Μια επίσημη επίσκεψη – με περιεχόμενο, όμως

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Οι επίσημες επισκέψεις, ιδίως εκείνες που αφορούν αρχηγούς Κρατών και δη βασιλείς που εξ ορισμού δεν έχουν διάσταση εξουσίας/επιρροή σε αποφάσεις, είναι μια από τις τυπικές πλην χρήσιμες διαδικασίες. Περιλαμβάνουν κατάθεση στεφάνων. παρασημοφορήσεις. κλειδί της Πόλης. επίσημα δείπνα. Πίνατ/Καλυψώ σίγουρα photo-ops (ζούμε άλλωστε στην εποχή της εικόνας) άντε και κάτι το πολιτιστικό ή και το φιλανθρωπικό

Μετρημένη με αυτά τα μέτρα, η επίσκεψη των βασιλέων του Βελγίου – μιας μεσαίας Ευρωπαϊκής χώρας, σε μιαν άλλη μεσαία χώρα – θα μπορούσε εύκολα να περάσει απαρατήρητη. Δεν θάπρεπε! Πράγματι, πέρα και πάνω απ’ όλα τα ανωτέρω (ας προστεθεί, πάντως, και επίσκεψη στο Κέντρο Ένταξης Προσφύγων ADAMA που έχει λάβει την στήριξη των Βέλγων ως πρωτοβουλία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και την Caritas : καλή ευκαιρία, αυτή, για να φύγει από το προσκήνιο η δυσάρεστη εκείνη υπόθεση της Frontex και των push-backs, με μια δράση που αφορά την εύρεση εργασίας και την παροχή νομικής υποστήριξης στους πρόσφυγες…), η επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους του Βελγίου είχε και επιμελημένη πολιτιστική διάσταση. Όχι όμως – όχι μόνον! – την ειθισμένη επίσκεψη στο Μουσείο της Ακρόπολης, έστω και με επέκταση στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο.

Πράγματι, εκεί – υπό την σκιά του Ναού, στο Cape Sounion, είχε οργανωθεί στα πλαίσια της επίσκεψης παρουσίαση της δράσης της Βελγικής Αρχαιολογικής Σχολής που «έχει» εδώ και μισόν αιώνα την ευθύνη της ανασκαφής στο (διπλανό) Θορικό. Όπου πέρα από ένα από τα πιο ιδιαίτερα αρχαία θέατρα – σε σχήμα έλλειψης , αντί του παραδοσιακού ημικύκλιου – υπάρχει και είναι επισκέψιμη ολόκληρη η εγκατάσταση μεταλλουργίας για εκμετάλλευση του αργύρου: πρόκειται για μια εντυπωσιακή τεχνολογική παρουσίας που από την μεταλλευτική δραστηριότητα (σε ένα λαβύρινθο στοών) επέτρεπε με χύτευση, τον διαχωρισμό μολύβδου και αργύρου. Το τελευταίο μέταλλο, πηγή του πλούτου της κλασσικής Αθήνας και πρώτης ύλης των αργυρών Τετράδραχμων, ενώνει τα μυκηναϊκά χρόνια των Κυκλάδων με τον χρυσούν αιώνα των Αθηνών.

Στην παρουσίαση, από τον Robert Laffineur του Πανεπιστημίου της Λιέγης και της Ελένης Ανδρίκου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, ήρθαν σε επαφή οι πιο προωθημένες νέες τεχνολογίες που έχουν τεθεί στην υπηρεσία της σύγχρονης αρχαιολογίας (από την τηλεπισκόπηση και την 3-D αποτύπωση, που επιτρέπει ζωντανή αναπαράσταση, μέχρι την επεξεργασία όγκων μικροδεδομένων με ανάλυση big data με τις τεχνολογικές μνήμες των αρχαίων χρόνων. Φορώντας goggles/ηλεκτρονικά κιάλια, οι επισκέπτες (βασιλείς και λοιποί) και οι φιλοξενούντες Έλληνες, μπορούσαν να έχουν μιαν άλλου τύπου περιήγηση στο παρελθόν.

Με την ευκαιρία , δυο αφηγήσεις ανεκδοτολογικού χαρακτήρα. Ήταν η εποχή της δεύτερης ή τρίτης Ελληνικής Προεδρίας, υπουργός Πολιτισμού η Μελίνα. Τότε ένας ΕλληνοΑμερικανός επιστήμονας, τεχνολογικής κοπής και γνωστός της οικογένειας Παπανδρέου, είχε προθυμοποιηθεί να μεταφέρει στην Ελληνική αρχαιολογική πραγματικότητα τεχνολογικές δυνατότητες που (τότε, ήδη) υπήρχαν σε εξέλιξη. Η Μελίνα ακούει κάπως θολά την ιδέα, φροντίζει να ρωτήσει την αρχαιολογική κοινή γνώμη αν και κατά πόσον τα τότε διαθέσιμα – GPS, τηλεμετρία – θα ενδιέφεραν. Συναντά διστακτική/ψυχρή μάλλον υποδοχή. Για να μην αφήσει τον καλό, πρόθυμο κατά τα Αμερικανικά πρότυπα τεχνολόγο απογοητευμένο, αναθέτει να του … δείξουν τις αρχαίες μεταλλευτικές τεχνολογίες στον Θορικό. Επιτυχής η εκτροπή ενδιαφέροντος, λήξη συναγερμού.

Κάποια χρόνια αργότερα, ο Θόδωρος Πάγκαλος – από καραμπόλα υπουργός Πολιτισμού, αυτός – εξηγεί πώς «οι μικρές» αρχαιολογικές Σχολές και τα δικά τους σχέδια ανασκαφών, π.χ. οι Σκανδιναβικές ή – ιδού! – η Βελγική, «δικαιούνται» χαλαρότερη μεταχείριση στα αιτήματά τους. Ως… λιγότερο κτητικές/ιμπεριαλιστικές (sic) σε σχέση με τις μεγάλες, τύπου Αμερικανικής ή Γαλλικής. Απορία στην ομήγυρη, έως ότου κάποιος θυμίζει ότι στο Λαύριο/Θορικό, κέντρο της εκλογικής του περιφέρειας, δραστηριοποιούνται ακριβώς οι Βέλγοι.

Τελευταίο-τελευταίο παραλειπόμενο: κάτω ακριβώς από τον Θορικό, δεσπόζει η μονάδα ηλεκτροπαραγωγής του Λαυρίου (πηγαίνοντας, βλέπει κανείς να περιμένουν παραδίπλα οι πελώριες αυριανές ανεμογεννήτριες). Εκεί ακριβώς, λοιπόν, πριν 30 χρόνια επρόκειτο να δημιουργηθεί – επί Μητσοτάκη πατρός – η ατμοηλεκτρική μονάδα με βάση εισαγόμενο λιθάνθρακα από την Βελγική Tractebel.