Δυο ταξίδια: Εμμ. Μακρόν στην Ουάσιγκτον, Σαρλ Μισέλ στο Πεκίνο

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Παρα-ήταν απλουστευτικό το σχήμα, αποδεικνύεται, της αναδημιουργίας ενός συστήματος δυο μπλοκ παγκοσμίως με πυρήνα την Δύση εναντίον Ρωσίας, έτσι που πήγε να εξελιχθεί σε West vs the Rest. Δυο ταξίδια αυτών των ημερών – του Γάλλου Προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν στην Ουάσιγκτον, του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ στο Πεκίνο (όπου είχε προηγηθεί προ ημερών ο Γερμανός Καγκελλάριος Σόλτς, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει ο Εμμ. Μακρόν στις αρχές της ερχόμενης χρονιάς…) δεν δείχνουν απλώς πόσο απλουστευτικό ήταν το σχήμα «η Δύση έναντι των υπολοίπων» (ή ακόμη πιο απλουστευτικό το «οι φιλελεύθερες δημοκρατίας έναντι των αυταρχικών καθεστώτων»: το σχήμα αυτό λιγάκι έπασχε με τους ιδιοτελείς εναγκαλισμούς της Δύσης με καθεστώτα όπως της Σαουδικής Αραβίας, του Αζερμπαϊτζάν, ή και την μη-αναγνωριζόμενης Βενεζουέλας). Δείχνει και πόσος ανήφορος θα χρειαστεί να διανυθεί, τώρα, προκειμένου να (ξανα)στηθεί στα πόδια του ένα πειστικό διεθνές σύστημα της επόμενης – «μετά την Ουκρανία, μετά το εμπάργκο κατά της Ρωσίας» – ημέρας.

Δείτε και (ξανα)σκεφθείτε: ο Σαρλ Μισέλ φθάνει στο Πεκίνο ακριβώς την στιγμή που η καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων σε Σαγκάη και Γκουανγκτζού ανεβάζει στροφές, που τεθωρακισμένα λάμβαναν θέσεις π.χ. στην πόλη Χουτσού για να αποθαρρύνουν επέκταση της «διαμαρτυρίας με τις λευκές σελίδες» (σήμα φίμωσης) και με άνευ προηγουμένου συνθήματα για αποχώρηση του Προέδρου Σι από την εξουσία. Κανείς δεν διατηρεί υψηλές προσδοκίες από την συνάντηση Σι-Μισέλ. Ωστόσο ο συμβολισμός και μόνο της επίσκεψης, μαζί και με την υπενθύμιση των βαθύτερων δεσμών οικονομικής αλληλεξάρτησης Ευρωπαϊκών χωρών-Κίνας, δεν μπορεί να υποβαθμιστεί. Έμμεση υπόμνηση, άλλωστε, και προς το εσωτερικό της ΕΕ, ότι η Ένωση όσο κι αν τελευταίως εμφανίζεται με διεθνοπολιτική διάθεση («Στρατηγική Πυξίδα» με σχέδια δράσης εναντίον «κοινών απειλών», επένδυση σε τεχνολογίες, σχεδιασμό δυνάμεων ταχείας επέμβασης σε περιόδους κρίσης), δεν παύει να είναι δύναμη κατά βάσιν οικονομική Ακριβέστερα, δύναμη συντονισμού και αντιπροσώπευσης οικονομικών συμφερόντων των χωρών-μελών της.

Ασφαλώς και άλλες προτεραιότητες συνυπάρχουν, από την περιβαλλοντική ανησυχία μέχρι την ενεργειακή ισορροπία και την αποφυγή γεωπολιτικών διαταράξεων – όμως ο πυρήνας του ενδιαφέροντος της ΕΕ (και δη της Γερμανίας) συνεχίζει να είναι οικονομικός. Όθεν … προσγείωση στην Κίνα. Και, αντιστοίχως, έμφαση του Προέδρου Σι για την προσδοκία/απαίτηση της Κίνας για «εμπέδωση αντικειμενικής και ορθής αντίληψης για την Κίνα από τα Κράτη-μέλη και την ΕΕ», με διαβεβαίωση Σαρλ Μισέλ ότι «η ΕΕ θα εξαλείψει τις παρεμβάσεις ώστε να υπάρξει δίκαιο και διαφανές επιχειρηματικό περιβάλλον για τις κινεζικές εταιρείες». (Όλα αυτά το Μέγαρο του Λαού, όπου είχε ολοκληρωθεί πριν 50 χρόνια η επίσκεψη Νίξον επί Προέδρου Μάο).

Όμως ακόμη πιο πλούσια σε προσγειωτικό περιεχόμενο ήταν η επίσκεψη του Προέδρου Μακρόν στην Ουάσιγκτον και οι συζητήσεις του με συνεχιζόμενες διαρροές και «καθοδήγηση» των μήντια – πριν και μετά το πολυσυζητημένο δείπνο με αστακό του Μέην και κρασιά Καλιφόρνιας, σε τέντα στον κήπο του Λευκού Οίκου – με τον Πρόεδρο Μπάιντεν, σε καίρια καμπή του νέου σχηματισμού της Δύσης. Τι εννοούμε; Ότι μπορεί το «εγκεφαλικά νεκρό» ΝΑΤΟ για το οποίο είχε μιλήσει παλιότερα ο Εμμανουέλ Μακρόν όχι απλώς να έχει ανακάμψει, αλλά να διευρύνεται προς Σουηδία/Φινλανδία (εφόσον τελικά το επιτρέψει η Τουρκία: ο Μακρόν είχε την ευκαιρία να καταθέσει την Γαλλική άποψη για τον ρόλο της Τουρκίας, από το Ουκρανικό μέχρι και την Ανατολική Μεσόγειο…) και να διεκδικεί εκ νέου ρόλο αιχμής, συνολικά, σχεδόν ξαφνιάζοντας την ίδια την ΝΑΤΟϊκή νομενκλατούρα.

Ενώ λοιπόν θα υπέθετε κανείς ότι η μεγάλη κίνηση προς δημιουργία της «Δύσης» νέας εκδοχής, θα ήταν η μετακίνηση της Γερμανίας από την επιφυλακτικότητα στα θέματα άμυνας, η απόφαση επανεξοπλισμού με αφορμή την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και τούτο παράλληλα με την δημιουργία Ανατολικού φραγμού από την Βαλτική και μέχρι την … Αλεξανδρούπολη, αποδεικνύεται ότι η Γαλλία δεν παύει να παίζει τον κεντρικό καθοδηγητικό ρόλο στην απ’ εδώ πλευρά του Ατλαντικού (Η Βρετανία, μετά την κυλιόμενη κρίση ηγεσίας των τελευταίων ετών, είναι σε αμήχανη αναζήτηση ρόλου. Όσο κι αν η υπερδραστηριότητα Μπόρις Τζόνσον και Λιζ Τρας στο Ουκρανικό πήγαν να υποδηλώσουν το αντίθετο).

Τα σημάδια, λοιπόν, που βγήκαν προς τα έξω ήταν σημαντικά για τις αμέσως ερχόμενες εξελίξεις: ναι μεν Μακρόν και Μπάιντεν από κοινού διαβεβαίωσαν για σταθερή στάση (“stand as strong as ever”) απέναντι στον βίαιο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ενώ άφησαν να φανεί και διάσταση εγκλημάτων πολέμου, όμως άνοιξαν πρόσθετη χαραμάδα για διαπραγματεύσεις με Πούτιν.

Διαφοροποιημένα, καθώς ο Τζο Μπάιντεν μετακινήθηκε προς μια θέση «είμαι έτοιμος [για συνάντηση με Πούτιν] αν είναι πρόθυμος να μιλήσει, να μάθω τι είναι διατεθειμένος να κάνει», σπεύδοντας πάντως να προσθέσει ότι «δεν πρόκειται να το κάνω μόνος μου [αλλά] σε συνεννόηση με τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ», ενώ ο Εμμ. Μακρόν επανάλαβε την διαθεσιμότητά του για επικοινωνία με τον Βλαντίμηρ Πούτιν, αλλ’ όχι άμεσα – και πάντως αφού η Ουκρανία κάνει γνωστές τις θέσεις της ενόψει πιθανής ειρηνευτικής διαδικασίας. Δεν είναι λίγοι οι παρατηρητές των διεθνών πραγμάτων – ιδίως των Αγγλοσαξωνικών μήντια – που θεωρούν ότι εκεί, κάτω από την τέντα στον κήπο του Λευκού Οίκου, τέθηκαν οι βάσεις για την επόμενη φάση του Ουκρανικού, την στιγμή που στην λάσπη των Ουκρανικών πεδιάδων, στο Μπακχμούτ και στο Λουχάνσκ, ο πόλεμος συνεχίζεται με εκατέρωθεν εκατόμβες, ενώ παράλληλα ο χειμώνας βαραίνει με την παροχή ηλεκτρικού στις πόλεις να επιδεινώνεται.

Ασφαλώς, στην συνάντηση Μπάιντεν-Μακρόν, η Ευρωπαϊκή πλευρά «ανέβασε» τους τόνους για τα Αμερικανικά μέτρα προσέλκυσης Ευρωπαϊκών επιχειρήσεων εκείθεν του Ατλαντικού μέσω της (επιδοτούμενης) φθηνής ενέργειας. Όμως η στάση Μπάιντεν δεν ήταν ιδιαίτερα διαλλακτική: «δεν έχω να απολογηθώ για τίποτε, οι ΗΠΑ δεν έχουν να απολογηθούν», αυτή ήταν η τοποθέτησή του για την Αμερικανική νομοθεσία κινήτρων ενόψει της κλιματικής αλλαγής, που υπόσχεται/απειλεί να υπονομεύσει την ίδια την παραγωγική δομή της γηραιάς ηπείρου.

Ίσως αποδειχθεί ότι στις δυο αυτές επισκέψεις – σε Πεκίνο και Ουάσιγκτον – γράφτηκε ιστορία. Έστω και προεισαγωγικά . Και τούτο όταν π.χ. στις Βρυξέλλες από πλευράς Ούρσουλας φον ντερ Λάϊεν πήγαινε να διαμορφωθεί μια κίνηση από πλευράς ΕΕ, να ζητήσει παραπομπή Πούτιν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατά το πρότυπο… Μιλόσεβιτς.