Η συζήτηση για το πλαφόν στο πετρέλαιο – και η Christine McVie

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Από χθες, Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου, είναι σε εφαρμογή το πλαφόν των 60 δολαρίων/βαρέλι που αποφασίσθηκε για το Ρωσικό αργό πετρέλαιο από τους G7 (και την Αυστραλία), με το Συμβούλιο της ΕΕ να έχει ενσωματώσει την απόφαση αυτή στο πλέγμα Ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Μόσχας (στο 9ο πακέτο κυρώσεων βρισκόμαστε, αισίως). Χρειάστηκε, μεταξύ των «27» της ΕΕ, που είχε ήδη αποφασίσει εμπάργκο εισαγωγών στο Ρωσικό πετρέλαιο εισαγόμενο δια θαλάσσης να πιεσθεί/πεισθεί μια χώρα – η Πολωνία – προκειμένου να συμφωνήσει στο επίπεδο των 60 δολαρίων/βαρέλι, καθώς ήθελε σαφώς χαμηλότερο πλαφόν. Η Ουκρανία, υπέρ της οποίας η απόφαση για πλαφόν, διεφώνησε/διαμαρτυρήθηκε – ακριβώς επειδή θεώρησε ότι το εν λόγω πλαφόν είναι χαλαρό: «ασόβαρο» το χαρακτήρισε ο Ζελένσκι, που θα το ήθελε στα 30 δολάρια/βαρέλι.

Εδώ, καλόν είναι να έχει κανείς στον νου του ένα πρώτο ξεκαθάρισμα: οσάκις στην δημόσια συζήτηση αναρριπίζεται η συζήτηση περί «επιβολής πλαφόν» , κυριότατα με αντικείμενο το πλαφόν στην τιμή του εισαγόμενου φυσικού αερίου που (στην Ευρώπη) έχει οδηγήσει σε παράλληλη έκρηξη των τιμολογίων της ηλεκτρικής ενέργειας και το οποίο ακόμη συζητιέται και ξανασυζητιέται, εκείνο που εισπράττεται από την κοινή γνώμη είναι ότι – κάπως, με κάποιον μηχανισμό – θα συγκρατηθεί το κόστος της ενέργειας. Θα μειωθούν οι λογαριασμοί; θα πέσει η τιμή στην αντλία για το πετρέλαιο και τις βενζίνες; Όμως… στην περίπτωση του πλαφόν των 60 δολαρίων/βαρέλι Ρωσικού – ειδικά Ρωσικού – αργού, το επιδιωκόμενο εξαρχής από την συμμαχία που σχηματίσθηκε στα πλαίσια των G7, προς την οποία ήρθε να ευθυγραμμισθεί η ΕΕ των «27» , ήταν να στερηθεί η Μόσχα εσόδων από την πώληση του δικού της, ειδικά, αργού πετρελαίου. Με το οποίο – συνεχίζεται το επιχείρημα – χρηματοδοτεί τον επιθετικό πόλεμο στην Ουκρανία : ευθέως αυτή είναι η λογική πίσω από την Price Cap Coalition που στήθηκε προς τον σκοπό αυτό στα πλαίσια των G7.

Η εκτόξευση των τιμών (και) του αργού πετρελαίου μετά την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία – γενικώς μάλιστα των ενεργειακών τιμών – είχε καταστεί σαφές ότι λειτούργησε, παρόλα τα εμπάργκο, ή μάλλον και ΛΟΓΩ των εμπάργκο, υπέρ… της αύξησης των ενεργειακών εσόδων της Μόσχας. Πώς; Μέσω της νευρικότητας των αγορών. Τι θα αποδώσει όμως, τώρα το πλαφόν στο Ρωσικό αργό (το μεταφερόμενο δια θαλάσσης, γιατί εκείνο που φθάνει μέσω αγωγών στην Κεντρική Ευρώπη έχει λάβει εξαίρεση…) Με το αργό να βρίσκεται αυτόν τον καιρό στην γειτονιά των 80 δολαρίων/βαρέλι, ενώ από την άνοιξη και μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου βρισκόταν σε υψηλή πτήση άνω των 100 δολαρίων, αγγίζοντας προς στιγμήν τα 120 δολάρια/βαρέλι, η πρώτη εντύπωση είναι ότι το πλαφόν των 60 δολαρίων/βαρέλι θα γίνει αισθητό στην Μόσχα. Βέβαια, αυτά ισχύουν για τις τιμές του αργού Μπρεντ. το αργό Ουραλίων «τρέχει» αρκετά χαμηλότερα, γύρω στα 65 δολάρια/βαρέλι. Πέραν τούτου όμως… δεν πρόκειται κυριολεκτικώς περί πλαφόν.

Ο μηχανισμός τω G7 και της ΕΕ προνοεί για απαγόρευση προς τις Ευρωπαϊκές εταιρείες να ασφαλίζουν, να μεταφέρουν ή να πωλούν/μεταπωλούν, οπουδήποτε ανά τον κόσμο, Ρωσικό αργό διατιθέμενο σε τιμές υψηλότερες του πλαφόν. (Σχεδόν 95% των ασφαλίσεων αυτού του είδους γίνονται από εταιρείες Λονδίνου ή ηπειρωτικής Ευρώπης). Πόσο αυτό θα στραγγίξει τα Ρωσικά έσοδα – αν κανείς θυμηθεί ότι το κόστος παραγωγής στις Ρωσικές πετρελαιοπηγές ξεκινάει από τα 25 δολάρια/ βαρέλι και φθάνει στα 45; Η άμεση αντίδραση της Μόσχας, ότι θα κόψει τις συναλλαγές με όσους τηρήσουν το πλαφόν, δείχνει εκ πρώτης όψεως ότι η κίνηση «δαγκώνει». Για την Ελλάδα, η νέα κατάσταση σημαίνει απώλεια του ¼ των εισαγωγών αργού: θα δούμε τι θα σημάνει η αναζήτηση αυτών των φορτίων από αλλού, για τις τιμές εν συνεχεία.

Πάντως ήδη η Ρωσία, εκτρέποντας μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της προς Ασιατικούς προορισμούς, έδινε μεγάλες εκπτώσεις σε Κίνα, Ινδία , Ινδονησία – και μολαταύτα το εμπορικό της ισοζύγιο παρέμεινε για το 2022 σε επίπεδα-ρεκόρ.

Πιο σημαντική απ’ αυτούς τους υπολογισμούς θα είναι η επίπτωση – τώρα-τώρα – της στάσης που θα τηρήσει ο ΟΠΕΚ (που ως ΟΠΕΚ+ περιλαμβάνει και την Ρωσία…), που δεν ενθουσιάζεται καθόλου με την συζήτηση περί πλαφόν, έστω και αν δεν πλήττεται άμεσα η δική του παραγωγή. Η αρχική στάση – μια μέρα πριν την ενεργοποίηση του πλαφόν – ήταν ο ΟΠΕΚ να εμμείνει στην μείωση της παραγωγής (κατά 2 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα), όπως είχε αποφασισθεί τον Οκτώβριο παρά τις εκκλήσεις και πιέσεις των ΗΠΑ. Η απόφαση αυτή έχει ισχύ μέχρι το τέλος του 2022. Η πρώτη αντίδραση των αγορών, πάντως, ήταν μια αναπήδηση της τιμής του αργού κατά 2,5%: λιγότερο από το αναμενόμενο, μέσα στον θόρυβο της εποχής.

Πέρα απ’ όλα αυτά, υπάρχει πάντως και η τιμημένη πρακτική της circumvention, δηλαδή της παράκαμψης των κυρώσεων  που αφορούν ένα προϊόν κυριολεκτικώς και μεταφορικώς ρευστό όπως το πετρέλαιο: αλλαγή προέλευσης στα φορτία, συνεργασία με διυλιστήρια τρίτων χωρών (ιδίως της Ινδίας) για την προώθηση διυλισμένων προϊόντων, μεταφορτώσεις στην θάλασσα κοκ. Το τι ακριβώς καλύπτει η έννοια «εταιρείες μεταφοράς αργού Ρωσικής προέλευσης» (σημαία; πλοιοκτησία; έλεγχος;) θα φαιδρύνει πολλά δικηγορικά γραφεία στην φάση εφαρμογής.

Δεν θα υπαινιχθούμε ότι είτε οι G7, είτε η Ευρωπαϊκή Ένωση που ευθυγραμμίστηκε τελικώς με την Price Cap Coalition, άντλησαν την έμπνευσή τους από την εισήγηση του ωραίου εκείνου τραγουδιού της Christine McVie, των δεκαετιών τού 70 και του΄80, που ανέσυρε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης προκειμένου να ελαφρύνει την εβδομαδιαία ιντερνετική επικοινωνία του με την κοινή γνώμη (μια ενδιαφέρουσα αλλαγή προσέγγισης: αδιαμεσολάβητη επικοινωνία με τα Κυβερνητικά πεπραγμένα μέσω Facebook, αντί της εκπεμπόμενης οξύτητας μέσω τηλεοράσεων και εφημερίδων…).

«Tell me lies, tell me sweet little lies” λέει ο στίχος του τραγουδιού pop/rock των Fleetwood Mac (1987). Βέβαια, ο Κυριάκος επικαλέστηκε τον στίχο της McVie, που μιλάει για το πώς τελειώνει μια σχέση, προκειμένου να πει ότι  ο ίδιος – και η Κυβέρνηση Ν.Δ. στην τελική ευθεία προς τις εκλογές – δεν προτίθεται να πει ποτέ ψέματα.

Ίσως όμως, με την συζήτηση για το πλαφόν (πάντως στο Ρωσικό πετρέλαιο, όπως αποφασίστηκε…) οι G7 και η ΕΕ να έχουν επιλέξει να είναι πιο πιστοί στο “Little lies”. Δηλαδή να ψάχνουν την καθησυχαστική λειτουργία των μικρών ψεμάτων στην μεγάλη υπόθεση της ενεργειακής κρίσης.