26ος economia Φοιτητικός Διαγωνισμός

2o βραβείο ατομικής εργασίας

Μπαρτσιώκας Ιωάννης

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών

Ενισχύοντας το τουριστικό προϊόν μέσω του 5G – Έξυπνος τουρισμός (Smart Tourism)

Ι. Εισαγωγή – Εξέλιξη ασύρματων Επικοινωνιών – Βασικά στοιχεία και έννοιες των δικτύων 5G

Βρισκόμενοι στην πρώιμα στάδια της εφαρμογής των δικτύων πέμπτης γενιάς (5G) στη χώρα μας και με τις πρώτες πιλοτικές εφαρμογές να έχουν ήδη εγκαθιδρυθεί αναπτύσσεται μεγάλος ακαδημαϊκός αλλά και δημόσιος διάλογος για αυτά.

Τα δίκτυα αυτά λόγω των αναρίθμητων πλεονεκτημάτων που διαθέτουν, της επεκτασιμότητας, της εξελιξιμότητας, καθώς και της δυνατότητας εξυπηρέτησης και εγκαθίδρυσης πλειάδας νέων και υπαρχουσών εφαρμογών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, θα αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος τόσο σε ερευνητικό-επαγγελματικό τομέα όσο και στην καθημερινή ζωή, με αυξανόμενο μάλιστα ρυθμό. Με τον όρο «ασύρματες επικοινωνίες» αναφερόμαστε σε εφαρμογές, συστήματα, αλλά και σε περιοχές κάλυψης. Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν τη μετάδοση σημάτων απευθείας ή μέσω πρωτοκόλλων, την πρόσβαση και πλοήγηση στον παγκόσμιο ιστό, την ανταλλαγή πολυμεσικών μηνυμάτων, συνδρομητικές υπηρεσίες, τηλεδιασκέψεις και άλλα.

Με τον όρο «συστήματα» αναφερόμαστε στα κλασσικά κυψελωτά συστήματα επικοινωνιών, αλλά και σε ασύρματα τηλεφωνικά συστήματα, εφαρμογές έκτακτης ανάγκης, ευρυεκτομπή ήχου, ασύρματα τοπικά δίκτυα υπολογιστών, δορυφορικά συστήματα και άλλα. Με τον όρο «περιοχές κάλυψης» αναφερόμαστε σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, που εκτείνονται από μια μικρή περιοχή, σε μία πόλη, χώρα ή ακόμη και σε ολόκληρη τη γη.

Χρονολογία ορόσημο για την ανάπτυξη των κυψελωτών συστημάτων επικοινωνιών αποτελεί το 1979, οπότε λειτούργησε το πρώτο κυψελωτό σύστημα στην Ιαπωνία από την Nippon Telephone and Telegraph (NTT).

Από εκείνη την εποχή και έπειτα έχουμε μια κατακόρυφη ανάπτυξη στις ανωτέρω τεχνολογίες και μάλιστα περίπου κάθε 10 με 15 χρόνια δημιουργείται και εγκαθιδρύεται μια νέα γενιά κυψελωτών συστημάτων.

Έτσι, το 1988 ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Προτυποποίησης (ETSI) σχεδίασε το GSM -το σημαντικότερο δίκτυο δεύτερης γενιάς- που αποτελεί το πλέον πετυχημένο κυψελωτό σύστημα παγκοσμίως, καθώς ακόμα και μέχρι το 2013 εξυπηρετούσε το 74% της παγκόσμιας αγοράς κινητών επικοινωνιών.

Στις αρχές του 21ου αιώνα εισερχόμαστε στην περίοδο της μεταγωγής πακέτου (packet switching era) με τα δίκτυα 3ης γενιάς (3G) -τα οποία τελούσαν υπό έρευνα από το 1980- που ανέβασαν τους ρυθμούς μετάδοσης σε 2Mbps και αποτελούν μέχρι σήμερα το 25% της παγκόσμιας αγοράς.

Μετά την πλήρη εφαρμογή του 3G, άρχισαν οι έρευνες για την 4η γενιά (4G) κυψελωτών συστημάτων. Η εγκαθίδρυση της οποίας ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2008 όταν ο Διεθνής Τηλεπικοινωνιακός Σύνδεσμος (ITU-R) καθόρισε ένα σύνολο απαιτήσεων για τα πρότυπα 4G, με την ονομασία ΙMT Advanced.

Σε αντίθεση με προηγούμενες γενιές και ενώ η μετάβαση από 2G σε 3G ήταν εξίσου απλή με την εναλλαγή των καρτών SIM, οι κινητές συσκευές χρειάστηκαν να σχεδιαστούν ειδικά για να υποστηρίξουν την 4G. Το 4G δεν υποστηρίζει την παραδοσιακή υπηρεσία τηλεφωνίας με κυκλώματα μεταγωγής, αλλά επικοινωνία βασισμένη στο πρωτόκολλο Internet IP, όπως η IP τηλεφωνία. Οι πρωτοπόρες τεχνολογίες που εισήγαγε το 4G είναι η μετάδοση πολλαπλών φορέων OFDMA, τεχνικές FDE και το ΜΙΜΟ.

Στις προαναφερθείσες τεχνολογίες στηρίζεται και η πέμπτη γενιά των (κυψελωτών) δικτύων επικοινωνιών. Συνεπώς, το 5G αφορά τις πλέον βελτιωμένες τεχνολογίες ασυρμάτων δικτύων. Πρόκειται για ζώνες χιλιοστομετρικών κυμάτων, οι οποίες προσφέρουν απόδοση έως και 20 gigabits ανά δευτερόλεπτο και το μαζικό (massive) MIMO που προσφέρει σε απόδοση έως και δέκα φορές γρηγορότερο δίκτυο από τα 4G.

Βαρύνουσα σημασία κατέχει στην παραπάνω ιστορική και εννοιολογική προσέγγισή να γνωρίζουμε ότι η διαδικασία ανάπτυξης και εφαρμογής νέων γενιών δικτύων δεν είναι στατική και τα νέα δίκτυα δεν αποτελούν μεμονωμένα κομμάτια που αντικαθιστούν τα παλιά. Υπάρχει συμβατότητα και άμεση εξάρτηση προηγουμένων και επόμενων τεχνολογιών. Οι όροι λοιπόν εξέλιξη και συμβατότητα είναι συνυφασμένοι και αποτελούν ένα ενιαίο όλο για τις ασύρματες επικοινωνίες.

II. Το όραμα του 5G Smart Tourism (5GST)

Η βασική διαφοροποίηση που προσδίδει την ιδιαιτερότητα στο 5G σε σχέση με τους προκατόχους του, αλλά και ο λόγος που όλη η ακαδημαϊκή κοινότητα και η αγορά παρακολουθούν τις εξελίξεις είναι το γεγονός ότι δεν υπόσχεται απλά έναν υποστηρικτικό μηχανισμό, ένα «εργαλείο», καλύτερο από τα ήδη υπάρχοντα αλλά βάζει σε πρώτο πλάνο την πλήρη ψηφιοποίηση της οικονομίας και θα αποτελέσει εφαλτήριο για κάθε είδους καινοτομία. Τα πρώτα δείγματα είναι παραπάνω από θετικά, καθώς σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες ήδη λειτουργούν οικοσυστήματα 5G με πρωτοφανή αποτελέσματα. Μάλιστα η εκτίμηση είναι ότι μέχρι το 2025 θα υπάρχουν 100 δισεκατομμύρια συνδέσεις 5G παγκοσμίως. Η μεγάλη χωρητικότητα, η μικρή καθυστέρηση, η αξιοπιστία και η ασφάλεια που προσφέρουν τα 5G δίκτυα συνεπώς τα καθιστούν πρωτοπόρους σε κάθε πτυχή της οικονομικής ζωής και «σημαιοφόρους» της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.

Σε όλα αυτά και ιδίως σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε αυτές τις δυνατότητες ιδιαίτερα σε τομείς που αποτελούν πυλώνες της οικονομίας μας.

Έναν από τους σημαντικότερους αποτελεί ο τουρισμός, που όπως αποδεικνύεται και από στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ. ΣΤΑΤ.) συνιστά την κύρια πηγή εσόδων (προερχόμενα κυρίως από την αλλοδαπή), αλλά και απασχόλησης της χώρας.

Η σύγκλιση λοιπόν των δύο παραπάνω υπό πρωτοποριακή και καινοτόμα δικτυακή δομή και καινοτόμες προσεγγίσεις αφορά το στοίχημα του Έξυπνου Τουρισμού (Smart Tourism).

Σκοπός αυτού είναι η διαδραστική προσέγγιση και η δημιουργία ψηφιακών εργαλείων για τον τρόπο που βλέπουμε την κουλτούρα, τον πολιτισμό, την εθνική κληρονομιά, τα μουσεία και τον τουρισμό. Παρακάτω παρατίθενται 3 παραδείγματα εφαρμογής – προτάσεις (use-cases) για την υλοποίηση του 5GST.

1) Ψηφιακό περιεχόμενο Επαυξημένης (augmented) και Ψηφιακής (virtual) πραγματικότητας (AR/VR)

Εν προκειμένω μιλάμε για εφαρμογές που θα παρέχουν την δυνατότητα στον ταξιδιώτη-τουρίστα-χρήστη υπηρεσίας να περιηγηθεί ψηφιακά σε τοποθεσίες όπως μουσεία, αρχαιολογικοί χώροι, εστιατόρια και ξενοδοχεία, αλλά και να αναβιώσει εμπειρίες αλληλοεπιδρώντας ψηφιακά με τον επιλεγμένο χώρο.

Τυπικά παραδείγματα χρήσης τέτοιων υπηρεσιών αποτελούν η ψηφιακή περιήγηση σε μουσεία αλλά και η ψηφιακή απεικόνιση ιστορικών πεπραγμένων που αφορούν τα εκάστοτε εκθέματα.

Στον αμιγώς ξενοδοχειακό κλάδο επίσης, τέτοιες εφαρμογές θα μπορούν να δίνουν την δυνατότητα στον επισκέπτη-πελάτη να γνωρίζει πλήρως τους χώρους και τις παροχές των ξενοδοχείων και των καταλυμάτων πριν ακόμα προχωρήσει στην κράτησή του.

Τα παραπάνω θα είναι εφικτά με την χρήση τεχνολογιών -κάποιες από τις οποίες θα μπορούσαν ακόμα και σήμερα να χαρακτηριστούν ως ώριμες- όπως η επαυξημένη και η ψηφιακή πραγματικότητα που θα εκφράζονται κυρίως μέσω 360ο βίντεο ή περιηγήσεων (tours) και VR-γυαλιών.

Συνεπώς, θα παρέχεται η δυνατότητα στον οποιονδήποτε μέσω της χρήσης VR-γυαλιών να αναβιώσει μάχες ή ψηφιακές περιηγήσεις σε αρχαίες πόλεις ή μέσω μιας εφαρμογής κινητού τηλεφώνου να γνωρίζει a priori τους χώρους του ξενοδοχείου ή του καταλύματος που θα διαμείνει αντίστοιχα.

2) Έξυπνα ξενοδοχεία (Smart Hotels) και προσωποποιημένος τουρισμός (personalized tourism)

Ουσιαστικά σε αυτήν ακριβώς την κατηγορία έγκειται το μεγάλο στοίχημα του 5GST. Με τον όρο smart αναφερόμαστε σε οποιαδήποτε λειτουργία ηλεκτρονικού υπολογιστή ή εφαρμογής που προσομοιάζει ή υποκρύπτει σκέψη και μνήμη εφάμιλλη της ανθρώπινης. Αναφερόμαστε δηλαδή σε συστήματα μεγάλου κόστους και αυξημένης χρήσης που θα κάνουν το τουριστικό προϊόν πιο ελκυστικό και προσωποποιημένο. Ας αναφερθούμε σε ένα παράδειγμα use case για να καταλάβουμε τις βασικές πτυχές του.

Ήδη μεγάλες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις προσφέρουν την δυνατότητα περιήγησης στους χώρους του μέσω mobile app (έγκειται στο 1). Ο στόχος όμως μέσω του 5GST είναι να μπορεί να δοθεί η δυνατότητα μέσω ενός app να μπορεί ο επισκέπτης αφότου κάνει την κράτησή του να επιλέξει τη θερμοκρασία του δωματίου που έχει κλείσει, να ανοίξει την τηλεόραση, να ανάψει το θερμοσίφωνα ώστε το νερό να είναι ζεστό όταν αυτός φτάσει στο δωμάτιο, να χρησιμοποιήσει την υπηρεσία room service έτσι ώστε να τον περιμένει το γεύμα ή το δείπνο που επιθυμεί. Με την ίδια εφαρμογή θα μπορεί να αναφέρει προβλήματα στη διεύθυνση, να ζητήσει μεταφορικό μέσο για τις επισκέψεις του, να κάνει real-time ερωτήσεις στην γραμματεία της μονάδας και ούτω καθ’ εξής.

Μιλάμε δηλαδή για την πλήρη εφαρμογή του smart home project στον τουρισμό. Ένα εγχείρημα με μεγάλο κόστος το οποίο όμως υπόσχεται ακόμα μεγαλύτερο κέρδος και εμπειρία που διαφέρει από επισκέπτη σε επισκέπτη.

Σε πρακτικό επίπεδο για την εφαρμογή των παραπάνω οι τεχνολογίες των smart devices (έξυπνες συσκευές), των smart homes, του σύννεφου (cloud) αλλά και του mobile edge computin, που είναι ήδη ώριμες και δοκιμασμένες αλλά υπόκεινται και θα υπόκεινται σε συνεχή βελτίωση, θα αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος στην εγκαθίδρυση τέτοιων συστημάτων και στην δημιουργία εμπειριών.

3) Hight-tech συνέδρια, δρώμενα πολιτισμού σε 3D-διάσταση και real-time videoconferences

Ένα βασικό στοιχείο και πηγή σημαντικού ποσοστού εσόδων για την τουριστική βιομηχανία -κυρίως των σύγχρονων πόλεων- αποτελεί η διοργάνωση συνεδρίων, ημεριδών, σεμιναρίων και εν γένει επιστημονικών, επαγγελματικών ή και πολιτιστικών εκδηλώσεων σε ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες.

Με την εισαγωγή και εφαρμογή της τεχνολογίας 5G τα ανωτέρω αναφερόμενα εισέρχονται σε μία νέα, πλήρως ψηφιακή, εποχή με πολλές προσδοκίες.

Ας παρουσιάσουμε ένα σενάριο πλήρους ψηφιακής συνεδριακής εμπειρίας υψηλής ταχύτητας και χωρητικότητας.

Σε μεγάλες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις όπου ήδη πραγματοποιείται πλειάδα των παραπάνω εκδηλώσεων είναι εφικτή η εγκαθίδρυση πλήρως ψηφιοποιημένων αιθουσών για την διεξαγωγή τους.

Συγκεκριμένα, μέσω μιας εφαρμογής ψηφιακού check-in ο σύνεδρος θα κατέχει την δική του μοναδική θέση, ανάλογα με τον τύπο εισιτηρίου ή το αν αποτελεί ομιλητή. Μέσω αυτής επίσης θα έχει real-time πρόγραμμα για το ποιος βρίσκεται στην σκηνή καθώς και τα αρχεία παρουσίασης. Επίσης, θα ενημερώνεται για την ώρα του φαγητού, το μενού, τις θέσεις φόρτισης συσκευών, ακόμη και για τις δραστηριότητες των διαλλειμάτων.

Δικαίωμα συμμετοχής και διεξαγωγής ομιλίας μπορούν να έχουν ακόμα και σύνεδροι που για κάποιον λόγο βρίσκονται στην άλλη γωνιά της γης. Θα παρουσιάσουν έτσι μέσω του 5G δικτύου και πλατφορμών videoconferencing τις εργασίες ή ομιλίες τους και θα δεχθούν ακόμα και ερωτήσεις από το κοινό και θα συνδιαλεχθούν μαζί του.

Κατανοούμε πως όλα τα παραπάνω θα ήταν ανέφικτα χωρίς τις απίστευτα γρήγορες ταχύτητες των δικτύων 5G αλλά και της τεράστιας χωρητικότητας που προσφέρουν τα mmWaves.

Σε επόμενα στάδια, αν προστεθούν και τεχνολογίες πλήρως ψηφιακών τοίχων της αίθουσας συνεδρίων αλλά και real-time εκθεσιακών περιπτέρων στους εξωτερικούς χώρους της αίθουσας, συζητούμε για μια εμπειρία συνεδριακή που θα αφήνει έκπληκτο τόσο τον ακαδημαϊκό όσο και των επαγγελματικό και επιχειρηματικό κόσμο. Συζητούμε άλλως για μια πλήρως νέα ευκαιρία στον τουρισμό αυτού του τύπου για εξωτερίκευση και κερδοφορία μέσω της χρήσης της τεχνολογίας.

Φυσικά το παραπάνω παράδειγμα εναρμονισμένο και με τεχνολογίες άκρως νέες και πρωτοποριακές μπορεί να φέρει αλλαγές προς την πλήρη ψηφιοποίηση τόσο του τουριστικού προϊόντος όσο και της πολιτιστικής και πολιτισμικής εμπειρίας που κάθε τουριστικός προορισμός προσφέρει συνάμα με αυτό.

ΙΙΙ. 5G, οικονομία και παγκόσμιες αγορές (The 5G Economy)

Σε παγκόσμια κλίμακα τα τελευταία χρόνια ο κλάδος των τηλεπικοινωνιών και δη των κινητών συνεισφέρει στην παγκόσμια οικονομία κατά μέσο όρο το 5-6% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ ή αγγλιστί GDP). Αυτός ο αριθμός διαφέρει από χώρα σε χώρα, με τις πιο προηγμένες τηλεπικοινωνιακά χώρες να δέχονται συνεισφορά της τάξης του 8-10%, ενώ ακόμα και σήμερα υπάρχουν χώρες με μηδενικό αυτό το δείκτη συνεισφοράς.

Στη χώρα μας οι αντίστοιχοι δείκτες αναδεικνύουν την πρόοδο του κλάδου αλλά και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης σε αυτόν, ειδικά με την εισαγωγή και εγκαθίδρυση των δικτύων 5G.

Συγκεκριμένα, το 2017 η ετήσια επισκόπηση της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομίων (ΕΕΤΤ) έδειξε ότι ο κύκλος εργασιών του κλάδου των ηλεκτρονικών επικοινωνιών ξεπέρασε τα 5 δισ. ευρώ, συμβάλλοντας στο ΑΕΠ κατά 2,8%. Το 2018, σύμφωνα με στοιχεία του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (Ι.Ο.Β.Ε), ο κλάδος συνεισέφερε, σε όρους ΑΕΠ, περίπου 3,9 δισεκ. ευρώ ή 2,1% του ΑΕΠ της χώρας.

Εν γένει, ο κλάδος των κινητών επικοινωνιών είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές στην ελληνική οικονομία. Την περίοδο 2010-2018 οι επενδύσεις ξεπέρασαν τα €2,7 δισεκ., ενώ επιπλέον €1,1 δισεκ. κατευθύνθηκαν στην απόκτηση αδειών χορήγησης φάσματος. Οι επενδύσεις του κλάδου σε υποδομές αποτελούν, διαχρονικά, τουλάχιστον το 1/3 των κερδών προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων. O υψηλός ρυθμός επενδύσεων αποτυπώνεται και στις ευρυζωνικές υποδομές, καθώς το σύνολο του πληθυσμού καλύπτεται από το δίκτυο 3G, ενώ το 92% του πληθυσμού από το δίκτυο 4G.

Αναδεικνύεται λοιπόν η ικανότητα, την ανάπτυξη και την συμβολή του κλάδου στην οικονομία. Υψίστης σημασίας θα είναι, όμως, τα πλεονεκτήματα από την είσοδο του 5G. Συγκεκριμένα, η IHS Markit προσβλέπει ότι το 5G θα αποτελέσει τα επόμενα χρόνια μια Τεχνολογία Γενικού Σκοπού, όπως άλλοτε η ηλεκτρική ενέργεια, ο τηλέγραφος ή πιο πρόσφατα το ίντερνετ.

Τα ευρήματα και οι προβλέψεις της παραπάνω έρευνας είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά και συνοψίζονται σε κάποια βασικά συμπεράσματα.

Οι προβλέψεις θέλουν το 2023 το 5G να εισφέρει περί τα 12.3 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό κοντά στις συνολικές καταναλωτικές δαπάνες χωρών όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία.

Επίσης, στην ίδια χρονική περίοδο θα προκύψουν 22 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στον κλάδο αλλά και 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις οι οποίες θα ενθαρρύνουν και θα αναβαθμίσουν περαιτέρω τον κλάδο σε επίπεδο δικτυακής υποδομής αλλά και εγκαταστάσεων.

Τέλος, το 5G υπόσχεται μακροχρόνια ανάπτυξη και συνεισφορά στο πραγματικό ΑΕΠ (GDP) της παγκόσμιας οικονομίας και συγκεκριμένα στην περίοδο μέχρι το 2023 η συνεισφορά αυτή θα είναι ανάλογη αυτής μιας οικονομίας όπως η Ινδία, που αυτή τη στιγμή κατατάσσεται ως η έβδομη πιο ισχυρή παγκοσμίως.

IV. Νομικά ζητήματα και συμπεράσματα

Κλείνοντας, νομίζω ότι το παραπάνω πόνημα προσπάθησε να αναδείξει και να καλύψει τις περισσότερες πτυχές των τεχνολογιών του 5G, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε έναν παραδοσιακό οικονομικό κλάδο για τη χώρα μας, τον τουρισμό, όπου τα δίκτυα πέμπτης γενιάς βρίσκουν ιδιαίτερη εφαρμογή, όπως παρουσιάστηκε και στα παραπάνω use cases.

Αξιοσημείωτο είναι το ζήτημα που ανακύπτει ως προς τη νομική κατοχύρωση στο μέλλον όλων των προαναφερόμενων που θα προκύψουν από την εφαρμογή των πολλά υποσχόμενων τεχνολογικών αλλαγών. Εφόσον πλέον η τεχνολογική πρόοδος και προσπάθεια είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό έτοιμη για εκτεταμένη εφαρμογή, θα πρέπει να δαπανηθούν τόσο χρόνος όσο και χρήματα ώστε να παραχθεί επαρκής νομοθεσία και στη συνέχεια νομολογία για την ορθολογική χρήση όλων των παραπάνω.

Το ζήτημα αυτό είναι μείζονος σημασίας για την τουριστική εφαρμογή των 5G. Όπως αναφέραμε, το 5GST αποτελεί τεχνολογία αιχμής και είναι εγχείρημα δαπανηρό μα συνάμα μπορεί -και σε αυτό πιστεύουμε- να αποδειχθεί και ιδιαίτερα προσοδοφόρο.

Συνεπώς, μεγάλες ή μικρότερες ξενοδοχειακές ή εν γένει τουριστικές επιχειρήσεις που θα συνδράμουν σε αυτό το όραμα οφείλουν να έχουν εκ πρώτης λάβει τα νομικά εχέγγυα που απαιτούνται.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει ήδη κάποιες ενέργειες ως προς αυτό αλλά πλέον έγκειται και στην προσπάθεια των εκάστοτε κρατών-μελών η περαιτέρω εφαρμογή και εξέλιξή τους.

Συμπερασματικά, η χώρα μας μπορεί να επωφεληθεί οικονομικά συνδυάζοντας την «βιτρίνα» της οικονομίας της, τον τουρισμό, με τεχνολογίες αιχμής και νέα τεχνολογικά δεδομένα που πηγάζουν από τα δίκτυα 5ης γενιάς και την εφαρμογή τους. Αυτό το ταξίδι έχει μόλις ξεκινήσει και θα συνεχίσει με γοργότερους ρυθμούς, αλλά αυτά που υπόσχεται ενδεχομένως να μην μπορούμε καν να τα αφουγκραστούμε και κατανοήσουμε ακόμα πλήρως.

 

V. Βιβλιογραφία

[1] K. Katsaros, D. Gkounis, D. Kaleshi, B. Thomasy, J. Harrisy, H. Falakiy, D. Simeonidou, Enhancing Tourist Experiences through 5G – The 5G Smart Tourism Case Study, 2019 IEEE 2nd 5G World Forum (5GWF).

[2] Panagiotis Gkonis, Maria A. Seimeni, Nikolaos P. Asimakis, Dimitra I. Kaklamani, Iakovos S. Venieris, A New Subcarrier Allocation Strategy for MIMO-OFDMA Multicellular Networks Based on Cooperative Interference Mitigation, Aug 2013.

[3] Αθανάσιος Κανάτας, Φίλιππος Κωνσταντίνου, Γεώργιος Πάντος, Συστήματα Κινητών Επικοινωνιών, Εκδόσεις Παπασωτηρίου, 2008.

[4] Παναγιώτης Κωττής, Παντελής-Δανιήλ Αράπογλου, Ασύρματες Επικοινωνίες, Εκδόσεις Τζιόλα, 2η Έκδοση, 2017.

[5] Χ. Καψάλης, Π. Κωττής, Κεραίες Ασύρματες Ζεύξεις, Εκδόσεις Τζιόλα, 2018.

[6] Παναγιώτης Γ. Κωττής, Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες – Διαμόρφωση & Μετάδοση Σημάτων, 2η Έκδοση, Εκδόσεις Τζιόλα, 2017.

[7] 5G, Study on channel model for frequencies from 0.5 to 100 GHz (3GPP TR 38.901 version 14.3.0 Release 14), ETSI.

[8] IHS Economics and IHS Technology, The 5G Economy: How 5G technology will contribute to the global economy, https://cdn.ihs.com/www/pdf/IHS-Technology-5G-Economic-Impact-Study.pdf , Ιανουάριος 2017

[9] European Union (EU), Council Conclusions on the significance of 5G to the European Economy and the need to mitigate security risks linked to 5G, https://www.consilium.europa.eu/media/41595/st14517-en19.pdf , 3 December 2019.