Νέα ξενάγηση στο ναρκοπέδιο των «κόκκινων δανείων»: από την λογική των καθυστερήσεων στην γλώσσα εξουσίας

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Προς στιγμήν φάνηκε ότι το ναρκοπέδιο των «κόκκινων δανείων», όπως πήγαινε να ξανανοίξει λόγω της επίσπευσης πλειστηριασμών που αφορούσαν δάνεια της προηγούμενης και προ-προηγούμενης φάσης κοκκινίσματος (μετά από διαδοχικά «παγώματα», άλλη φορά λόγω επικείμενων εκλογών, άλλη λόγω κορωνοϊού), θα παρέμενε για λίγο ακόμη σε απόσταση από το προσκήνιο, με το τέχνασμα των δικαστικών καθυστερήσεων.

Θυμίζουμε; Η Δικαιοσύνη έκρινε, μέχρις επιπέδου Τμήματος του Αρείου Πάγου, ότι μια σειρά από δανειακές συμβάσεις παρελθόντος, που είχαν κακοφορμίσει, μετά την μεταβίβασή τους από τις Τράπεζες σε funds και με ανάθεση των πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης σε servicers (στην κοινή γνώμη αυτό ταυτίσθηκε με το «φαινόμενο Πάτση») δεν παρέχουν στους τελευταίους ενεργητική νομιμοποίηση ώστε να προβαίνουν σε παρόμοιες πράξεις εκτέλεσης για λογαριασμό των funds. Καθώς έχουν υπάρξει αντίθετες αποφάσεις, το θέμα πορεύθηκε προς την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. όπου η πάγια πρακτική των μεγαλόπρεπα αργόσυρτων ρυθμών της απονομής δικαιοσύνης θεωρήθηκε ότι εγγυάται πώς θα φθάσουμε μέχρι τις ερχόμενες εκλογές με ανοιχτή την εκκρεμότητα. (Το τι κάνει αυτό στο απόθεμα δανείων που βρίσκεται εις χείρας των funds που «ξεκοκκινησαν» τους τραπεζικούς ισολογισμούς, πού οδηγεί τα business plans των funds, συν το τι σημαίνει για την εντέλει καταγραφή στο χρέος των κρατικών εγγυήσεων με βάση τις οποίες αυτά αγοράστηκαν υπό το καθεστώς «Ηρακλής», άλλη υπόθεση. Πάντως … νομοθετική παρέμβαση για ξεκαθάρισμα του τοπίου, προεκλογικά, άσε καλύτερα!).

Μιας άλλης μορφής αξιοποίηση του εργαλείου των καθυστερήσεων είχε ανθίσει με τα de facto μπλόκα που εφάρμοσαν οι Τράπεζες στην χρήση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, του φιλοτίμως σχεδιασμένου και επανασχεδιασμένου και επεξηγημένου και προβεβλημένου ανά την επικράτεια από την αντίστοιχα φιλότιμη Ειδική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους. Η αρχική διστακτικότητα των τραπεζών να προσέρχονται σε ρυθμίσεις, μετατράπηκε σε κάτι που πλησιάζει άρνηση: οι αφηγήσεις δανειοληπτών πύκνωσαν με τον καιρό – όλες αρνητικές. Τα τηλεοπτικά κανάλια τις φιλοξενούν, όλο και πιο συχνά.  Και οι επόμενες φάσεις – του νέου Πτωχευτικού, με τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης στο φόντο, για τον οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός και συζήτηση με μισή ντουζίνα  εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον – θα χρειαστεί να κινητοποιηθούν κάποια 2 δις, εδώ – τραβάνε σε μήκος. (Η ολοκλήρωση αναμένεται μέχρι το καλοκαίρι του 2023: σας θυμίζει κάτι η χρονική περίοδος;).

Ενώ λοιπόν έτσι, με την δοκιμασμένη μέθοδο των καθυστερήσεων πορευόταν το πράγμα, ήρθε η ανάφλεξη των επιτοκίων που οδήγησε ακόμη και σε ρυθμισμένα με μύριους κόπους δάνεια τις τοκοχρεωλυτικές δόσεις να βυθίζουν, με το πρόσθετο κόστος, τα οριακά νοικοκυριά. ήρθε και η άγαρμπη προώθηση πλειστηριασμών που έφερε φαινόμενα δημόσιας οργής τύπου Ισπανίας με τις εικόνες δικαστικών επιμελητών να σπάνε πόρτες τροφοδοτώντας κι αυτές τα κανάλια. Και… περάσαμε στην γλώσσα εξουσίας. Έτσι, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας κάλεσε προ ημερών τις τράπεζες να αναλάβουν (σοβαρά, όχι συμβολικά) μέρος του κόστους της αντιμετώπισης των «κόκκινων δανείων». αλλά και να βοηθήσουν τους ενήμερους οφειλέτες να μην «κοκκινίσουν» τώρα. οι τράπεζες, επισείοντας τον φόβο νέου κύματος κόκκινων δανείων, της νέας δηλαδή εποχής/του υψηλού κόστους χρήματος, έμειναν στην συντηρητική τους διαχειριστική στάση. τότε «ανακαλύφθηκε» ότι τα spreads μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων (που έρπουν κοντά στο ωραίο 0%), και των επιτοκίων χορηγήσεων (όσων δηλαδή δανείων χορηγούνται, πολύ συχνά σε επιχειρήσεις που τα έχουν λιγότερο ανάγκη…) φθάνουν σε ένα μεσοπρόθεσμο 4% είναι ανάρμοστα. επιπλέον «ανακαλύφθηκε» η πυκνή λογή των προμηθειών που χρεώνουν οι Ελληνικές τράπεζες σε ο,τιδήποτε φαντασθεί ο νους.

Έφθασε ο Χρ. Σταϊκούρας να υπαινιχθεί φορολόγηση των τραπεζικών υπερκερδών – έννοια που έχει υψηλή δημοφιλία μετά τα windfall profits ων ενεργειακών: άσχετη η συζήτηση, αλλά η κοινή γνώμη κινείται με τον δικό της τρόπο. Προς στιγμήν «μάζεψε» τον Χρ. Σταϊκούρα ο Πρωθυπουργός, ήταν βλέπετε δίπλα σε roadshow στο Λονδίνο. Όμως, μετά από συνολικό ζύγιασμα των πραγμάτων ο ΥΠΟΙΚ επανήλθε με έντονη διεκδίκηση από τις συστημικές τράπεζες «να βάλουν πλάτη». οι τράπεζες έθεσαν θέμα κάλυψης μέρους του κόστους από τον Προϋπολογισμό (και θύμισαν ότι, ούτως ή άλλως ο,τιδήποτε συμφωνηθεί θα απαιτήσει έγκριση Φρανκφούρτης, η οποία εν τω μεταξύ καλείται να δώσει την άδεια και για καταβολή μερισμάτων από τις ανακεφαλαιοποιημένες Τράπεζες). η διαφωνία των δυο μερών έφθανε στην δημοσιότητα με επικολυρικούς τόνους – δόθηκε ραντεβού σε δυο εβδομάδες ώστε να το σκεφθούν οι τράπεζες και να υποβάλουν νέο σχέδιο.

Η εγκατάσταση στην γλώσσα της ισχύος – και της επικοινωνίας: η επικοινωνία μορφή ισχύος δεν είναι; – ολοκληρώθηκε με την αληθινά άνευ προηγουμένου κίνηση για επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όπου η Κατερίνα Σακελλαροπούλου πρέπει να άκουσε έκπληκτη τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αξιοποιεί την ευκαιρία για να διαδηλώσει το – ορθό, κατά τα άλλα – «πρέπει οι Τράπεζες να αναλάβουν την ευθύνη που τους αναλογεί […] μια τέτοια πολιτική θα ήταν προς το συμφέρον και των ίδιων των Τραπεζών». Αυτά, σε μια συζήτηση περί γεωπολιτικής, Ουκρανικής κρίσης, ενεργειακής κρίσης, στήριξης των ευάλωτων μπροστά στην ακρίβεια. Η ΠτΔ, πάντως, βρήκε τα πατήματά της και επί του τραπεζικού με το εντυπωσιακό «νομίζω ότι θα είναι σημαντικός ο ρόλος που θα κληθούν να παίξουν οι τράπεζες, έστω και πιεζόμενες».

Εν τω μεταξύ, βέβαια, τα έδρανα της Αντιπολίτευσης άδραξαν την ευκαιρία. ο Αλέξης Τσίπρας καβάλησε το αίτημα για φορολόγηση των υπερκερδών με την μορφή έκτακτης εισφοράς. Από το ΠΑΣΟΚ επισημαινόταν ότι «επί 1.000.000 κόκκινων δανείων, μόλις 1.400 έχουν ρυθμιστεί». Δύσκολο να κάνει πίσω η Κυβέρνηση, η ΠτΔ κινδυνεύει να δέχεται πολλές επισκέψεις για δηλώσεις επί του θέματος…

Αυτή, λοιπόν, η εγκατάσταση στην γλώσσα εξουσίας όσον αφορά τα «κόκκινα δάνεια», σε κάνει να σκεφθείς: μέσω του ΤΧΣ, το Δημόσιο δεν έχει πάψει να κατέχει καθοριστικά μερίδια στην Εθνική και την Πειραιώς (40% και 27%), όχι ασήμαντο στην Alpha (κάπου 10%) τουλάχιστον μέχρι να προχωρήσει η «στρατηγική αποεπένδυσης» που μελετάται – σύμβουλος η Rothschild. Με πλήρη, λοιπόν, πληρέστατη τήρηση των Ευρωκανόνων/SSM, πόσο έχει σκεφθεί και οργανώσει (μέσω των συμμετοχών σε ΔΣ Τραπεζών) την εκ των έσω άσκησης πίεσης, έστω moral suasion προς τις Διοικήσεις; Ή αυτό αποτελεί το απόλυτο ταμπού;