3,5% ετήσια ανάπτυξη σε βάθος 10ετίας; Στην Ελλάδα που ξέρουμε;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Αρκετές ημέρες υπόσχεται/απειλεί να καλύψει στην δημόσια συζήτηση η – ολοκληρωμένη, πλέον – Έκθεση Πισσαρίδη που κατατέθηκε ως βάση για το Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης με ορίζοντα 10ετίας. Μόλις ανακοινωθεί (αύριο, αντιλαμβανόμαστε) και ο κατάλογος έργων και δράσεων προς χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, που ήδη έχει «φύγει για Βρυξέλλες» ενώ ταυτοχρόνως όλα τα παραπάνω θα είναι προς διαβούλευση, θα έχουμε μπροστά μας το πλαίσιο με βάση το οποίο θα πορευθεί – και θα κριθεί, προσδοκά – η Κυβέρνηση της εποχής του κορωνοϊού.

Μερίμνησε, ευθύς εξαρχής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης (που θύμισε ότι την Επιτροπή Πισσαρίδη την είχε επιστρατεύσει ήδη προ κορωνοϊού…) να ξεκαθαρίσει ότι «δεν πρόκειται για κυβερνητικό πρόγραμμα, ούτε για πολιτικό κείμενο», ορθώς προβλέποντας αντιπαράθεση. Ο δε εμβληματικά επικεφαλής της προσπάθειας Χριστόφορος Πισσαρίδης φρόντισε να μιλήσει για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής («μέσω της κοινωνικής κινητικότητας και των ευκαιριών για τα πιο αδύναμα νοικοκυριά») ως κεντρικό στόχο – πάνω σ’ αυτό άλλωστε έχτισε πρόσθετη άμυνα ο Πρωθυπουργός, αποκηρύσσοντας (φραστικά) κάθε ιδέα ανάπτυξης με βάση εργασία χαμηλού κόστους.

Ωστόσο, είναι τόσο συγκινητική η ομοιότητα των επιμέρους προτάσεων πολιτικής της Έκθεσης και σ’ αυτό το στάδιο ωρίμανσής της – εξωστρέφεια, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, μείωση της φορολόγησης της εργασίας, μετάβαση στο σύστημα δυο πυλώνων στο Ασφαλιστικό, ένταση της ψηφιακής μετάβασης, έμφαση στην Παιδεία, διασύνδεση με την επιχειρηματική καινοτομία. για να μην αναφερθούμε αν στην λιτανεία περί επίσπευσης της απονομής Δικαιοσύνης και περί άρσης των αδειοδοτικών εμποδίων… – με όλα όσα γνωρίσαμε επί χρόνια και χρόνια και χρόνια, ώστε κανείς μένει κάπως προβληματισμένος.

Η πρόβλεψη – σε φόντο 10ετίας – για ρυθμούς ανάπτυξης της τάξεως του 1,7% ετησίως αν δεν υπήρχε η χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης (και η μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων που θα «τραβήξει» αυτή η πηγή επενδύσεων…) , ενώ 3,5% στην περίπτωση που υπάρξει και λειτουργήσει αυτή η προσδοκία, δείχνει μια σοβαρότητα προθέσεων. Όμως, έτσι όπως άνθισε η επικοινωνία περί την Έκθεση Πισσαρίδη γύρω από την λαμπρή ανατολή μιας 10ετίας με 3,5% ετήσια ανάπτυξη – αυτή η επικοινωνιακή προσέγγιση των πάντων είναι ικανή να ξηλώσει και τις καλύτερες των προθέσεων! -η προσοχή δεν μπορεί παρά να στραφεί σ’ αυτό.

Στην Ελλάδα που γνωρίζουμε, ο ρυθμός ανάπτυξης (σωστότερα: μεγέθυνσης – η Ελλάδα αληθινή ανάπτυξη/development έχει να γνωρίσει από τις δεκαετίες του ΄50-΄70, από εκεί και πέρα πορεύεται με ό,τι μεγέθυνση/growth της επιτρέπουν οι διαρθρωτικές αγκυλώσεις που έχει χτίσει, συν ό,τι έφεραν οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις και ο – μέχρι τα Μνημόνια – δανεισμός) της περιόδου 1981-2008 ήταν 0,9% τον χρόνο, κατά μέσο όρο. Την ίδια περίοδο, ο αντίστοιχος ρυθμός στην ΕΕ ήταν διπλάσιος, 1,8% ετησίως. Ακόμη κι αν βγάζει κανείς από την μέση την τραγική περίοδο ύφεσης των Μνημονίων, με το -2,4% στην περίοδο 2010-2018, το να προσδοκά ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 3,5%  τον χρόνο στην μετά τα Μνημόνια/μετά τον κορωνοϊό εποχή έχει ένα στοιχείο έντονα βουλησιαρχικής αισιοδοξίας.

Μόνη περίοδος που κάτι αντίστοιχο είχε επιτευχθεί, ήταν όταν η Ελλάδα επιχειρούσε την προσέγγισή της στην Ευρωζώνη – με σταθεροποίηση, ύστερα με την «ένεση» των χαμηλών επιτοκίων. 3,8% αύξηση του ΑΕΠ στο διάστημα 1995-2003 με την ΕΕ των 15, τότε, να βρίσκονται στο 2,2% ετησίως. Τόσο στο ενδιάμεσο διάστημα 1991-94, όσο και σε εκείνο του 2004-09, οι ρυθμοί στην Ελλάδα ήταν 1/3 ή1/2 του στοχευόμενου τώρα 3,5% τον χρόνο.

Συνειδητοποιώντας, τώρα, το τι σημαίνει 3,5% ετήσια αύξηση του ΑΕΠ για μια 10ετία, η Επιτροπή Πισσαρίδη διευκρίνισε ευθύς εξαρχής ότι το 1% θα προέρχεται από την ευθύγραμμη προβολή του υφιστάμενου δυναμικού ενώ το κατά πολύ μεγαλύτερο τμήμα της ανάπτυξης – το 2,5% ετησίως.. – από την επίδραση των προτεινόμενων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Αρκεί, αλήθεια, αυτό για να καταστήσει την βασική πρόβλεψη του 3,5% ετησίως πειστικό πυρήνα πολιτικής; Έστω κι αν ξεκινάμε με βάση την τραγική απώλεια 25% του ΑΕΠ την εποχή των Μνημονίων, συν την τωρινή 6ψήφια βύθιση της πανδημίας; Θα χρειαστεί κάτι  πολύ-πολύ περισσότερο από επικοινωνιακή μαεστρία, εδώ.