Μαθαίνοντας από το φαινόμενο Λιζ Τρας

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Δεν είναι και τόσο πολλά τα σημεία τριβής της Ελλάδας με την πολιτική ζωή του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας (για να έχουμε πει την πλήρη, επίσημη ονομασία), οπότε δεν είναι και υψηλού/άμεσου ενδιαφέροντος για μας η ανάληψη των πρωθυπουργικών καθηκόντων από την 47χρονη Liz Truss, μετά την εκλογή της επικεφαλής των κυβερνώντων Συντηρητικών σε αντικατάσταση του (ντροπιαστικά απομακρυνθέντος) Μπόρις Τζόνσον. Ειδικά μετά το Brexit, η Βρετανία – που είναι χαρακτηριστικό ότι εδώ και χρόνια έχει πάψει να αναφέρεται όπως παλιότερα ως «Μεγάλη Βρετανία» ώστε να μην θεωρείται αυτό σαρκασμός… – έχει σαφώς υποχωρήσει στα διεθνή πράγματα, η δε οικονομική υποχώρηση που επίσης γνωρίζει το επιτείνει αυτό.

Βέβαια, δεν παύει η Βρετανία να αποτελεί μεσαιομεγάλη Δύναμη. πάντως με ιστορικό αλλά και διήκον ενδιαφέρον για την ευρύτερη περιοχή μας. σίγουρα με ρόλο στο Κυπριακό, σε οποιαδήποτε εξέλιξη. πάντως με αυτοαναγόρευση σε σημαντικό συντελεστή στην Ουκρανική κρίση, με όλη την εγγύτητά της στις ΗΠΑ και την ΝΑΤΟϊκή διάσταση.

Πλην όμως η ανάδειξη της (Οξφορδιανής) Λιζ Τρας στην Πρωθυπουργία της Βρετανίας – μετά το φιάσκο Μπόρις Τζόνσον, μετά και το άδοξο τέλος Τερέζας Μέι – είναι υπό διαφορετικήν έννοια διδακτική. Αληθινά, βαθύτερα διδακτική! Πρώτα-πρώτα, η πολιτική διαδρομή της Τρας – πρότυπο οξύτητας, σύμφωνα με τους ίδιους τους Βρετανούς, στην σημερινή κατάληξή της – δείχνει πώς χτίζονται πλέον οι πολιτικές καριέρες: Ακτιβίστρια εναντίον της Μάργκαρετ Θάτσερ την δεκαετία του΄80 (γι αυτό και είχε ενταχθεί στους Φιλελεύθερους/LibDems και όχι στους Συντηρητικούς/Tories), μετακινήθηκε βαθμιαία στην πιο ακραία συντηρητική πτέρυγα των Tories. Υποστηρίκτρια της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ/Bremainer, μετακινήθηκε τελικώς στον σκληρό πυρήνα των Brexiteers. Έτσι και ανεδείχθη σε κεντρική φιγούρα, μαζί και με την μέχρι τέλους νομιμοφροσύνη προς τον εκπεσόντα Μπόρις Τζόνσον (ο αντίπαλός  στην τελική φάση διεκδίκησης της ηγεσίας Ρίσι Σούνακ ήταν απ’ εκείνους που, με την παραίτησή τους, έκριναν την πτώση του Τζόνσον).

Αν όμως αυτή η διαδρομή δείχνει «πώς γίνεται κανείς ηγέτης/κεντρική φιγούρα της πολιτικής σήμερα», το άλλο επεισόδιο με ηρωίδα την Λιζ Τρας ως ΥΠΕΞ της χώρας της – το επεισόδιο της συνάντησής της με τον Ρώσο ομόλογό της, τον (βετεράνο, πλέον) Σεργκέι Λαβρόφ στο ξεκίνημα της Ουκρανικής κρίσης, στις 10 Φεβρουαρίου, όπου η Τρας αμφισβήτησε το δικαίωμα της Ρωσίας να διατηρεί στρατεύματα στις περιοχές του Ροστόφ και του Βορονέζ (επί των οποίων «η Βρετανία ουδέποτε θα αναγνωρίσει την Ρωσική κυριαρχία»), κάνοντας τον παριστάμενο Βρετανό πρέσβη να παρεμβαίνει προκειμένου να διορθώσει την θέση της υπουργού του. Στην συνέχεια, η Τρας θεώρησε ότι συμμαζεύει τα πράγματα λέγοντας ότι νόμιζε πως ο Λαβρόφ μιλούσε για Ντονέτσκ και Λουχάνσκ (αντί για Ροστόφ και Βορονέζ…), ο Λαβρόφ βάρυνε το κλίμα λέγοντας ότι η συνομιλία των δυο θύμιζε «μουγγό να μιλάει με κουφό»). Όμως, πέρα από τον επεισοδιακό χαρακτήρα, ο βαθμός προετοιμασίας της Τρας/της Βρετανικής διπλωματίας σε στιγμές ουσιαστικής έντασης και σε θέμα όπου η Βρετανία διεκδικούσε καθοδηγητικό ρόλο προβληματίζει. Σοκάρει.

Ένα χαμηλότερου προφίλ ατυχές περιστατικό, με την Λιζ Τρας να συλληπείται την Ελλάδα – τον Μάρτιο, στην φάση των εχθροπραξιών περί την Μαριούπολη – για τον θάνατο ομογενών στην Ουκρανία, με ανάρτησή της στο Twitter όπου ο Έλληνας ΥΠΕΞ αναφέρεται αντί του Νίκου Δένδια ο (συμπαθέστατος κατά τα άλλα) Νίκος Βέρτης, μάλιστα με link στο όνομά του, έχει κι αυτό το ενδιαφέρον του.  Όπως και ότι η ανάρτηση αυτή διορθώθηκε μεν, μετά παρέλευση αρκετού χρόνου δε. Ασφαλώς η Βρετανή ΥΠΕΞ, ήδη Πρωθυπουργός, δεν τουϊτάρει μόνη της όμως το επίπεδο (μη) ενδιαφέροντος και εγρήγορσης είναι υποδηλωτικό του πώς αντιλαμβάνεται τις προτεραιότητες της άσκησης πολιτικής. Η ίδια, οι υπηρεσίες της, η χώρα της.

Όλα αυτά, χρήσιμα για να δούμε, πρώτον, την συνέχεια της Βρετανικής πολιτικής (στο εσωτερικό, ήδη η Liz Truss υποτιμάται ως Liz Trash, διόλου ευγενικό), αλλά και για να συνειδητοποιούσαμε το πώς δημιουργούνται οι καριέρες των πολιτικών, πλέον.