Μετά την βελτίωση της Αμερικανικής και Γερμανικής στάσης στα ΕλληνοΤουρκικά, ο φακός στρέφεται προς τις Βρυξέλλες

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μετά από δυσάρεστη αναμονή αρκετών ημερών, τόσο η Αμερικανική όσο και η Γερμανική επίσημη στάση απέναντι στην τελευταία σοδειά Τουρκικής επιθετικότητας και αναβάθμισης του αναθεωρητισμού (ιδίως με την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας επί των νησιών με το πρόσχημα της μη-αποστρατιωτικοποίησης) διευκρινίστηκε. Θετικά. Σαφέστερο το Στέητ Ντηπάρτμεντ με την ειδική διατύπωση «η κυριαρχία της Ελλάδας σε αυτά τα νησιά δεν αμφισβητείται» να ακολουθεί την γενικότητα περί αποφυγής «προκλητικής ρητορικής που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αύξηση των εντάσεων» και την επανάληψη της αρχής «η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα όλων των χωρών πρέπει να γίνονται σεβαστές».

Αλλά και το Γερμανικό φλερτ με την τακτική των ίσων αποστάσεων στα ΕλληνοΤουρκικά δείχνει να ανακόπτεται, αφού ο εκπρόσωπος του Καγκελαρίου Σολτς τοποθετήθηκε πλέον ευθέως: «δεν μπορούμε να αποδεχθούμε την αμφισβήτηση της κυριαρχίας Κρατών μελών της ΕΕ». κι εδώ, μετά από βελτιωμένες διατυπώσεις σχετικά με την «εισβολή στον Ελληνικό εναέριο χώρο και [τις] υπερπτήσεις πάνω από τα Ελληνικά νησιά», οι οποίες χαρακτηρίζονται «μη-αποδεκτές ενέργειες, αλλά και αντιπαραγωγικές, απέναντι στο πνεύμα της Συμμαχίας».

Όπως εξελίσσεται η στάση των βασικών διεθνών συντελεστών – είχε προηγηθεί κατά κάποια 24ωρα η Γαλλική στάση, με τον Πρόεδρο Μακρόν να εκφράζει μεν εθνική στάση, αλλά να είναι και προεδρεύων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου! – μένει τώρα κανείς σε αναμονή και της «ωρίμανσης» της στάσης της ΕΕ ως θεσμικής οντότητας. Αυτή η τελευταία διάσταση πηγαίνει αρκετά πιο πέρα από την ήδη καταγραφείσα βελτίωση σε επίπεδο Βρυξελλών: από την αρχικά άνευρη τοποθέτηση εκπροσώπου της Επιτροπής στην τοποθέτηση Μαργαρίτη Σχοινά – βέβαια… φέροντος την Ελληνική ιθαγένεια – περί «αχρείαστης εμπρηστικής ρητορικής και απρόκλητών επιθέσεων», στην διατύπωση του Γ.Γ. της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ για «σοβαρή ανησυχία» για τις Τουρκικές υπερπτήσεις.

Πλην όμως η συζήτηση σε αυτό το επίπεδο έχει ευρύτερη σημασία – πέρα κι από την απόκρουση της τάσης για ανοχή των υπερπτήσεων και των χαρτών «Γαλάζιας Πατρίδας» και των αναφορών Τσαβούσογλου περί αμφισβητήσεως της Ελληνικής κυριαρχίας. Γιατί; Επειδή οι μήνες που ακολουθούν θα φιλοξενήσουν την υπό πίεση ζύμωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για σχήματα και για θεσμικές μετεξελίξεις ικανές να ανταποκριθούν στην προσπάθεια των Βρυξελλών να διαδραματίσουν ρόλο στην αυριανή ισορροπία ασφαλείας της Ευρώπης. Και τούτο υπό τις συνθήκες που διαμορφώνει το πιεστικό αίτημα του Κιέβου για επιτάχυνση της ένταξης (ή: κάποιας μορφής ένταξης…) της Ουκρανίας στην ΕΕ. που έρχεται να «κουμπώσει» με την επιδίωξη fast-track ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Θυμίζουμε ότι προκειμένου να μην διαρραγεί ο θεσμικός ιστός της ΕΕ με μια διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας που θα παρέκαμπτε τους κανόνες των Συνθηκών ΕΕ «και μετά βλέπουμε τι σημαίνει αυτό», ο Πρόεδρος Μακρόν έχει θέσει στο τραπέζι μια πρόταση για χαλαρότερο, ευρύτερο σχήμα «Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ένωσης» με αναφορά σε κοινές Ευρωπαϊκές αξίες κοκ. Σχήμα που θα χωρούσε την Ουκρανία – ή και την Μολδαβία, ή και την Γεωργία – την ίδια στιγμή όμως θα μπορούσε να δώσει διέξοδο και στην διάθεση επαναπροσέγγισης της Βρετανίας, ου μην αλλά και στην θεσμική πρόσδεση χωρών όπως η Νορβηγία ή η Ελβετία.

[Εδώ, μια βαρύτερη επισήμανση: τυχόν αποδοχή μιας «πατέντας» που θα δεχόταν την Ουκρανία στην κυρίως Ευρωπαϊκή Ένωση, θα άγγιζε και το διαβόητο άρθρο 42 παρ. 7, το οποίο καθιερώνει αμοιβαία αμυντική συνδρομή. Με δεδομένο ότι η Ουκρανία πασίδηλα δέχεται επίθεση, ποιος στην ΕΕ θα ήταν αληθινά έτοιμος να παράσχει ευθεία αμυντική συνδρομή, όχι εξοπλισμούς ή οικονομικές ενισχύσεις; Δηλαδή μέτωπο – αληθινό – κατά της Ρωσίας;]

Ξαναδείτε, όμως, τον πολιτικό χάρτη: σε μια συσσωμάτωση τύπου «Πολιτικής Ένωσης», πόσο θα αργήσει να τεθεί ζήτημα προσέλευσης και της Τουρκίας; Με την σημερινή τακτική εχθροπάθειας από πλευράς Ερντογάν, κάτι τέτοιο δείχνει απλοϊκό – όμως… τα διεθνή σκηνικά είναι σε συνεχή αναδιαμόρφωση: αυτό το είδαμε!

Εν τω μεταξύ, ακόμη πιο άμεσα – τέλος Ιουνίου, στην Μαδρίτη – η Κορυφή του ΝΑΤΟ θα κληθεί να αποφασίσει για την ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας. Δηλαδή υπέρβασης του βέτο της Τουρκίας – και να δούμε πόσο δηλητηριαστικά θα λειτουργήσει η άλλη τακτική κίνηση της Άγκυρας, δηλαδή να επιχειρήσει ανακίνηση θέματος αναγνώρισης της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» ως κρατικής οντότητας, με προοπτική άμεσης παραχώρησης ΝΑΤΟϊκών βάσεων σε λίγες δεκάδες μίλια από την Συρία.

Θα είναι ένα πυκνό καλοκαίρι ζυμώσεων. Όπου θα χρειαστεί μεγάλη προσοχή στο τι συμφωνείται, τι συζητείται, τι ψιλο-διαπραγματεύεται. Και κυρίως, συνθήματα του τύπου: «η απάντηση σε όλα βρίσκεται στο «περισσότερο Ευρώπη»» και «ας προσπεραστεί επιτέλους η οπισθοδρομική ομοφωνία», ας χρησιμοποιούνται πιο προσεκτικά.