Η Κορυφή των Βρυξελλών, τα όρια της ΕΕ και οι Ελληνικές ματαιώσεις

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ασφαλώς την κεντρική προσοχή διεκδικούν οι πρόσφατες απειλητικές Τουρκικές κινήσεις – όλο και πυκνότερη αναφορά στην αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου με (διόλου συγκαλυμμένη, πλέον) απειλή αμφισβήτησης της κυριαρχίας τους, χάρτες της «Γαλάζιας Πατρίδας» προβαλλόμενοι επισήμως από τον ΥΠΕΞ Τσαβούσογλου, πύκνωση των υπερπτήσεων μαχητικών ή/και UAVs, πάνω από κατοικημένα και μεγάλα νησιά μετά τα 2,5 μίλια από την Αλεξανδρούπολη – κινήσεις  που απειλούν ένα ακόμη θερμό καλοκαίρι μετά το «Μητσοτάκης γιοκ» του Προέδρου Ερντογάν.

Κανονικά, μάλιστα, ακόμη περισσότερο θάπρεπε να ανησυχούν οι χλιαρές αντιδράσεις εταίρων της Ελλάδας: με εξαίρεση την (αναμενόμενη) έντονη τοποθέτηση του Προέδρου Μακρόν – που προεδρεύει, ως Γαλλία, και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – ότι «κανείς δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την κυριαρχία Κρατών μελών […] οι δηλώσεις αυτές [της Τουρκίας] πρέπει να καταδικασθούν το ταχύτερο», κυριάρχησαν εξόχως χλιαρές αντιδράσεις. Στις ΗΠΑ, ο ΥΠΕΞ Άντονι Μπλίνκεν περισσότερο τοποθετήθηκε για την κατάληψη των Ελληνικών τάνκερ στον Κόλπο. σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αρχική άνευρη στάση χρειάστηκε μέρες μέχρι να διατυπωθεί έκκληση για «αποχή από ενέργειες που υπονομεύουν την συνοχή μεταξύ των συμμάχων στην κρίσιμη αυτή συγκυρία», στην θέση του «η συνεργασία μεταξύ ηγετών θα κάνει θετικά vibes να εξαπλωθούν και να αντανακλώνται σε δηλώσεις και δράσεις». Ενώ πολύ πιο δυσοίωνη είναι η επίμονη τήρηση ίσων αποστάσεων έναντι Αθηνών-Άγκυρας ΚΑΙ υπό τις σημερινές συνθήκες από τους εκπροσώπους της Κυβέρνησης του Βερολίνου.

Είναι χαρακτηριστικό, πώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκρινε επάναγκες να προβεί σε διαρροή ότι σε συνάντησή του με τον Καγκελλάριο Σόλτς στα πλαίσια της διήμερης Κορυφής των Βρυξελλών – όπου και συναποφασίσθηκε σχήμα ΓερμανοΕλληνικής αποστολής διαθέσιμων ημιτεθωρακισμένων BMP-1 στην Ουκρανία, με άμεση αντικατάστασή τους από Marder A-5 – όχι απλώς του έδειξε τους χάρτες της «Γαλάζιας Πατρίδας» αλλά και του ανέφερε ότι δεν νοείται (πλέον) στάση ίσων αποστάσεων. Αντίστοιχα, «επαναχρωματίζεται» η συνάντηση Μητσοτάκη – φον ντερ Λάιεν, προ εβδομάδας στο Νταβός, με αναφορές στην Τουρκική στάση, εκεί όπου η έμφαση υποτίθεται ότι είχε τεθεί στα ενεργειακά…

Ενώ, όμως, αυτή είναι η πρώτη προτεραιότητα στην διεκδίκηση του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης – όσο, δηλαδή, μένει διαθέσιμο από την πίεση της βιωμένης ακρίβειας!, με τον πληθωρισμό ήδη στο 10,7% να «βλέπει» προς το 12% – θα μας επιτρέψει ο αναγνώστης να σταθούμε για δεύτερη εν συνεχεία ημέρα στα της 2ήμερης Κορυφής των Βρυξελλών. Γιατί; Επειδή, διαβάζοντας πλέον τα ολοκληρωμένα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου βλέπει ότι η ιεράρχηση των εκεί προτεραιοτήτων βρίσκεται πολύ-πολύ μακριά απ’ όσα θα θέλαμε/ελπίζαμε να στρέφουν το βλέμμα προς τα δικά μας. Να το πούμε λίγο πιο ωμά: η Ελλάδα κινδυνεύει όχι απλώς να δει προσδοκίες της να διαψεύδονται, αλλά και να ζήσει μια ουσιαστική ματαίωση.

Τα πρώτα τμήματα των Συμπερασμάτων  της Κορυφής είναι αφιερωμένα στον πόλεμο στην Ουκρανία, στις κυρώσεις, στην ανθρωπιστική και χρηματοδοτική βοήθεια προς την Ουκρανία (κατά ενδιαφέροντα τρόπο, εδώ συμπεριλαμβάνεται και η «προσπάθεια Κρατών μελών να περιλάβουν στις εθνικές τους νομοθεσίες κατάλληλα μέτρα δήμευσης» ώστε παγωμένα στοιχεία ενεργητικού της Ρωσίας/Ρώσων ολιγαρχών «να αξιοποιηθούν για την στήριξη της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας»), την στρατιωτική βοήθεια (με την χρήση του Ευρωπαϊκού Ταμείου/Facility για την Ειρήνη: η ειρωνεία των ονομασιών), ακόμη και την προσέγγιση εγκλημάτων πολέμου. [Αυτή η έμφαση δείχνει πόσο οι κινήσεις της Ελληνικής Κυβέρνησης να δείξει ότι μετέχει μετ’ ενθουσιασμού στην συστράτευση για την Ουκρανία και στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας – βλέπε κατασχέσεις και καταλήψεις δεξαμενοπλοίων – αποτελεί Zugzwang/αναγκαστική κίνηση, όσο κι αν αυτό δεν λέγεται…].

Προσπερνάει κανείς το μέσον των Συμπερασμάτων, προκειμένου να βρεθε– πρώτα-πρώτα – σε αναφορές στην επισιτιστική ασφάλεια. Εδώ γίνεται αναφορά σε διάφορες θεσμικές διαρρυθμίσεις, πέραν δηλαδή των εκκλήσεων/πιέσεων προς Ρωσία να απελευθερώσει την διακίνηση σιτηρών μέσω Μαύρης Θάλασσας, όπως το άνοιγμα «Διαδρόμων Αλληλεγγύης», ή πάλι την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής στην Ουκρανία ή την βελτίωση της πρόσβασης σε λιπάσματα και την βέλτιστη χρήση τους. Ας σημειωθεί, εδώ (α) η συνεχής αναφορά στις διεθνείς συνεργασίες, (β) η λιτή αλλ’ ουσιωδέστατη αναφορά σε «ταχεία υιοθέτηση» στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ («κάποιος θυμήθηκε ότι η ΕΟΚ/Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ευρωπαϊκή  Ένωση ήταν κυρίως η Κοινή Αγροτική Πολιτική»).

Αν συγκρίνει κανείς αυτήν την αναφορά με τις επόμενες – εκείνες που αφορούν Ασφάλεια και Άμυνα – με αναφορές μεν στην «Στρατηγική Πυξίδα» ή τις οργανωμένες δαπάνες για εξοπλιστικά αλλά και προσεκτικότατη σεβαστικότητα προς τον ρόλο του ΝΑΤΟ. Το θέμα θα συζητηθεί σε επόμενη (forthcoming) Κορυφή…

Μετά – μόνον! – απ’ αυτήν την περιπλάνηση, κάπου κοντά στο τέλος των Συμπερασμάτων, φθάνει κανείς στα Ενεργειακά. Απ’ ΄που, μέχρι τώρα, προσδοκούσε η Ελλάδα μέτρα στήριξης καθώς και συμπαράταξη στις επιλογές της για διαχείριση της κρίσης, για αντιμετώπιση της εκτόξευσης των τιμών κοκ. Εκεί, με την προοπτική «ενδεχόμενης μείζονας διατάραξης της προμήθειας» στο φυσικό αέριο εκπέμπονται εκκλήσεις αλληλεγγύης. Ενώ για το φλέγον ζήτημα της αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος έχουμε άλλες εκκλήσεις – προς την Επιτροπή – να συνεχίσει να μελετά το θέμα με μια γνήσια ταχυδακτυλουργική κατεύθυνση: να ισορροπηθεί η μελλοντική «ακραία μεταβλητότητα των τιμών», η εξασφάλιση προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας, η πλήρης συμβατότητα με την επανθρακοποίηση και η τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού. Ο πλήρης τετραγωνισμός του κύκλου! Όσο για το περιεχόμενο της μετα τυμπανοκρουσιών αναγγελίας «απόφασης» για εμπάργκο στο Ρωσικό αργό, ας ξαναδεί ο αναγνώστης το χθεσινό σημείωμα, να χαμογελάσει πικρά.

Να το προσγειώσουμε σε ένα συμπέρασμα; Εκεί που (υποτίθεται ότι) από την Κορυφή των Βρυξελλών αναμενόταν θεσμική ωρίμανση και τεχνική στήριξη στις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, κατέληξε να έχει ενισχυθεί η εικόνα Ευρωαμηχανίας. και, εκεί που αναμενόταν – κατά το πρότυπο, υποτίθεται, του Ταμείου Ανάκαμψης/NGEU μετά την πανδημία – μια νέα υπέρβαση με αμοιβαιοποίηση χρέους για στήριξη των οικονομιών κοκ, πάμε για ένα σχήμα ανάλογου μεν Ταμείου, αλλά για ανοικοδόμηση της Ουκρανίας (όπου, μάλιστα, θα συντρέχουν και τα δημευμένα στοιχεία ενεργητικού Ρωσίας και Ρώσων – όσων, εννοείται, δεν καταφεύγουν στην Κωνσταντινούπολη).

Περιθώρια για τα ΕλληνοΤουρκικά; Στην επόμενη Κορυφή  όπου θα κριθεί αν η ΕΕ θα πορευθεί με την πολιτική των προσκυνητών του Εστερναχ – δανική η διατύπωση από τον Αλέκο Κρητικό – του τρία βήματα εμπρός, δυο βήματα πίσω.

Και… στην πολύ βαρύτερη Κορυφή του ΝΑΤΟ, τέλος Ιουνίου.