Στον κόσμο της μη-κανονικότητας πώς οδηγεί κανείς την οικονομία;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Την πρόκληση της εμφάνισης – και ενδεχομένης εγκατάστασης – του πληθωρισμού σε νέα δυναμική όσον αφορά την άσκηση νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής επιχείρησε να προσεγγίσει, στα πλαίσια του 7ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που (μετά από δυο χρόνια απουσίας, λόγω πανδημίας) επανήλθε στην εμβληματική έδρα των εργασιών του, μια συζήτηση μεταξύ του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ Philipp Lane, του οικονομικού συμβούλου του Κ. Μητσοτάκη Άλεξ Πατέλη και του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κροατίας Boris Vujcic, ο οποίος δέχθηκε να αντικαταστήσει τον καθηγητή του LSE Χριστόφορο Πισσαρίδη σ’ αυτή την συζήτηση (με συντονίστρια την υποδιοικητή της ΤτΕ Χριστίνα Παπακωνσταντίνου).

Αφού πρώτα «είδαν» το πώς οι χώρες της ΕΕ θα επιχειρήσουν να διαχειριστούν το ενεργειακό σοκ, προσέγγισαν το μείζον ζήτημα της άσκησης νομισματικής πολιτικής υπό τις συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Ph. Lane εξήγησε πόσο σημαντικό και χρήσιμο απεδείχθη ότι η ΕΚΤ ολοκλήρωσε πέρσι μια διαδικασία στρατηγικής αναθεώρησης/ επαναπροσδιορισμού, που οδήγησε τον στόχο πληθωρισμού της σε μεσοπρόθεσμο πλέον ορίζοντα γύρω από το 2% (με έμφαση στο μεσοπρόθεσμο) και με ρητή συζήτηση για τον τρόπο προσέγγισης των σοκ που προέρχονται από το σκέλος της προσφοράς. Έτσι, μαζί και με την «διδαχή» παλαιότερων κρίσεων ότι «δεν πρέπει ποτέ να υπεραντιδρούμε», η ΕΚΤ αντέχει να βλέπει τιμάριθμο καταναλωτή στο 7,5% χωρίς να παρασύρεται σε νευρικές κινήσεις.

Για τον Αλέξη Πατέλη, η αγκύρωση στην νομισματική πολιτική της ΕΚΤ αποτελεί επαρκή εγγύηση ότι δεν θα ξεφύγει ο πληθωρισμός. Αυτό με την σειρά του δίνει στην Ελλάδα την δυνατότητα να διαχειριστεί με ευελιξία τα άμεσα προβλήματα. Για τον Boris Vujcic , πάλι, μια ευέλικτη νομισματική πολιτική, μπορεί να βοηθήσει στο να ενσωματωθούν οι δευτερογενείς επιπτώσεις του σοκ των ενεργειακών τιμών. Ωστόσο, βλέπει σημαντικούς κινδύνους τόσον οι επιχειρήσεις να αρχίσουν να προβλέπουν πληθωρισμό «υψηλότερο από τις προβλέψεις της ΕΚΤ, που δεν μας λέει και πολλά», όσο και οι καταναλωτές να ενσωματώνουν υψηλότερες προσδοκίες/ανησυχίες. (Με την πείρα των Ανατολικών χωρών, δεν θεωρεί ότι από πλευράς των εισοδημάτων των εργαζομένων θα μπορούσε να προκύψει φαύλος κύκλος αυξήσεων).

Ανάλογη ήταν σ’ αυτό και η εκτίμηση του Ph. Lane, που τόνισε ότι πρέπει να προσεγγίζεται τελείως διαφορετικά η περίπτωση εξωγενών σοκ από εκείνων δημιουργίας εσωτερικών πληθωριστικών φαινομένων. Για τον Αλεξ Πατέλη με δεδομένη την προσδοκία ότι η ΕΚΤ θα κατορθώσει να διαχειριστεί την πληθωριστική εξέλιξη, το σημαντικό είναι η δημοσιονομική στήριξη να σταθεί μεν υποστηρικτικά προς τους πλέον ευάλωτους, νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς όμως να οδηγήσει σε δημιουργία πληθωριστικής μετάβασης/pass-through. Θεώρησε ότι η μνήμη περασμένων δεκαετιών, με διψήφιο πληθωρισμό στην Ελλάδα, έχει δημιουργήσει αμυντικά αντανακλαστικά. Γι αυτό και η στήριξη που θα παρασχεθεί θα πρέπει να είναι και προσωρινή και εστιασμένη.

Ένα άλλο μέρος της συζήτησης που είχε ενδιαφέρον, ήταν εκείνο που αφορούσε την αναθεώρηση του Δημοσιονομικού Συμφώνου – όπου η ΕΚΤ και γενικώς ο χώρος των Κεντρικών Τραπεζών κάμπτουν το γόνυ στις επιλογές των Κυβερνήσεων, αναγνωρίζοντας ωστόσο την ανάγκη προσαρμογής. καθώς και την αναφορά στην δυνατότητα (και επιθυμητότητα…) από κοινού δανεισμού για την αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων. Δεν ήταν καθόλου σαφές ότι η αναλογία του NGEU/Ταμείου Ανάκαμψης ή και του SURE με την χρηματοδότηση παρεμβάσεων, τώρα, στην ενεργειακή κρίση έχει πολλές άμεσες πιθανότητες να καρποφορήσει.