Το αόρατο τμήμα της συζήτησης για το (Ελληνικό) ρεκόρ θανάτων από Covid-19

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όποιος πριν ένα χρόνο αποτολμούσε να επισημάνει μια δυσάρεστη – ήδη επικίνδυνη – εξέλιξη, τότε που ακόμη το κλίμα γύρω από την αντιμετώπιση της πανδημίας της Covid-19 κυμαινόταν ανάμεσα στην αυτεπιβράβευση της Κυβέρνησης (και εντυπωσιακά μεγάλου μέρους των Μέσων) και την ευρύτερη αναγνώριση ότι οι συνολικές προσπάθειες (του Κράτους, των υγειονομικών/του ΕΣΥ, φορέων, των ιδιωτών/πολιτών) «κρατούσαν» την κατάσταση, ότι δηλαδή το πιο βαρύ μέτρο αυτής της τραγωδίας – οι θάνατοι από Covid-19 – και το αμέσως επόμενο – τα προβλήματα διασωληνώσεων – όφειλαν να προσεχθούν περισσότερο, όποιος το αποτολμούσε αυτό ερχόταν αντιμέτωπος με παγερή ενόχληση. Το λιγότερο!

Κάποια στιγμή, καθώς μάλιστα η επιδείνωση της διάστασης αυτής (κυρίως: θάνατοι ανά εκατομμύριο, συγκρίσεις με χώρες ΕΕ όπου πλέον μόνον η Βουλγαρία απειλούσε το Ελληνικό «ρεκόρ») άρχισε να επισημαίνεται από διεθνή δημοσιεύματα – πάντα μας συγκινεί στην Ελλάδα το «το  είπαν οι ξένοι»! –, ύστερα να καταγράφεται έντονα σε τοποθετήσεις δημοσίων προσώπων που δύσκολα θα θεωρούνταν ότι έχουν αντιΚυβερνητική προκατάληψη, όπως ο Στέφανος Μάνος ή ο Βαγγέλης Βενιζέλος, τότε τα μουρμουρητά άρχισαν να ανεβαίνουν. Όταν προέκυψε και η δημοσίευση της εργασίας Τσιόρδα/Λύτρα, που ακριβώς ανέδειξε την απόκλιση της Ελλάδας και «έδειξε» προς τις εκτός ΜΕΘ νοσηλείες και προς την δυσάρεστα σαφή υστέρηση των νοσοκομείων της Ελληνικής περιφέρειας, το καπάκι έφυγε πλέον από την χύτρα.

Δεν κάνει καλό, δεν κάνει καθόλου καλό να πάθεις Covid-19 άμα είσαι στην Ελλάδα! Και άμα είσαι στην Ελλάδα μην και τολμήσεις να αρρωστήσεις εκτός Αθηνών, άντε και Θεσσαλονίκης (και πάλι, πρόσεχε να «διαλέξεις»/να επιλεγεί για σένα ένα σωστό νοσοκομείο). Αλλιώς … δοκίμασε την προσευχή! Προσπάθειες πολιτικής επεξήγησης του φαινομένου – «φταίνε οι ανεμβολίαστοι» – καθώς και άγαρμπες κινήσεις, ακόμη και από βήματος Βουλής, ώστε να  καθησυχασθεί το, τραγικό φαινόμενο της ύπαρξης διασωληνωμένων εκτός ΜΕΘ, δεν έπεισαν περισσότερους από τους ήδη πεπεισμένους. Οι δημοσκοπήσεις, η αλήθεια της εποχής μας, άρχισαν να καταγράφουν τους κραδασμούς.

Όμως το ερώτημα παραμένει. Και είναι ερώτημα βαρύ, όχι για την Κυβέρνηση ή για το σύστημα υγείας μόνο: πρόκειται για μια αστοχία που βαραίνει γενικότερα την χώρα. Σιγά-σιγά (πολύ σιγά, ας σημειωθεί…) οι ίδιοι οι άνθρωποι της Υγείας – όχι μόνον οι τηλεοπτικά καθιερωμένοι, δε – πιέζουν ώστε να «ανέβουν» οι ερμηνείες στο προσκήνιο. Μερικές έχουν ανέβει, όμως όχι όλες. Λοιπόν:

  • Ασφαλώς και έπαιξε και συνεχίζει να παίζει ρόλο η άρνηση/αποφυγή μέρους του πληθυσμού να εμβολιασθεί: οι 250.000 ανεμβολίαστοι στις μεγάλες ηλικίες, συν οι 700.000 χωρίς τρίτη δόση είναι εκτεθειμένοι. Και θα παραμείνουν εκτεθειμένοι τα πρόστιμα σε όσους λειτούργησαν, λειτούργησαν…
  • Δίπλα σ’ αυτό, έχουμε την ύπαρξη στην Ελλάδα όντως σχετικά υψηλού ποσοστού του πληθυσμού σε μεγάλη ηλικία (τραγική ειρωνεία: αυτό ήταν ένα από τα θετικά της ζωής στην Ελλάδα…) και μάλιστα με διόλου αμελητέα χρόνια νοσήματα (αυτό ουδέποτε ήταν καλόν πράγμα, πλην όμως πρόσθετο δείγμα υστέρησης αποτελεί και η χαμηλή πρόληψη ή/και παρακολούθηση): Η συν-νοσηρότητα, άμα εμφανισθεί Covid, είναι επιβαρυντικότατη. Μειώνει τις πιθανότητες επιβίωσης. Βαραίνει επιπλέον πολύ το φαινόμενο long Covid που απειλεί με κακή ζωή, ή και θάνατο στην επόμενη στροφή.
  • Βαθμιαία, από τις δειλές αρχικά/πιο τονισμένες στην συνέχεια επισημάνσεις επιστημόνων, ανέβηκε προς την επιφάνεια κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Όσο περνάει ο καιρός, οι άνθρωποι διστάζουν, ιδίως δε οι πιο εκτεθειμένοι σύμφωνα με τα δυο παραπάνω σε κίνδυνο Covid (και οι οικείοι τους, άλλος σκόπελος!), διστάζουν να προσέλθουν σε νοσοκομείο. Όταν φθάσουν, πολλές φορές είναι αργά – ιδίως για τους πνεύμονες.
  • Από δω και πέρα, πλησιάζουμε προς το λιγότερο ορατό μέρος της συζήτησης, που είναι και το πιο δυσάρεστο να το πλησιάσει κανείς. Το εύκολο είναι να καλύψει κανείς το θέμα με την – ορθή, πλην ανεπαρκή! – διατύπωση «Δεν ενισχύθηκε αρκετά/εγκαίρως/ειλικρινά το ΕΣΥ». Όμως… οι άνθρωποι του χώρου το επισημαίνουν, οπότε προσέξτε το! Τα πιεσμένα αφόρητα κάτω από το κύμα της Covid-19 νοσοκομεία δεν έχουν πάψει να υποφέρουν – και μάλιστα, σε διαφορετικό βαθμό το καθένα: κι αυτό δύσκολα λέγεται, πλην ισχύει – από την μάστιγα των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων. Αυτού του τύπου η έκθεση ανθρώπων που έφθαναν στο νοσοκομείο με το βάρος της λοίμωξης Covid, τους καθιστά διπλά εύκολα θύματα των ενδονοσοκομειακών. [Εδώ, μπαίνει στην μέση και το ζήτημα της κατάταξης/καταμέτρησης των θανάτων από Covid, που τόλμησε κάποια στιγμή να την αγγίξει ο Πρωθυπουργός. Ευτυχώς δεν προχώρησε σε «επανεκτίμηση» των θανάτων, παραμένοντας στην λογική του ΠΟΥ: όποιος πεθαίνει ΜΕ Covid, καταγράφεται ως θύμα ΑΠΟ Covid].
  • Αυτή η επίγνωση μας επαναφέρει στο αμέσως προηγούμενο σημείο: γνωρίζοντας ειδικά αυτήν την διάσταση, ο δισταγμός προσέλευσης στα νοσοκομεία τονώνεται.
  • Ας προστεθεί, εδώ, το γεγονός ότι στην Ελληνική εκδοχή ΕΣΥ, ούτε υπό συνθήκες Covid κατόρθωσε να δημιουργηθεί κάτι που να θυμίζει πρωτοβάθμια περίθαλψη. Ολοι όσοι εμφανίζουν ανησυχητικά συμπτώματα που θυμίζουν Covid, αν δεν καταφύγουν στον οικογενειακό γιατρό, θα πάνε νοσοκομείο (άλλωστε και ο γιατρός τους, πιθανόν προς τα εκεί θα δείξει).
  • Φθάσετε τώρα, αν το αντέχετε, στις ημέρες της Όμικρον. Που ναι μεν δεν συσχετίζεται με βαριά νόσηση, όμως από μεταδοτικότητα πάει θαυμάσια! Η πραγματικότητα αυτή της υπερμετάδοσης έφερνε κόσμο, πλήθος ανθρώπων, στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων (μη υπαρχούσης πρωτοβάθμιας), να επιχειρήσουν να διαγνωσθούν τουλάχιστον. Δεκάδες, αν μη εκατοντάδες άνθρωποι περίμεναν και περίμεναν, επί ώρες και ώρες, περιμένοντας την σειρά τους να πάρουν παραπεμπτικό, να ελεγχθούν, ύστερα να πάνε προς διάγνωση και βλέπουμε. Εν τω μεταξύ, πόσοι ακόμη βρέθηκαν εκτεθειμένοι σε μετάδοση;
  • Ήδη όμως ξεφύγαμε κάπως από το βασικό θέμα αυτής της προσπάθειας ανάλυσης. Τους θανάτους από Covid-19. Και την κατάσταση στα νοσοκομεία. και μάλιστα στις ΜΕΘ. Πρώτη επισήμανση (που γινόταν ήδη όταν κάθε βδομάδα ανακοινώνονταν άλλες κι άλλες κι άλλες καινούργιες ΜΕΘ, από δωρεές κοκ): «ανοίγω ΜΕΘ» δεν σημαίνει μόνο κρεβάτια και αναπνευστήρες και μόνιτορ – σημαίνει και γιατρούς (κατάλληλους, ασκημένους, χρήσιμους), σημαίνει ακόμη περισσότερο και νοσηλευτές εντατικής (κατάλληλους, έμπειρους, ανθεκτικούς). Δεύτερη επισήμανση: οι «ήρωες με τις λευκές μπλούζες» στους οποίους επιδαψιλεύθηκε χειροκρότημα – παντού στην Ευρώπη, σ’ εμάς το μετέφερε πρωτοβουλιακά η σύζυγος του Πρωθυπουργού τις ηρωικές πρώτες μέρες – έχοντας κάνει επί δυο χρόνια διπλές και τριπλές βάρδιες, έχοντας λάβει ως «έμπρακτη αναγνώριση» φιλοδώρημα έκτακτου δώρου (ίδιο οι της πρώτης γραμμής με τους υπολοίπους, όχι;) έχοντας δει τις τάξεις τους να αποψιλώνονται με παραιτήσεις και ήδη με τις απολύσεις των  αρνούμενων να εμβολιασθούν (στην Μεγ. Βρετανία γίνεται η αντίστροφη κίνηση, αλλού μετακαλούνται συνταξιούχοι…) αισθάνονται εμπαιζόμενοι. «Ένα χειροκρότημα και ξόφλησαν μ’ εμάς» είναι η πικρή τους διατύπωση. [Στο πονηρό ερώτημα: «και τι να γινόταν;» , πέραν της απάντησης «να προχωρήσουν – γρήγορα! άμεσα! οι διαδικασίες προσθήκης νοσηλευτικού τουλάχιστον προσωπικού, με εκπαίδευση επί του πεδίου», υπάρχει και ο ΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ των αμοιβών όσων ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ είναι στην πρώτη γραμμή Covid, όχι «των νοσηλευτικών» εν γένει].
  • Καταγράψτε και μιαν υποσημείωση, αυτή λιγότερο βαριά. Όλοι ακούμε, όλοι ακούσαμε ότι πιο εκτεθειμένοι είναι οι ανοσοκατασταλμένοι συνάνθρωποί μας. Και όταν κάποιος είναι μεταμοσχευμένος, όταν κάποιος έχει ειδική φαρμακευτική αγωγή για βαρύ νόσημα, η κατάσταση αυτή είναι αναπόφευκτη. Όμως….. πόσοι απ’ εκείνους που έχουν επιλέξει, υγιείς όντες, ειδικές αγωγές είτε για την φυσική τους εμφάνιση είτε για «καταπολέμηση του γήρατος», είτε από διατροφική ιδεολογία , συνειδητοποιούν σε τι βαθμό επηρεάζουν – ειδικά παρεμβαίνοντας στην ορμονική τους ισορροπία – το ανοσοποιητικό τους; Οι γιατροί τους, καλό θα ήταν να κρούουν κάποιους κώδωνες κινδύνου.