Για να αναμετρηθούμε με τα μέτρα ενεργειακής στήριξης – και να προετοιμαζόμαστε για τη ΔΕΘ

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε μια συνεχή εναλλαγή καθησυχαστικών διαβεβαιώσεων και συνειδητών διεκτραγωδήσεων πορεύονται – όλοι! μην δυσανασχετούμε ειδικά με τους δικούς μας, που είναι εν τέλει και κάτι σαν τελευταίος τροχός της αμάξης αν δούμε τα πράγματα από σκοπιά ΕΕ, πόσο μάλλον διεθνή – τα πολιτικά συστήματα όταν μιλούν στους λαούς «τους» για τις προοπτικές του χειμώνα του 2022-23 και την ενεργειακή τους ασφάλεια.

Δείτε για παράδειγμα μια κομβικής σημασίας, ισχυρή χώρα: την Γερμανία. Την ίδια στιγμή που δίνονται διαβεβαιώσεις ότι είναι εξασφαλισμένος ο ενεργειακός εφοδιασμός ακόμη και αν οριστικά διακοπεί η τροφοδοσία μέσω NordStream-1/Gazprom, συν ότι τα αποθέματα βρίσκονται στο 85%, συν ότι η τροφοδοσία με LNG μέσω τέρμιναλς Βελγίου και Πολωνίας, βρίσκεται σε εξέλιξη έντονη καμπάνια για εξοικονόμηση. Με δεσμευτικούς κανόνες (Διάταγμα Ενεργειακής Εξοικονόμησης με 6μηνη διάρκεια), με σβήσιμο φώτων σε δημόσιους χώρους και επιχειρήσεις, με όρια θερμότητας και ευθύνη τήρησης στις εταιρείες διαχείρισης ακινήτων (μεγάλο ποσοστό των κατοικιών νοικιάζονται έτσι). Ο υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο οποίος χρειάστηκε παράλληλα μ’ αυτά να πιέσει φιλικά τις ενεργοβόρες βιομηχανίες να πάνε πίσω την παραγωγή τους για να μειώσουν την κατανάλωση ρεύματος και φυσικού αερίου (εκεί είναι οι μεγάλες καταναλώσεις…) εξήγησε με ειλικρίνεια στην κοινή γνώμη ότι οι διάσπαρτες εξοικονομήσεις των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων θα αποδώσουν «ένα 2-2,5%», που όπως αποτελεί «μικρή, πλην αναγκαία συμβολή όλων». Α, ναι, και ο στόχος της μείωσης της κατανάλωσης φυσικού αερίου – που η Γερμανία πίεσε/έπεισε την ΕΕ να τεθεί στο 15%, για την ίδια την χώρα ορίστηκε στο 20%…

Λίγη Γερμανία ακόμη: στα 85 δις ευρώ φθάνει πλέον – μαζί με το 3ο πακέτο στήριξης, των 64 δις – η στήριξη της Κυβέρνησης προς καταναλωτές και επιχειρήσεις. (Η Γερμανία έχει κάπου 83 εκατ. κατοίκους). Ευρύτατο πλαίσιο μηχανισμών στήριξης, από την μείωση του ΦΠΑ στο φυσικό αέριο από 19% σε 7% μέχρι το πάσο των 9 ευρώ/μήνα για όλα τα μέσα συγκοινωνίας σε όλη την επικράτεια (στην Γερμανία κάθε περιφέρεια/land και κάθε πόλη είχε δική της τιμολόγηση). Περί τα 52 εκατομμύρια πάσα πουλήθηκαν μέσα το καλοκαίρι: αν όμως ρωτούσε κανείς τον κόσμο, ένα εντυπωσιακό 59% δήλωνε ότι θα προθυμοποιείτο να πληρώσει περισσότερα!

Πριν όμως φύγουμε από την Γερμανία, κάποια δημοσκοπικά στοιχεία: αν γίνονταν σήμερα εκλογές, 27% θα ψήφιζαν Χριστιανοδημοκράτες, 22% Πρασίνους, 17% Σοσιαλδημοκράτες, 8% Φιλελεύθερους, ενώ 13% AfD/Ακροδεξιά και 5% Αριστερά. Η μετακίνηση από τα αποτελέσματα της πριν ένα χρόνο κάλπης, σημαντική.

Στην Βρετανία, η οποία είναι και παραγωγός ενέργειας, το ΔΝΤ υπολόγισε ότι τα νοικοκυριά θα πληγούν βαρύτερα απ’ οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Δυτική Ευρώπη λόγω του αυξημένου ενεργειακού κόστους. αλλά είναι και η χώρα με την μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ του ποσοστού του εισοδήματος των νοικοκυριών που δαπανάται για την ενέργεια από τα φτωχότερα νοικοκυριά (17,8%) σε σχέση με τα πλουσιότερα (6,1%). Το γεγονός ότι η Βρετανία είχε στρέψει την οικιακή χρήση στο φυσικό αέριο (όταν το φυσικό αέριο της Βόρειας Θάλασσας κυριαρχούσε, ενώ τώρα πάει πίσω…) και ότι επίσης η παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στην Ευρώπη (πλην Ιταλίας. ψηλά είναι και η Τουρκία ή η Γερμανία) δημιουργεί πρόσθετες εντάσεις. Οι αναφορές σε χειμώνα ενεργειακής πενίας πυκνώνουν, ενώ το δίλημμα «ή πληρώνω λογαριασμούς, ή πηγαίνω σουπερμάρκετ» δεν είναι μόνο ρητορικό,  οι δε καμπάνιες «Don’t pay» για τους λογαριασμούς ηλεκτρικού πήραν έκταση. Για την στήριξη νοικοκυριών, η Βρετανία συζητά συνολικό πακέτο 50 δις λιρών σε ετήσια  βάση (το Ηνωμένο Βασίλειο έχει κάπου 67 εκατ. κατοίκους), που όμως απειλεί να ξετυλιχθεί παράλληλα με φορολογικές ελαφρύνσεις και ακυρώσεις προγραμματισμένων φόρων 30 δις λιρών.

Μολονότι το να μιλήσει κανείς για δημοσκοπική ισορροπία στην σημερινή Βρετανία δεν έχει ιδιαίτερο νόημα έτσι που το βασικό ζήτημα είναι που/πώς θα σωθεί η εσωκομματική ισορροπία των συντηρητικών με Λιζ Τρας επικεφαλής, μια πρόσφατη προβολή δημοσκοπήσεων δίνει 41,7% στους Εργατικούς, 31,4% στους Συντηρητικούς, 11,2% στους Φιλελεύθερους.

Όλο αυτό το ακατέργαστο υλικό, για να αναμετρηθούμε με τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που αναγγέλλονται σήμερα από Κ. Σκρέκα –   και να προετοιμαζόμαστε για την ΔΕΘ. Δείτε λοιπόν: επί μήνες ακούμε ότι η ενεργειακή τροφοδοσία είναι εξασφαλισμένη (βέβαια η Ελλάδα δεν διαθέτει ουσιαστική αποθηκευτική ικανότητα πέραν της Ψυττάλειας, οπότε ο βαθμός πληρότητας δεν πολυ-συζητιέται), καθώς και το LNG θεωρείται ότι θα έρχεται, ιδίως μετά και το FSRU Αλεξανδρούπολης, αλλά και τα λιγνιτικά με το καλό φουλάρουν, ενώ τελικά αποδεικνύεται ότι παρ’ όλα τα προβλήματα και οι ΑΠΕ έχουν προχωρήσει. (Ατυχώς, τα υδροηλεκτρικά ναι μεν δεν στέρεψαν όπως στην Δυτική Ευρώπη, αλλά είναι χαμηλά).

Πλην όμως, επειδή «κάτι» έπρεπε να γίνει δημοσίως ώστε να φανεί ότι πάμε προς κατεύθυνση (και) εξοικονόμησης, μετακλήθηκαν μετά τυμπανοκρουσιών Αλουμίνιο, Τιτάν και Βιοχάλκο/Ελβάλ/Χαλκόρ και τους ζητήθηκε ετοιμότητα για περιορισμό κατανάλωσης (δηλαδή, κι εδώ, μείωση της παραγωγής). Βέβαια, σ’ εμάς το πράγμα πάει διαφορετικά απ’ ό,τι στην Γερμανία: η βιομηχανία έχει τις συγκριτικά μικρότερες καταναλώσεις. Γι’ αυτό και η καημένη η ΡΑΕ είχε κάνει το καλοκαίρι λόγο στον σχεδιασμό της (πέρα από «μηχανισμό μείωσης κατανάλωσης στις ώρες αιχμής») ακόμη και για «κυλιόμενες περικοπές φορτίου». Έσπευσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος να διαψεύσει/ξορκίσει κάθε ενδεχόμενο διακοπών, ωστόσο φαίνεται ότι όντως υπάρχει κι αυτό στον ορίζοντα. Ταυτόχρονα, η εικόνα στην αγορά LNG – όπου θεωρούσαμε ότι τουλάχιστον η βεβαιότητα τροφοδοσίας , έστω και με υψηλό κόστος, είναι δεδομένη σε σημείο ώστε να αναλαμβάνουμε στήριξη των βορείων γειτόνων μας – αρχίζει να δημιουργεί κάποια ανασφάλεια.

Ταυτόχρονα το ξεκαθάρισμα της λειτουργίας – σε νέα βάση – της εισφοράς 90% επί των κερδών (διαφορά μεταξύ Μικτού Περιθωρίου Κέρδους των μηνών από φέτος τον Οκτώβριο μέχρι και τον Ιούνιο 2023) των παραγωγών ηλεκτρισμού, μείον όσες εκπτώσεις έχουν δώσει ως πάροχοι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, με την είσπραξη μέσω ΑΑΔΕ, θεωρείται ότι θα δώσει την αίσθηση «όλοι συμμετέχουν» στην χρηματοδότηση των επιδοτήσεων των λογαριασμών (μέσω Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης). Ασφαλώς, κανείς δεν ξεχνά ότι ο προϋπολογισμός κλήθηκε να σηκώσει μέρος του σχεδόν 1% του ΑΕΠ που προβλέπεται να κοστίσει σε επιδότηση ρεύματος ο Σεπτέμβριος.

Πέρα απ’ αυτό, πέρα και από τα Fuel Pass και τις εξαγγελίες προγραμμάτων για διαρθρωτική μείωση της κατανάλωσης (τα «Εξοικονομώ» και τα «Ανακυκλώνω-Αλλάζω Συσκευή» αργούν να αφήσουν ίχνος), η πραγματικότητα του χειμώνα φέρνει στο προσκήνιο και το γνώριμό μας Επίδομα Θέρμανσης (που θα επιδιωχθεί, με αύξηση των εισοδηματικών κριτηρίων, να ξεπεράσει αισθητά τους 800.000 δικαιούχους). Ήδη, όμως δεν κρύβεται και η ακόμη βαρύτερη υπόθεση του κόστους θέρμανσης με φυσικό αέριο (για κάπου 700.000 νοικοκυριά – πολλά απ’ αυτά το επέλεξαν ακολουθώντας τις επίσημες καμπάνιες της τελευταίας 10ετίας).

Όσα λοιπόν θα ακουσθούν σήμερα στην πανηγυρική παρουσίαση μέτρων για την ενέργεια από τον Κώστα Σκρέκα, συν οι προσδοκίες για «Ευρωπαϊκή λύση» από τους υπουργούς Ενέργειας των «27» την Παρασκευή (φιλική υπόδειξη: όταν θα ακούτε τις προ-αποφάσεις που θα προδιαγράφονται, όσο δηλαδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα… ετοιμάζει τις προτάσεις της επί των οποίων θα εδράζονται οι τελικές αποφάσεις, κοιτάξτε να δείτε από που θα προέρχεται η χρηματοδότηση!), ας τα λαμβάνουν αυτά υπόψη. Και όσο θα ακούγεται το τρίξιμο του μολυβιού από το γράψιμο και ξαναγράψιμο των δηλώσεων Μητσοτάκη στην ΔΕΘ, όπου τα ενεργειακά ήδη ροκανίζουν από τις «παροχές» και τις περικοπές φόρων και τα αναδρομικά των συνταξιούχων κοκ.

Χρειάζεται πολλή ψυχραιμία για να «διαβάσει» κανείς στην Ελλάδα τις ενεργειακές προοπτικές. [Στην Ελλάδα των 10,5 εκατ. κατοίκων: το αφήνουμε κι αυτό στο τραπέζι, για όταν θα κληθούμε να συγκρίνουμε πακέτα στήριξης. Όσο για τις εδώ δημοσκοπήσεις, ας επιλέγει ο καθείς εκείνην των προτιμήσεών του]. Μόνο που η πρόσθετη διάσταση, εκείνη της ενεργειακής πενίας σε όχι αμελητέο τμήμα του πληθυσμού, δεν έχει ακόμη μπει αρκετά στην δημόσια συζήτηση – γι’ αυτό άλλωστε και κάναμε αναφορά στην (εκτός ΕΕ, άρα ραντάρ) Βρετανία. Αν αληθεύει η πληροφορία ότι στις εξαγγελίες ΔΕΘ θα επιχειρηθεί ιδιαίτερη κάλυψη αυτής ακριβώς της διάστασης, θα ήταν κάτι το θετικό.