Αναγκαστικές διαφωνίες σε βάση ουσιαστικής συμφωνίας

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ήταν δυο μέρες μετά την συζήτηση στην Βουλή, με βάση την ενημέρωση που έκανε ο Πρωθυπουργός προς το σώμα – ουσιαστικά: προς τον Ελληνικό λαό – σχετικά με τις αποφάσεις για την θέση που έλαβε η χώρα, επισήμως, στην Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, την αντιμετώπισή της από την Δύση και τις συνέπειες που δεν μπορεί να μην επέλθουν. και είχαμε μέσα στην ίδια μέρα δυο συνεντεύξεις, τηλεοπτικές, ευρέος φάσματος – από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.

Είναι ενδιαφέρον να σημειώσει κανείς ότι, ενώ δεν αποφεύχθηκε η παραδοσιακή Ελληνική λογική της αντιπαράθεσης των κομμάτων, στην κεντρική τους θέση οι βασικές πολιτικές δυνάμεις είχαν περισσότερο να δείξουν σύγκλιση. Δεν είναι τόσο η καταδίκη της εισβολής των Ρωσικών δυνάμεων και της καταστροφικής δράσης τους στην Ουκρανία, όσο η ευθυγράμμιση στην λογική των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, που αποτελεί την ουσιαστική αντίδραση της Δύσης. (Προσοχή! Με επιμελημένη αποκήρυξη κάθε ιδέας στρατιωτική ΝΑΤΟϊκή επέμβαση). Αυτή ήταν – αν την απαλλάξει κανείς από τις διαφορές διατύπωσης –  η θέση και της Ν.Δ. και του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ.

Επειδή όμως δεν ήταν νοητό – για τα Ελληνικά μας πράγματα – να κρατηθεί κάτι σαν ενιαίο μέτωπο, υπήρξαν δυο διαφοροποιήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ αντιτάχθηκε στο να παρασχεθεί, πέραν της ανθρωπιστικής (φάρμακα, κουβέρτες, τρόφιμα νερό) και στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία («αμυντική» κατά την Κυβέρνηση: εκτοξευτήρες ρουκετών, καλάσνικοφ, αλεξίσφαιρα). Συν η συμβολική παράδοση από τον Νίκο Χαρδαλιά, υφυπουργό Αμύνης και όχι Πολιτικής Προστασίας: δεν είναι λεπτομέρεια! Τόσο το ΚΙΝΑΛ, δε, όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλαν τον τρόπο με τον οποίο ελήφθη η απόφαση – από τον Πρωθυπουργό, ο οποίος και το πρόβαλε ως προσωπική του απόφαση (αν και στην τηλεοπτική συνέντευξή του το διόρθωσε λίγο , λέγοντας ότι είχε την εξουσιοδότηση της Κυβερνητικής Επιτροπής…) –  καθώς και το γεγονός ότι για μια τόσο σημαντική κίνηση δεν υπήρξε διαβούλευση με τα κόμματα, πάντως σύγκληση Συμβουλίου πολιτικών αρχηγών. (Ο Πρωθυπουργός όχι απλώς επανέλαβε, αλλά και απέρριψε κάθε ενδεχόμενο διαβούλευσης με τα άλλα κόμματα).

Από κει και πέρα, η συμβολική/διακηρυκτική ευθυγράμμιση με την πρακτική θερμής εκδοχής Ψυχρού Πολέμου, που με ενθουσιασμό εισήχθη και στην Ελλάδα – με αιχμή τις ακυρώσεις καλλιτεχνικών ή/και μηντιακών επαφών (απαγόρευση ρωσικών Μέσων) –  συν η ένταση στον μαγικό κήπο των μήντια, κι ακόμη περισσότερο στον πιο δηλητηριώδη των social media, εγκαθιστούν υψηλούς τόνους στην δημόσια συζήτηση.

Ωστόσο, η διασταύρωση των χθεσινών συνεντεύξεων Μητσοτάκη (στον Αντώνη Σρώϋτερ) και Αλέξη Τσίπρα (στον Νίκο Χατζηνικολάου), παρά την προσπάθεια να δοθεί η αίσθηση αντιπαράθεσης κορυφής για το Ουκρανικό, περισσότερο στάθηκε στις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της κρίσης (και στην αποκήρυξη κάθε ιδέας πρόωρων εκλογών από τον Πρωθυπουργό, στην έκκληση για επίσπευση των εκλογών από τον αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης: και αυτό εντελώς αναμενόμενο…) παρά ανέδειξε διαφορές ουσίας στον χειρισμό.

Ίσως-ίσως μια άλλη διάσταση να είχε μεγαλύτερη πρακτική χρησιμότητα: η περίπου ανακοίνωση πρόθεσης του Κυριάκου Μητσοτάκη να έχει συνάντηση με τον Πρόεδρο Ερντογάν – μάλλον προτού συναντηθεί με τον Αμερικανό Πρόεδρο Μπάιντεν: την έχουν μια ανησυχία οι Έλληνες ηγέτες όταν ετοιμάζονται για προσκύνημα στην Κανόσσα/Ουάσιγκτον! – όχι όμως τόσο για τα Ελληνοτουρκικά, όσο για τα περιφερειακά ζητήματα σταθερότητας, με αφορμή το Ουκρανικό. Είχε προηγηθεί, με αυτήν την ιδέα – αρθρογραφικά – ο Βαγγέλης Βενιζέλος, αλλά ο Πρωθυπουργός την «ανέβασε» ως κεντρική ιδέα και στην Βουλή και στην συνέντευξή του.

Κλείνοντας, αξίζει να δοθεί προσοχή σε μια διατύπωση σύγκλισης/απόκλισης. Κατά τον Κυριάκο Μητσοτάκη , το αντικείμενο μιας επαφής με Ερντογάν – εφόσον αγγίξει τα ΕλληνοΤουρκικά – θα ήταν «οι θαλάσσιες ζώνες» (σημειώστε την μετακίνηση από το «αποκλειστικά υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ», θαλάσσια ζώνη είναι και τα χωρικά ύδατα…). Κατά την Αλέξη Τσίπρα «δεν τρέφω αυταπάτες για λύση στο θέμα της υφαλοκρηπίδας με τον Ερντογάν», αλλά και «δεν μπορούμε να μπούμε σε συζήτηση για γκρίζες ζώνες».

Ωστόσο, ίσως η πιο λειτουργική σύγκλιση είναι άλλη: με δεδομένη την διάθεση Κ. Μητσοτάκη να προσέλθει σε διάλογο κορυφής – παρά την άποψη του πολιτικού χώρου του «δεν συζητάμε με πειρατές», και… το πιο πειρατικό από τις πιο πρόσφατες Τουρκικές τοποθετήσεις για την κυριαρχία των μη-αποστρατικοποιημένων νησιών! – ας προσεχθεί η οικειοθελής προσέλευση Αλ Τσίπρα στο «ποτέ οι συνθήκες δεν θα είναι κατάλληλες για διάλογο με την Τουρκία, όμως πρέπει να πάρουμε την απόφαση να συζητήσουμε». Δεν σας ηχεί αυτό σαν στήριξη; Υποχρεωτική διαφωνία, πλην σε βάση ουσιαστικής συμφωνίας θα το περιγράφαμε το συνολικό σκηνικό.