Προσωρινό πλαφόν τιμών ή διάδρομος τιμολόγησης του φυσικού αερίου: πάντως «κάτι να γίνει» στην ΕΕ

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ας προσπεράσουμε την αρκετά επαρχιώτικη επικέντρωση της συζήτησης για τον ορισμό κάποιου μηχανισμού για συγκράτηση των τιμών στην αγορά χονδρικής του φυσικού αερίου στην ΕΕ (που τραβάει προς τα πάνω, εδώ και μήνες, το συνολικό ενεργειακό κόστος, συμβάλλοντος πλέον προδήλως στο φώλιασμα του πληθωρισμού ακόμη και στον πυρήνα/core inflation, που κανονικά δεν περιλαμβάνει ενέργεια και είδη διατροφής ΠΛΗΝ όταν η διαταραχή είναι μεγάλη και ενσωματώνεται στις προσδοκίες), δηλαδή το «ακολουθεί η Ευρώπη την αρχική πρόταση Μητσοτάκη» ή/και «τα είχε πει όλα ο Έλληνας Πρωθυπουργός στις επιστολές του προς την Πρόεδρο φον ντερ Λάιεν η οποία αφυπνίσθηκε». Και ας πάμε στην ουσία της ωρίμανσης των προτάσεων που συζητιούνται πλέον στην Κορυφή, μετά το ταρακούνημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ποιο ταρακούνημα; Αφ’ ενός από την δημιουργία μετώπου 15 χωρών του Νότου-και-όχι-μόνο (ή όπως έλεγαν στις Βρυξέλλες, «14+1» με την διστακτική προσέλευση της Γαλλίας), αφ’ ετέρου την προσέλευση της Ελλάδας με κοινές θέσεις με Ιταλία-Βέλγιο-Πολωνία στις συζητήσεις με πιο επεξεργασμένες και όχι μόνο αρνητικές/διεκδικητικές θέσεις που λειτούργησαν αρχικά ως «θέσεις παραπόνου» για την στάση αδράνειας που είχαν υιοθετήσει οι Βρυξέλλες.

Αφού προηγουμένως αποσείσαμε την υποψία επαρχιωτισμού με τις αναφορές στην Ευρώπη που «θα ακολουθήσει την γραμμή Μητσοτάκη», να έχουμε πάντως σημειώσει ότι ΟΝΤΩΣ στο Μαξίμου έχει υπάρξει τεχνογνωσία στα ενεργειακά – μετά δηλαδή την φάση απλοϊκότητας της εσπευσμένης απολιγνιτοποίησης και των συμβολικών κινήσεων π.χ. με πράσινα νησιά, τις επιδοτήσεις για ηλεκτρικά αυτοκίνητα/ποδήλατα κοκ. Πέραν του πολυεργαλείου Αλεξ Πατέλη, να μην παραβλέπεται η συμβολή του Νίκου Τσάφου, τον οποίο «κληρονόμησε» το Μαξίμου από το Centre for Strategic and International Studies, από την συμβουλευτική στα ενεργειακά  Εnalytica και ακόμη περισσότερο την (θυγατρική της HIS Markit) PFC Energy. Αυτό συνέβαλε στο να ομιλείται «η γλώσσα του ενεργειακού» αντί της πολιτικής ρητορικής από την Ελληνική πλευρά στις διαδοχικές Ευρωσυσκέψεις.

Αφού λοιπόν πρώτα η Επιτροπή συνειδητοποίησε ότι της κοστίζει πολιτικά η δια της αδρανείας ευθυγράμμιση με την Γερμανική/Ολλανδική στάση – διότι η λογική του «πλαφόν μόνον στο ρωσικό αέριο» μπορεί να ακούγεται μαχητική και γεωπολιτικά δυναμική, πλην αποτελεί τρύπα στο νερό όταν βαθμιαία οι ροές Ρωσικού φυσικού αερίου κλείνουν – «πέρασε» στην ομιχλώδη έννοια του προσωρινού πλαφόν. Που δεν σημαίνει και πολλά όσο δεν διευκρινίζεται (α) πόσο θα διαρκεί, αφού ούτως ή άλλως κανείς δεν θα νόμιζε ότι το όποιο πλαφόν θα ήταν στο διηνεκές και (β) πώς θα λειτουργήσει. Αντίστοιχα, ασάφεια υπάρχει στις προτάσεις φον ντερ Λάιεν και ως προς την διάσταση «από κοινού αγοράς φυσικού αερίου» στην ΕΕ. Όμως εισφέρθηκε ώστε να κουνηθούν λίγο τα πράγματα ενόψει της Κορυφής της Πράγας .ή τουλάχιστον να καταδειχθεί ότι κινούνται τα πράγματα μέχρι να αναπροσαρμοσθεί ο μηχανισμός ΤΤF. (Συνέβαλε εδώ, από διαφορετική κατεύθυνση, και η βουβή οργή πολλών – εκφρασμένη ήδη ρητώς από την Γαλλία – για την προανακοίνωση του πακέτου ενισχύσεων των 200 δις από την Γερμανία για την… Γερμανία . Με αυτονόητες επιπτώσεις οικονομικής στρέβλωσης σε επίπεδο ΕΕ).

Όμως ο «διάδρομος τιμολόγησης IBGP» πως γίνεται πλέον γνωστός, καθώς απαντάει ήδη σε επισημάνσεις αδύναμων σημείων της ίδιας της λογικής του πλαφόν, δείχνει ότι τα πράγματα ωριμάζουν. Πώς αυτό; Πρώτα-πρώτα, ακριβώς ως «διάδρομος» έχει εκ κατασκευής ελαστικότητα: δεν πάει να βάλει παρωπίδες σε μια ατίθαση αγορά, απλώς επιχειρεί να την οδηγήσει αποτρέποντας την ακραία κερδοσκοπία που εξέθρεψε το σύστημα ΤΤF. Δεύτερον, δέχεται να ξεπερνιέται το πλαφόν, άμα δεν αρκούν οι προσερχόμενοι προμηθευτές για να υπάρξει επάρκεια: θα ήταν παραφροσύνη, προκειμένου να τεθεί μια οροφή προστασίας από την ακρίβεια, να λείψουν ποσότητες εφοδιασμού καθώς κάποιοι προμηθευτές δεν θα προσέρχονταν! Τρίτον, δεν θα επιχειρηθεί η επικέντρωση του πλαφόν μόνον σε εισαγωγές από ορισμένες – μόνο – περιοχές του κόσμου. ενώ θα καλύπτονται και όλες οι χρήσεις, δηλαδή και στην βιομηχανία, και στην οικιακή κατανάλωση, και στην ηλεκτροπαραγωγή. Τέταρτον, θα επιχειρηθεί να καλυφθούν κάπως και οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας, πράγμα όχι και τόσο απλό.

Δεν θέλει ιδιαίτερη φαντασία για να δει κανείς ότι περισσότερα ερωτηματικά μπαίνουν παρά πλήρεις λύσεις δίνονται. Όμως είναι άδικο εκείνο που ακούστηκε στις Βρυξέλλες – που αδρανούσαν και διαλογίζονταν – ότι «το σχέδιο IBGP απλώς λέει ότι πρέπει «κάτι να γίνει»». Ούτως ή άλλως, η Κορυφή της Πράγας θα το βρει δυσκολότερο, τώρα, να αποφύγει την συζήτηση ουσίας.

Υποσημείωση, διόλου οριακής σημασίας: Η απόφαση του OPEC+ να μειώσει (ΜΕΙΩΣΕΙ) την παραγωγή αργού πετρελαίου, υπεραπορροφώντας τις αυξήσεις που είχε δεχθεί η Σαουδική Αραβία να μισοϋποσχεθεί στον ικετεύοντα Πρόεδρο Μπάιντεν, ώστε να στηριχθεί (δηλαδή να αυξηθεί) η τιμή, έδειξε εγκαίρως στην Κορυφή της ΕΕ ότι η υπαγόρευση συμπεριφορών προς τους διακατόχους της ενέργειας δεν είναι σοφή επιλογή. Θα πείτε «άλλο πετρέλαιο, άλλο φυσικό αέριο». για ξανασκεφτείτε το, ωστόσο!