Αυτά που είπε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ μπορεί να είναι τρομερά, δεν είναι όμως και απλά

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Είναι παράξενος λαός, αυτοί οι Αμερικάνοι! Όταν ακούγεται ο Εθνικός Ύμνος τους, όχι απλώς στέκονται προσοχή αλλά και φέρνουν το δεξί χέρι στην καρδιά. αυτό δεν εμπόδισε την νεολαία τους – σημερινή σεβάσμια μέση τάξη της ζωής των προαστίων/suburbs – να καίει την σημαία την εποχή των διαδηλώσεων για το Βιετνάμ. Μπορεί να πέρασαν δυο φορές τον Ατλαντικό για να σώσουν τους Ευρωπαίους από τον εαυτό τους (δηλαδή από την Γερμανία, αλλά… τι είναι η Ευρώπη αν μη η Γερμανία;), μπορεί να είδαν και την Σοβιετική Ένωση να καταρρέει, αλλά στην άσκηση του ρόλου της Υπερδύναμης δεν έχουν παραλείψει αστοχία που να μην κάνουν: Βιετνάμ, Ιράκ, Αφγανιστάν. Τώρα, με μεγάλη μεν αποτελεσματικότητα επανασυνιστούν «την Δύση», αλλά με το βάρος στους άλλους, ιδίως τους Ευρωπαίους.

Επίσης: Είχαν ήδη μείζον πρόβλημα το πώς προσαγορεύεται μια γυναίκα – Mrs, Miss, Ms – όμως εδώ και κάποια χρόνια με την ουδετερότητα γένους/gender neutrality το πράγμα έχει περιπλακεί ακόμη περισσότερο. πάντως, τώρα όλες αυτές οι λεπτές αποχρώσεις εξαχνώθηκαν όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ (μάθαμε) αρνήθηκε στις γυναίκες το δικαίωμα στο σώμα τους, με την απαγόρευση άμβλωσης. Όσο για το δικαίωμα στο να φέρει κανείς όπλα, ακόμη και βαρύ οπλισμό, από το «right to bear arms» της Αμερικανικής Επανάστασης, κάθε λίγες εβδομάδες έχουν εκατόμβες – συχνά σε σχολεία, με θύματα παιδιά – αλλά το δικαίωμα, δικαίωμα!

Α, ναι, και σε μια χώρα με τέτοιες σεβαστικότητες ο Πρόεδρος είναι γνωστός ως POTUS, το Ανώτατο Δικαστήριο ως SCOTUS – το χειρότερο: η Πρώτη Κυρία ως FLOTUS εκ του President, Supreme Court και First Lady of the US.

Επειδή όμως αγγίξαμε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, τρεις νωπές αποφάσεις του έχουν ταράξει την διεθνή κοινή γνώμη (ιδίως εδώ στην Ευρώπη που επιμένει με έμφαση να δίνει στα δικαιώματα: λιγάκι επιλεκτικά, αλλά την δίνει). Να το πούμε, ωστόσο, εξαρχής: δεν είναι βέβαιο ότι έχει γίνει αντιληπτό το βάθος της ανατροπής που έχει φέρει το SCOTUS. Πρώτη απόφαση: στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, υπήρχε μια χλωμή νομοθεσία ελέγχου της οπλοφορίας (από το 1913, σημειωτέον) – δηλαδή για να κουβαλάς όπλο στον δρόμο, έπρεπε να αποδεικνύεις ότι υπάρχει ανάγκη γι’ αυτό. Απόφανση τώρα του SCOTUS: αυτό αποτελεί αθέμιτο περιορισμό του συνταγματικού δικαιώματος to bear arms: «δεν υπάρχει άλλο συνταγματικό δικαίωμα, που να απαιτεί από τον πολίτη να αποδεικνύει ανάγκη στους κρατικούς αρμοδίους».

Δεύτερη απόφαση του SCOTUS, που προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερο σάλο παγκοσμίως: παλιότερη ερμηνεία του ίδιου Δικαστηρίου (προ 49 ετών εκείνη, η περιβόητη Roe vs. Wade, που είχε επαναβεβαιωθεί προ 30ετίας, με την υπόθεση Casey) η οποία έδινε ομοσπονδιακή προστασία στο δικαίωμα των γυναικών να επιλέγουν για τον εαυτό τους την διακοπή της κύησης – και ως εκ τούτου δεν άφηνε στις επιμέρους Πολιτείες την ευχέρεια να θέτουν περιορισμούς της άμβλωσης ή και να την απαγορεύουν – κρίθηκε αντισυνταγματική. «Πρέπει το ζήτημα αυτό να επιστραφεί στους εκλεγμένους αντιπροσώπους του λαού», στο πολιτειακό επίπεδο. Θα ακολουθήσει άραγε π.χ. το δικαίωμα στην αντισύλληψη;

Τρίτη και πιο πρόσφατη απόφαση του SCOTUS (σημειωτέον η τριπλέτα ολοκληρώθηκε μέσα σε μερικές εβδομάδες, πράγμα ακόμη πιο σημαντικό από το ότι οι αποφάσεις αυτές ήταν με πλειοψηφία 6:3, μετά τον ορισμό τριών συντηρητικών δικαστών επί Προεδρίας Τραμπ – έχουν ισοβιότητα, και… την τηρούν) εκείνη με την οποία στην υπόθεση West Virginia vs EPA, κρίθηκε ότι η Αρχή Προστασίας του Περιβάλλοντος/η ΕΡΑ δεν μπορούσε –  επικαλούμενη την κλιματική κρίση – να επιβάλει σε μια Πολιτεία να προχωρήσει σε ενεργειακή μετάβαση από τον άνθρακα σε ανανεώσιμες: «δεν υπάρχει αληθινός λόγος να θεωρήσει κανείς ότι το Κονγκρέσο έχει παραχωρήσει στην ΕΡΑ τέτοια εξουσία». Και αυτή η υπόθεση έκανε πάταγο, με δεδομένη την ανησυχία για την υπερθέρμανση του πλανήτη κοκ (η οποία, βέβαια, έχει υποχωρήσει τώρα-τώρα, με την αντιπαράθεση Δύσης/Ρωσίας, με την ανάφλεξη των ενεργειακών τιμών, με το ενδεχόμενο δελτίου σε μορφές ενέργειας, με την επαναφορά λιγνιτών και πυρηνικών στο ενεργειακό μείγμα στην Ευρώπη κοκ), τόσο ώστε ο ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου Μπάιντεν για το κλίμα Τζον Κέρρυ να δίνει διαβεβαιώσεις – διεθνώς – ότι η προσπάθεια επίτευξης των κλιματικών στόχων θα συνεχισθεί.

Αν μείνουμε όμως στην ανατίναξη βασικών αρχών ή/και προσπαθειών των ΗΠΑ από το Ανώτατο Δικαστήριό τους όχι για να οργισθούμε, για να απελπισθούμε ή για να ξορκίσουμε το ενδεχόμενο μιας νέας Προεδρίας Τραμπ ή πάντως μιας σαφώς Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας μετά τις επερχόμενες εκλογές/midterms για το Κονγκρέσο (σε μόλις 5 μήνες από τώρα), τότε κινδυνεύουμε να διαπιστώσουμε ότι κοινό στοιχείο αυτών των όχι απλώς συντηρητικών αλλά οπισθοδρομικά ανατρεπτικών αποφάσεων είναι ένα. Και δεν είναι διόλου απλό! Λέει το SCOTUS ότι δεν αρκεί μια νομολογία – έστω δική του – ή μια ευκαιριακή πλην σαφής απόφαση νομοθετικού σώματος ώστε να επιβληθεί (και να διατηρηθεί) μια θεμελιώδης ρύθμιση. Χρειάζεται συνεκτική και συνεχής προσφυγή στην λαϊκή βούληση, ενδεχομένως και με συνταγματική αναθεώρηση (η υπόθεση των όπλων ανάγεται στην Δεύτερη τροποποίηση/Second Amendment του Συντάγματος, του Δεκεμβρίου 1791, στην αυγή της δημιουργίας των ΗΠΑ). Δηλαδή σταθερή και υψηλού επιπέδου στήριξη από την λαϊκή βούληση.

Περισσότερο κι από την συντηρητική στροφή του SCOTUS, ή ευρύτερα των ΗΠΑ, αυτή η διάσταση ίσως αξίζει να την προσέξουμε λίγο περισσότερο, έτσι που στα χρόνια μας τίθενται υπό κρίση όλο και  περισσότερα θεμελιώδη. Όχι δε μόνον στις ΗΠΑ…