Λίγο πιο προσεκτικά, μια ματιά στις Γαλλικές Προεδρικές εκλογές χωρίς «εύκολες» προβολές

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Δεν τα πήγαν και τόσο καλά οι δημοσκοπήσεις στην τελική ευθεία του α’ γύρου των Γαλλικών Προεδρικών εκλογών – εκλογών που για μιαν ακόμη φορά είχαν δημιουργήσει σασπένς ανά τον κόσμο, σίγουρα δε ανά την Ευρώπη για την έκβασή τους.

Η εικόνα σύμφωνα με την οποία Εμμανουέλ Μακρόν και Μαρίν Λεπέν θα έφθαναν στην κάλπη με περιορισμένη/οριακή διαφορά διαψεύσθηκαν: η διαφορά ήταν μεν μικρή, αλλά το 27,6% Μακρόν – 23,4% Λεπέν είναι σημαντικότερο από τις προβλέψεις στο νήμα. (Αυτό, βέβαια, με την σειρά του δεν πρέπει να διώχνει από την προσοχή το αισθητό κλείσιμο της ψαλίδας των δυο σε σχέση με αρκετές εβδομάδες νωρίτερα, όταν ο παραδοσιακός εναγκαλισμός Λεπέν με το καθεστώς Πούτιν είχε κάνει την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία να ενισχύει την πρωτοπορία Μακρόν. Ήρθαν όμως οι επιπτώσεις του πολέμου – κυρίως δε η ακρίβεια – να ξαναφέρουν κόσμο στην Λεπέν). Επίσης οι δημοσκοπήσεις δεν «έπιασαν» σωστά την επίδοση του – ακόμη ριζοσπαστικού – Ζαν Λυκ Μελανσόν (με την «Ανυπότακτη Γαλλία» του),  καθώς αυτός τελικώς έπιασε 22,2%, διαμορφώνοντας μια τριπλέτα στην κορυφή του πρώτου γύρου – ιδιότυπο Κέντρο-ΚεντροΔεξιά (Μακρόν)/ αυτοσυγκρατούμενη Άκρα Δεξιά (Λεπέν) /ριζοσπαστική Αριστερά (Μελανσόν). Τελευταία αστοχία των δημοσκοπήσεων η εξάχνωση της Βαλερί Πεκρές, της μετα-Γκωλικής Δεξιάς, που με 4,8% έμεινε πολύ πιο πίσω από τον γνήσια ΑκροΔεξιό Ερικ Ζεμμούρ (με 7,1% , αυτός), και σχεδόν «στα ίδια» με τον Γιαννίκ Ζαντό των Πρασίνων (με 4,6%). (Ας θυμηθούμε πώς, κάποια στιγμή, η Πεκρές θεωρήθηκε ότι θα διεκδικούσε την δεύτερη θέση στον α΄ γύρο, κοντραριζόμενη με τον Εμμ. Μακρόν στον β’ γύρο…).

Αυτού του τύπου οι αστοχίες των Γαλλικών δημοσκοπήσεων έσυραν τον χορό των προβλέψεων και προβολών της γενικότερης δημόσιας συζήτησης για τις επιπτώσεις των Γαλλικών Προεδρικών εκλογών που, στιγμές-στιγμές, έφθαναν να κάνουν λόγο για «σήμα κινδύνου αντισυστημικής ανατροπής στην Ευρώπη» (μάλιστα μετά την κυριαρχία Όρμπαν στην Ουγγαρία), για διαλυτικά φαινόμενα στην ΕΕ και για «μακρά χείρα Πούτιν». Τίποτε απ’ αυτά δεν μπορεί να αποκλεισθεί. ωστόσο οι εύκολες προβολές που γίνονται σε εθνικό επίπεδο – και μάλιστα σ’ εμάς! – θα χρειαστεί να περιμείνουν.

Εκείνο που σαφώς και επαληθεύεται, ήδη από τον α’ γύρο των Γαλλικών Προεδρικών, είναι η οριστική διάλυση του γνώριμου Γαλλικού πολιτικού σκηνικού: το πάλαι ποτέ ισχυρό ΚΚ αποτελί αχνή μνήμη παρελθόντος (με τον Φαμπιέν Ρουσσέλ τώρα στο 2,3%), το Σοσιαλιστικό Κόμμα παρομοίως (η επίγονος Ανν Ινταλγκό έμεινε με 1,7%). Ενώ η μείζων Γαλλική Δεξιά, με τον Νικολά Σαρκοζί να τελειώνει την ποινική καταδίκη του (με «βραχιολάκι») και τον Φρανσουά Φιγιόν να έχει εμπλακεί σε μακρόσυρτο πολιτικοοικονομικό σκάνδαλο, σβήνει με την αστοχία Πεκρές στην κάλπη.

Τώρα, οι δυο εβδομάδες προεκλογικής εκστρατείας ενόψει του β’ γύρου των Προεδρικών, ξεκίνησαν με την στήριξη προς την Μαρίν Λεπέν από τον Ε. Ζεμμούρ (απόλυτα αναμενόμενη) και τον οριακά συντηρητικό Νικολά Αινιάν (2,1%), με αντίστοιχη στήριξη των κεντρώων σχηματισμών προς τον Εμμανουέλ Μακρόν (με μια λογική αντι-Λεπέν). Κρίσιμη όμως η απήχηση/μετάφραση που θα έχει στο 22% «του» η τοποθέτηση Μελανσόν, ότι «δεν πρέπει να δοθεί ούτε μια ψήφος στην κυρία Λεπέν». Θα κυριαρχήσει η διάσταση αντισυστημικότητας όπου ο Μακρόν είναι ο ιδεότυπος του «Προέδρου των πλουσίων»); Ή με αντίστοιχη λογική, η αρνητική ψήφος; Πόσους Γάλους θα «κερδίσει» η αποχή, στην λογική «ούτε/ούτε»; Ή θα επανέλθει η προσέγγιση της «ρεπουμπλικανικής συσπείρωσης» που έφερε στις μεν Προεδρικές του 2017 Μακρόν-Λεπέν 66%-37%, το δε 2002 Σιράκ-Λεπέν (πατέρα) 82%-18%;

Ας τα έχουμε όλα αυτά κατά νουν, όταν διαβάζουμε τις προβολές στα καθ’ ημάς των διακυβευμάτων των Γαλλικών εκλογών, που πάντα συναρπάζουν. Όπως και με την Ιταλλθα, τα μόνα ασφαλή εξαγόμενα είναι (α) ότι ισχυρά και με ρίζες κόμματα μπορούν να εξαχνώνονται στην νέα εποχή και (β) ότι η υπεριδεολόγηση μπορεί κάπου να βοηθάει, όμως όταν έρθουν τα πρακτικά της ζωής – ακρίβεια, Κίτρινα Γιλέκα – επανέρχονται βαθύτερα αντανακλαστικά.