεραιότητα την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και την προώθηση καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών τα οποία θα τις αποδώσουν τα βέλτιστα δυνατά αποτελέσματα.

Σε μια εποχή όπου οι αγορές και οι οικονομίες ενοποιούνται όλο και περισσότερο η χώρα μας πρέπει να ακολουθήσει υιοθετώντας μια φιλικά προσκείμενη στην επιχειρηματικότητα πολιτική παρόλο που είναι πολύ δύσκολο εξαιτίας της οικονομικής ύφεσης.

Επισημάναμε πως η καινοτομία πρέπει να λογίζεται ως πυλώνας ανάπτυξης  αλλά και εξέλιξης των σύγχρονων εταιρειών. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να επενδύουν στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας αφού με αυτόν τον τρόπο θα παράξουν καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες με πολλαπλασιαστικά οφέλη τόσο για την οικονομία όσο και για το κοινωνικό σύνολο.

Καθοριστικής σημασίας είναι και η εφαρμογή μια εξωστρεφούς επιχειρηματικότητας καθώς μέσω των επενδύσεων δημιουργείται πλούτος και αυξάνεται το κατά κεφαλήν εισόδημα ενώ η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας συμβάλλει στην μείωση του ποσοστού ανεργίας.

Με την σειρά της η κυβέρνηση οφείλει να προωθήσει δράσεις με στόχο την επιχειρηματική δραστηριοποίηση και αξιοποίηση της γνώσης που προκύπτει από την έρευνα και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις οφείλουν να τεθούν ως προτεραιότητα στις κυβερνητικές πολιτικές αφού ενθαρρύνουν το επιχειρηματικό πνεύμα και φυσικά συμβάλλουν τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΞΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Andy R., To Get Big, You’ve Got to Start Small., TechCrunch., 2013
  2. Bessant, J. &Tidd, J. (2007) Innovation and Entrepreneurship, p. 3-15
  3. Drucker, P.F. (2014) Innovation and Entrepreneurship, Routledge
  4. Giotopoulos, I., &Vettas, N., Economic crisis and export-oriented entrepreneurship: Evidence from Greece., 2018
  5. Griffith E., Why startups fail, according to their founders., Fortune.com., 2014
  6. ICAP (2016). Δραματικές οι επιπτώσεις της κρίσης για τις Ελληνικές επιχειρήσεις
  7. Katila R., Chen E.L., Piezunka H., All the right moves: How entrepreneurial firms compete effectively., Strategic Entrepreneurship Jnl., 2017
  8. Robehmed N., What Is a Startup?, Forbes. 2016
  9. Schweizer, R. and Johanson, J. (2010). Internalization as an entrepreneurial process. JournalofInternationalEntrepreneurship
  10. Solow R.M., Growth Theory and After., American Economic Review., 1988
  11. Timmons, J.A. (1989), The Entrepreneurial Mind, Brick House Publishing, Andover, MA.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Αχιλλόπουλος, Ε. (2017). Τι είναι επιχειρηματικότητα. Διαθέσιμο στο epixeiro.gr
  2. Βλιάμος, Σ. (2011) Καινοτομία και Επιχειρηματικότητα, στο Σεμινάριο ΕΚΕΦΕ “Δ”, Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορία και Θεωρίας της Επιστήμης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  3. Γκαγκάτσιος, Ι. (2008) Καινοτομία-Επιχειρηματικότητα-Επιχειρήσεις, Διδακτικές σημειώσεις. Κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων
  4. Καραμούζης, Δ., Χαρδούβελης Γ., 2011, Από την διεθνή κρίση στην κρίση της Ευρωζώνης, Εκδόσεις Ψυχογιός, Αθήνα
  5. ΙΟΒΕ (2019-2020)
  6. Ντόκος, Δ. (2013). Επιχειρηματική Εξωστρέφεια: Καταλύτης εξόδου από την κρίση. Διαθέσιμο στο epixeiro.gr/article/2561