Τη νύχτα της κρίσης, κάποιος θα σηκώσει το τηλέφωνο: το ζήτημα είναι τι θα πει

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η κατακόρυφη όξυνση του κλίματος στα ΕλληνοΤουρκικά, με τις διεκδικήσεις ιδίως επί των μεγάλων νησιών του Ανατολικού Αιγαίου – μην μένετε μόνο στα «θα έρθουμε νύχτα», δείτε ήδη την υπερπτήση κατασκοπευτικών Τουρκικών drones πάνω από τα λιμάνια των νησιών (Λέσβου, Σάμου), δηλαδή ευθέως και ομολογημένα σε στενότερο  Ελληνικό εναέριο χώρο – έχει επαρκώς ανησυχήσει την διεθνή κοινότητα, δηλαδή τις ΗΠΑ. Ώστε να είναι βέβαιο ότι την νύχτα της κρίσης, για την οποία σιγά-σιγά όλοι προετοιμάζουν ψυχολογικά παρόλες τις συναντήσεις Πράγας κοκ, κάποιος θα σηκώσει το τηλέφωνο. Στα σοβαρά.

Εδώ, η ιστορική μνήμη είναι χρήσιμη. Όχι τόσο η παλιότερη και βαρύτερη – εν προκειμένω εκείνη της Μικρασιατικής Καταστροφής, που τον τελευταίο καιρό η επίσημη Τουρκία επιδιώκει να την μετατρέψει σε όργανο ψυχολογικού πολέμου κατά της Ελληνικής κοινής γνώμης χωρίς αληθινή απήχηση – όσο η πιο πρόσφατη, ας πούμε εκείνη του Ορούτς Ρέις (2020), των Ιμίων (1996), ακόμη και της εισβολής/κατοχής στην Κύπρο (1974). Η ιστορική μνήμη είναι πολύτιμη, μάλιστα, όταν είναι σαφής. καθαρή. ειλικρινής.

Πάμε, λοιπόν, με την αντίστροφη χρονολογική σειρά: οι επί εβδομάδες κινήσεις του ερευνητικού/σεισμογραφικού Ορούς Ρέις, συνοδευόμενου από πολλές μονάδες του Τουρκικού Στόλου στην (μη εισέτι διακηρυγμένη, πολύ λιγότερο οριοθετημένη) Ελληνική ΑΟΖ αφορούσαν κυριαρχικά δικαιώματα – όχι κυριαρχία. Αυτό επέτρεψε, σε πρώτη φάση, στην Ελληνική πλευρά να διασκεδάσει τις εντυπώσεις με την αμίμητη εκείνη – επίσημη – δήλωση ότι τα 4.575 τόνων σκάφος «το είχε ξεσούρει ο άνεμος» και βρέθηκε σε Ελληνική ΑΟΖ/πάνω από Ελληνική υφαλοκρηπίδα. Ύστερα το πράγμα σοβάρεψε, πολλές μονάδες του Ναυτικού και των δυο πλευρών βρέθηκαν σε αντιπαράταξη, μεσολάβησε και η «επακούμβηση» της φρεγάτας Λήμνος στην Τουρκική Kemal Reis (που έδωσε την αφορμή για την άλλη, αμίμητη δήλωση του υπουργού Εθνικής Αμύνης «είσαι μάγκας» προς επιβράβευσιν του Κυβερνήτη της φρεγάτας Λήμνος) – οπότε υπήρξε παρέμβαση γι αποκλιμάκωση. Ποια πλευρά όμως πιέσθηκε; Και οι δυο – αλλά… η Τουρκική ήταν που έκανε την επί εβδομάδες κίνηση προβολής ισχύος, η Ελληνική αντιδρούσε. Πάλι, λοιπόν: ποια πλευρά πιέσθηκε;

Στην σαφώς ουσιωδέστερη περίπτωση των Ιμίων, στην οποία οφείλουμε τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο (όσο κι αν τις αρνούμαστε/αποκηρύσσουμε), εν τέλει δε και το λεκτικό της λίγο μεταγενέστερης Συμφωνίας της Μαδρίτης/Σημίτη-Ντεμιρέλ για τα «νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα εκάτερης χώρας στο Αιγαίο» (που κι αυτήν πασχίζουμε να την σβήσουμε, αγκιστρωνόμενοι για το εσωτερικό ακροατήριο στο «μόνη διαφορά που υπάρχει, είναι εκείνη για την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ»), τα πράγματα είναι ταυτόχρονα βαρύτερα και πιο μπλεγμένα. Βαρύτερα, διότι εδώ ετίθετο ευθέως ζήτημα κυριαρχίας. Πιο μπλεγμένα, διότι σ’ αυτό το επεισόδιο άκριτης κλιμάκωσης (τοπικών παραγόντων, καναλιών κοκ) η Ελληνική πρώτη κίνηση στο ντόμινο της έπαρσης και ξηλώματος σημαιών δημιούργησε δυσάρεστο υπόστρωμα. Ωστόσο, με ένα Ελληνικό ελικόπτερο να έχει καταρριφθεί και με 3 νεκρούς, η νυκτερινή παρέμβαση Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ προς Τσιλέρ και Πάγκαλο (αυτοί βγήκαν στο τηλέφωνο, από τις δυο πλευρές…) με το no flags, no ships, no men, βάρυνε de facto περισσότερο σ’ εμάς.

Και, αν πάμε πίσω στην Τουρκική επιχείρηση απόβασης/προγεφυρώματος/ κατάληψης/κατοχής της Κύπρου, η οποία ασφαλώς για τους Κυπρίους υπήρξε αντίστοιχη της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά στον Ελλαδικό Ελληνισμό άφησε πολύ μικρότερο αποτύπωμα (δεν είναι τιμητικό, αυτό αλλ’ έτσι είναι), και πάλι η προδοτική και άφρων στάση της Χούντας, έδωσε αφορμή. Μετά όμως και την βία του Αττίλα-1, μετά και τον Αττίλα-2 εν μέσω ειρηνευτικών συνομιλίων, η Αθήνα ήταν εκείνη που δέχθηκε δυσανάλογο μερίδιο πιέσεων από τον διεθνή παράγοντα

Ήδη τότε, όπως και στα υπόλοιπα επεισόδια που είδαμε, το μονόχορδα επανερχόμενο «για να μην κλονισθεί η συνοχή του ΝΑΤΟ/της νοτιο-ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας» χρησιμοποιήθηκε για την άσκηση πειθούς προς την Αθήνα.

Γιατί τα καταγράφουμε αυτά σήμερα; Όχι μόνον επειδή απέχουμε λίγα μόνον εικοσιτετράωρα από το συνολικό πλέγμα συναντήσεων στην Πράγα  μάλιστα με φόντο και την ελάχιστα συζητημένη σ’ εμάς υπόθεση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, και το ακόμη πιο περίεργο σχήμα Σώϋμπλε για Γερμανικό-Γαλλικό θεσμοποιημένο άξονα, με την προθήκη… Πολωνίας. Αλλά και επειδή η αστραπιαία επίσκεψη του Τζέικ Σάλιβαν, συμβούλου ασφαλείας του Προέδρου Μπάιντεν στην Πόλη, για συνάντηση με τον στενότερο συνεργάτη («δεξί και αριστερό χέρι») του Προέδρου Ερντογάν Ιμπραήμ Καλίν δημιουργεί διαδοχικά κύματα φημών. Ιδίως έτσι που ήρθε μετά την Τουρκική προσέλευση στην ευθεία καταδίκη της προσάρτησης Ουκρανικών περιοχών στην Ρωσία. Αλλά και μετά την Τουρκο-Λιβυκή συμφωνία για κάποιου είδους από κοινού εκμετάλλευση της μεταξύ τους οριοθετημένης ΑΟΖ βάσει του (παράνομου/άκυρου/ανυπόστατου, για μας) προηγούμενου ΤουρκοΛιβυκού Μνημονίου – χωρίς, για την ώρα, κάποια έντονη αντίδραση ΗΠΑ – ή ΕΕ, ενώ υπήρξε ενδο-Λιβυκή διαφωνία: νέο πεδίο που «υπόσχεται» θερμό επεισόδιο, νοτίως της Κρήτης;

Θα σηκώσουν, λοιπόν σίγουρα, το τηλέφωνο σε περίπτωση ΕλληνοΤουρκικής οξείας κρίσεως. Αλλά για να πουν τι;