«Ισχυρή επιδείνωση του οικονομικού κλίματος, αρνητικές προβλέψεις των νοικοκυριών»: οι προβλέψεις που αφορούν το μέλλον, επικίνδυνον πράγμα!

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Επιμελής φίλος της στήλης, που παρακολουθεί την διαδοχή των καταγραφών που επιχειρούμε με κριτική διάθεση, μας επεσήμαινε ότι η τελευταία στρέφονταν σε αισθητά θετική/αισιόδοξη κατεύθυνση – αφενός φιλοξενώντας τα tweets Κυριάκου Μητσοτάκη για την «βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος» κατά EIU, με τον Αλεξ Πατέλη να φροντίζει να επισημάνει ότι η βάση σύγκρισης ήταν είναι ιδιαίτερα χαμηλά, αφετέρου ξεναγώντας στην άποψη Θοδωρή Πελαγίδη ότι η Ελλάδα αδικείται που δεν της δόθηκε ακόμη η επενδυτική βαθμίδα. Διερωτήθηκε, συγκεκριμένα, μήπως προσήλθαμε κι εμείς στην χορεία όσων βλέπουν το αύριο/μεθαύριο με ροζ γυαλιά.

Θα επανέλθουμε/θα παραμείνουμε στην ταυτολογική διαπίστωση: κάθε πρόβλεψη που αφορά το μέλλον είναι επικίνδυνον πράγμα! Ιδίως σε εποχές γενικευμένης ανασφάλειας όπως η τωρινή. Πολύ ασφαλέστερες, είναι οι «προβλέψεις» εκείνες που έρχονται εκ των υστέρων να διεκδικήσουν δικαίωση…  Όσο κι αν η πολιτική τις χρειάζεται λοιπόν τις προβλέψεις για να χτίσει αφηγήματα, εντιμότερο είναι να προσέρχεται κανείς με καταγραφή – και σχολιασμό ερωτηματικά, ανάλυση, όχι όμως περισσότερα.

Τυχαίνει λοιπόν ακριβώς την επόμενη μέρα του τελευταίου μας σημειώματος, να δημοσιοποιήθηκε η πιο πρόσφατη Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας του ΙΟΒΕ, με φρέσκα-φρέσκα στοιχεία Οκτωβρίου. (Να θυμίσουμε ότι οι έρευνες αυτές διεξάγονται από το 2001 στους τομείς της οικονομίας – βιομηχανία, κατασκευές, λιανεμπόριο, υπηρεσίες – και από το 2008 στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, με εναρμονισμένη μεθοδολογία και εποπτεία της DG Ec/Fin της Επιτροπής. Στην Ελλάδα, την ευθύνη έχει το ΙΟΒΕ). Πάμε λοιπόν να δούμε αυτής της έρευνας τα στοιχεία – here goes, που θάλεγε και ο τυχόν Αμερικανός παρατηρητής – κι ύστερα έχουμε δυο σχόλια αν θέλετε, συν προβολή στο μέλλον (όχι πάντως πρόβλεψη). Καταγράφει λοιπόν η Έκθεση Οικονομικής Συγκυρίας «περαιτέρω υποχώρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος» τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και Ευρωζώνης. Ο λόγος: επιδείνωση των προσδοκιών στην βιομηχανία, ακόμη περισσότερο στις υπηρεσίες, στασιμότητα στις κατασκευές – ενώ μικρή βελτίωση στο λιανεμπόριο, ανάλογη βελτίωση και στην καταναλωτική εμπιστοσύνη (που είχε πέσει πολύ τον Σεπτέμβριο).

Μ’ αυτήν την Ευρωβάση, πάμε τώρα στην Ελλάδα: εδώ, «ισχυρή επιδείνωση του οικονομικού κλίματος» που βρίσκεται κατά το ΙΟΒΕ σε χαμηλό 22 μηνών. Συγκλίνει βέβαια με την (ηπιότερη) Ευρωπαϊκή τάση, αλλά σε μας επιτείνεται λόγω εντονότερης επιδείνωσης των προσδοκιών στις υπηρεσίες (ολοκληρώνεται βλέπετε , η τουριστική περίοδος…). Όσο για την βιομηχανία, «το ευρωπαϊκό περιβάλλον – βασικός εμπορικός εταίρος – παραμένει ασταθής και δεν επιτρέπει […] προγραμματισμό της παραγωγής». O τομέας που «κρατάει» είναι οι κατασκευές, όμως εν αντιθέσει με προηγούμενες περιόδους όπου τον χορό οδηγούσε ο ιδιωτικός τομέας, τώρα πρωτοπορούν τα δημόσια έργα (λόγω ΕΣΠΑ αλλά ήδη και Ταμείου Ανάκαμψης).

Το ΙΟΒΕ δεν παραλείπει να επισημάνει την περιρρέουσα αβεβαιότητα ως παράγοντα ανάσχεσης των προσδοκιών, ήδη όμως «δείχνει» και προς την κατεύθυνση του αυξημένου κόστους δανεισμού λόγω ανόδου ων επιτοκίων που «αρχίζει να καταγράφεται ως προβληματισμός, έστω και σε αρχικό ακόμη στάδιο». Κρατήστε το, αυτό, τόσο για το αύριο των επιχειρήσεων όσο και για των στεγαστικών δανείων!…

Μια ενδιάμεση στάση στο λιανεμπόριο: ενώ έχουμε υποχώρηση στους δείκτες προσδοκιών στην ένδυση-υπόδηση και (αισθητή) εξασθένιση στα είδη οικιακού εξοπλισμού, «κατακόρυφα ανοδικά κινούνται οι προσδοκίες στα πολυκαταστήματα». Ας το ενσωματώσει στους σχεδιασμούς του ο Άδωνις Γεωργιάδης με το καλάθι του.

Πάντως, στο επίπεδο της καταναλωτικής εμπιστοσύνης καταγράφεται υποχώρηση σε «επίπεδο πολύ χειρότερο εκείνου πριν ένα χρόνο». Οι αιτίες πολλές: τέλος της τουριστικής περιόδου (άρα και των σχετικών εισοδημάτων), συν «επίμονος πληθωρισμός και το ενεργειακό ζήτημα – παρά τις παρεμβάσεις στήριξης, οι οποίες ωστόσο (προσέξτε εδώ!) τροφοδοτούν και τον πληθωρισμό». Μπορεί η αρνητική αυτή τάση να είναι πανευρωπαϊκή, όμως «οι Έλληνες καταναλωτές παραμένουν οι πλέον απαισιόδοξοι στην ΕΕ, με σημαντική διαφορά από τους υπολοίπους». (Αν έχετε περιέργεια, ακολουθούν οι Ούγγροι και οι Πορτογάλοι). Στην αρνητική καταγραφή της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, βαραίνει τόσο η αρνητική άποψη για την κατάσταση του ίδιου του νοικοκυριού, όσο και οι «δυσοίωνες προβλέψεις για την οικονομική κατάσταση της χώρας».

Ιδού, λοιπόν, η καταγραφή κατά ΙΟΒΕ/Joint Harmonised EU Programme of Business and Consumer Surveys, για να έχουμε δώσει τον πλήρη τίτλο της έρευνας. Το σχόλιο που υποσχεθήκαμε: δύσκολο πράγμα, πολύ δύσκολο, η όποια πρόβλεψη σε τέτοια βάση. Καλό κουράγιο λοιπόν σε όσους στήνουν τώρα τελικό Προϋπολογισμό 2023.

Και… η μόνη αξιόπιστη προβολή, είναι η προβολή της ανασφάλειας και αβεβαιότητας.