Πόσο επηρεάζουν οι εντάσεις και οι διαδοχικές κρίσεις τις στάσεις των Ελλήνων

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Κυριολεκτικά «τα πάνω κάτω» έχουν έρθει τα τελευταία χρόνια και τους τελευταίους μήνες – με τρία Μνημόνια, με μια πανδημία, τώρα με μια γεωπολιτική κατολίσθηση: όλα αυτά με διαδοχικές οικονομικές και κοινωνικές υποχωρήσεις. Μελέτη της Marc (για λογαριασμό της διαΝΕΟσις) επιχείρησε να μετρήσει κατά κάποιον τρόπο πόσο έχουν επηρεασθεί οι στάσεις των Ελλήνων – και των Ελληνίδων – κάτω απ’ αυτόν τον καταιγισμό ερεθισμάτων και, θα προσθέταμε, να δείξει πόσο οι συνήθειες, αντιλήψεις μας επαληθεύονται ή διαψεύδονται από τις διαχρονικές μετρήσεις.

Λοιπόν:

  • Σε ένα πρώτο επίπεδο, τα συναισθήματα από τα οποία (δηλώνουν ότι) διακατέχονται τον Φεβρουάριο του 2022 είναι κυρίως αρνητικά: πρώτιστα ανασφάλεια και απογοήτευση (κατά 28,8% και 28,5% αντιστοίχως). με θυμό να αναφέρεται κατά 12,1% και ντροπή κατά 3,8%. Καταγράφονται και θετικά συναισθήματα, ωστόσο πολύ-πολύ πιο συγκρατημένα: η αισιοδοξία «πιάνει» μόλις 13,7%, η υπερηφάνεια 8,1%, η αυτοπεποίθηση και η σιγουριά 2,5% και 2% αντιστοίχως.

Αν, τώρα συγκρίνει κανείς με αντίστοιχη μέτρηση Δεκεμβρίου 2019, βλέπει μεν την ανασφάλεια να έχει σταθερά την πρώτη της θέση, όμως η απογοήτευση έχει εκτοξευθεί από 19,3% στο τωρινό 28,5%, ο θυμός έχει «κερδίσει» από 9,7% στο 12,1%. Αντισταθμιστικά η αισιοδοξία βυθίζεται από ένα 23,4% στο τωρινό 13,7%.

  • Ποιες είναι, τώρα, οι μεγαλύτερες απειλές που επισημαίνονται «για τις μελλοντικές γενεές στον πλανήτη μας»; Πρώτιστα οι πόλεμοι και οι συγκρούσεις (αναφέρονται στο 33,2%), με επόμενες τις οικονομικές ανισότητες και δυσκολίες (κατά 26%). Μόνον στην τρίτη θέση βρίσκεται η κλιματική αλλαγή/το περιβάλλον (με 23,1%). Παράξενα υστερεί η μνεία των ασθενειών/της πανδημίας, με 6,4%, ενώ τρομοκρατία και μετανάστευση μνημονεύονται ως απειλές από μόλις 3%.

Εδώ, οι συγκρίσεις έχουν γίνει ακόμη λεπτότερα: Ιανουάριος του 2018/Δεκέμβριος 2019/Φεβρουάριος 2012/Μάρτιος 2022, δηλαδή σχεδόν χθες. Λοιπόν: οι πόλεμοι και συγκρούσεις είχαν υποχωρήσει έντονα από το 2018-2019 μέχρι τον Φεβρουάριο 2022 – εκτοξεύονται όμως από το 25,5% των αναφορών στο 54,7% μετά την εισβολή στην Ουκρανία (λογικό/αναμενόμενο). Όμως και οι οικονομικές ανισότητες-δυσκολίες βρίσκονταν σε σταθερή άνοδο μετά το 2019 (πριν, υπήρξε κάποια υποχώρηση από το 2018). Η ευαισθητοποίηση για τα περιβαλλοντικά, από σταθερή άνοδο το 2018-Φεβρουάριο 2022, εγκαταλείπεται τώρα με το πολεμικό σοκ τον Μάρτιο 2022. ανάλογη και η ευαισθητοποίηση για την εξάντληση των φυσικών πόρων.

  • Στην αναζήτηση των «καλύτερων συμμάχων» (πάγια η αναζήτηση συμμάχων!) η σειρά είναι: Γαλλία πρώτη, με πελώρια διαφορά από τις ΗΠΑ (64,9% έναντι μόλις 6,7%). Σε καθοδική σειρά βρίσκει κανείς Ρωσία, Ισραήλ, Γερμανία, Αγγλία, Κίνα. Ελάχιστη η διαχρονική διαφοροποίηση – πλην Ρωσίας που από 7% τον Φεβρουάριο 2022 καταρρέει σε ένα 4,6% τον Μάρτιο – πάντως ακόμη υψηλότερα του Ισραήλ (4,5%) ή της Γερμανίας (2,7%).
  • Τέλος, για να μην παραλείψουμε την προσωπική διάσταση της πολιτικής, την θετικότερη γνώμη για ξένο ηγέτη οι Έλληνες την έχουν για τον Εμμανουέλ Μακρόν (65,1% θετικές γνώμες, 23,1% αρνητικές), με μετρούμενο αμέσως μετά τον Βλαντίμιρ Ζελένσκι (ωστόσο με 34,3% θετικές έναντι 45,7% αρνητικές). Η σειρά από κει και κάτω: Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, Τζο Μπάιντεν, Άνγκελα Μέρκελ, Όλαφ Σολτς, Μπόρις Τζόνσον. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει πλέον μόλις 18,5% θετικές αναφορές με 69,1% αρνητικές. κάπου κοντά στις θετικές ο Σι Τζινπινγκ με 18,5% θετικές, αλλά 30,7% αρνητικές (πολλές απροσδιόριστες). Ο Ταγίπ Ερντογάν 5,7% θετικές, 89,9% αρνητικές.

Σημειωτέον ότι δυο χρόνια νωρίτερα ο Βλ. Πούτιν βρισκόταν στην τρίτη θέση δημοφιλίας, μετά τον Μπαράκ Ομπάμα και τον Εμμ. Μακρόν, τότε.

Κατά τα άλλα, οι στάσεις απέναντι σε λαούς – όχι απλώς σε ηγέτες –  σημείωσαν υποχώρηση έναντι των Ρώσων σε σύγκριση με τους Αμερικανούς: όμως και πάλι οι Ρώσοι αντιπροσωπεύουν «κάτι το καλό» κατά 48,7% («κάτι το κακό κατά 31%), σε περιορισμένη εν τέλει υποχώρηση από 58% πριν την εισβολή. Οι Αμερικανοί αντιπροσωπεύουν «κάτι το καλό» κατά 49,3% , «κάτι το κακό» κατά 34,3%. Οι Γερμανοί βρίσκονται σε 33,8% «καλό» έναντι 48,4% «κακό», ενώ οι Τούρκοι αντιστοίχως 25,2% «καλό» και 60,3% «κακό».