Πίσω από την νέα σοδειά σκανδάλων το κλίμα των Βρυξελλών και ο μαγικός κόσμος του lobbying

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Γίνεται ευρύτερα παραδεκτό, ότι στις Βρυξέλλες με την πυκνή παρουσία οργανισμών/γραφείων/συντελεστών επηρεασμού της Ευρωπαϊκής διαδικασίας λήψεως αποφάσεων, «οι μισοί δραστηριοποιούμενοι κάνουν lobbying στους άλλους μισούς».

Αν όμως κανείς προσπεράσει την χαριτωμένη αυτή διατύπωση προκύπτει κάτι πολύ πιο σοβαρό. Και με ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο. Η υπόθεση που  στην Ελλάδα γνωρίσαμε ως «υπόθεση Καϊλή» (Αντιπροέδρος του ΕυρωΚοινοβουλίου) , στην δε Ιταλία ως «caso Panzeri/Visentini» (ο πρώτος πρώην Ευρωβουλευτής, ο δεύτερος κορυφαίος διεθνής συνδικαλιστής) δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου του πώς διαμορφώνεται και πώς ασκείται η επιρροή στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Πώς, δηλαδή,  λειτουργούν οι αυτάρεσκα κλειστοί μηχανισμοί των Βρυξελλών. πόσο ισχύει και πόσο όχι η διαδεδομένη αντίληψη ότι «όλα τα όπλα/όλα τα μέσα είναι αποδεκτά».

Σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν χρόνια, του Αυστριακού Ρόμπερτ Μενασσέ (στην Ελλάδα πιο πρόσφατα, στις Εκδόσεις Πατάκη) με τίτλο «Η Πρωτεύουσα» δίνεται μια σαρκαστική περιγραφή του περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας. Αξίζει να το αναζητήσει και να το διαβάσει κανείς, καθώς αναμειγνύοντας σαρκασμό και περιγραφή της Βρυξελλιανής πραγματικότητας, ανεβάζει επί σκηνής το πώς «παίζεται το παιχνίδι», αλλά και πώς η κατάχρηση των γραφειοκρατικών χειρισμών και των συμβολισμών μπορεί να θρυμματίζει την ουσία του Ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

Η πλοκή της «Πρωτεύουσας» φέρνει επί σκηνής ένα…γουρούνι που τρέχει και αναστατώνει τους δρόμους των Βρυξελλών, για να περιγράψει το πώς στην Επιτροπή αντιμάχονται αλλήλους οι υποστηρικτές του περιορισμού της χοιροτροφίας (για να ανέβουν οι τιμές) με τους οπαδούς της αυξημένης παραγωγής (για να τονωθεί το εμπόριο χοιρινού κρέατος με την Κίνα), συν πώς παρεμβαίνει η μέριμνα υγείας (για τις ζωοκομικές νόσους) – με αποτέλεσμα τελικώς το κάθε Κράτος μέλος να τραβάει τον δικό του δρόμο (και να καταρρεύσουν οι τιμές).

Συναντά κανείς επί σκηνής μιαν ενοχλημένη πλην φιλόδοξη ανώτερη υπάλληλο της Επιτροπής – την (χαρακτηριστικά…) Ελληνίδα Φένια Ξενοπούλου – που την έχουν παρκάρει στην άνευ εξουσιών Γενική Διεύθυνση Πολιτισμού, ενώ προσέβλεπε τα θέματα Διεθνούς Εμπορίου . Δίπλα της ο Αυστριακός Μάρτιν Ζούσμαν, παραπέρα ο Γερμανός Κάι-Ουβε Φρίγγε που είναι ο Επίτροπος Εμπορίου.

Το κλίμα γραφειοκρατικής διαπάλης, τα ανταλλασσόμενα emails, οι ανάγκες καριέρας των ηρώων – όλα μαζί εμπλέκονται.

Ενώ, παραπέρα, το τραγικό/βλάσφημο στοιχείο έρχεται να αναμειχθεί με το ρηχό/κωμικό όταν από την παραμελημένη Γ.Δ. Πολιτισμού προτείνεται να τιμηθεί η 50η επέτειος από την Συνθήκη της Ρώμης, με την ανακήρυξη του Άουσβιτς ως «γενέτειρας» της ενιαίας Ευρώπης (η οποία, είναι αλήθεια, ξεκίνησε ως σχέδιο για να αποτραπεί κάθε επόμενος πόλεμος…). Ο,τιδήποτε επιστρατεύεται, προκειμένου να αξιοποιηθούν επιδέξια οι συμβολισμοί!

Σε εντελώς διαφορετικό ύφος/κλίμα, με ολότελα άλλη στόχευση, μπορεί επίσης να αναζητήσει κανείς το «Lobbying στις Βρυξέλλες» του βετεράνου του κλάδου Ανδρέα Γιαννόπουλου (στις Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, αυτό). Ο Γιαννόπουλος ξεναγεί στην πραγματικότητα του μαγικού κόσμου του lobbying, αναδεικνύει παγίδες και ευκαιρίες. Δεν ξεχνά να επισημάνει ότι … υπάρχει και λειτουργεί στην ΕΕ «Ευρωπαϊκό Μητρώο Διαφάνειας» όπου οφείλουν να καταγράφονται οι λομπίστες εδώ και δέκα χρόνια – ακριβώς για να αποφεύγονται τα παρατράγουδα! Κυρίως όμως δίνει προσεκτικά συμβουλές όπως «να επιδιώκεις να γίνονται οι  συναντήσεις σε επαγγελματικό χώρο (π.χ. γραφείο Ευρωβουλευτή)» ΚΑΙ «ιδανικά, να μην είσαι μόνος στην συνάντηση». Ακόμη-ακόμη «πρόβλεψε θέσεις [μελλοντικές] και διορισμούς και κτίσε σχέσεις εγκαίρως».

Ίσως όμως ακόμη πιο κρίσιμες να είναι και αρκετές αποτρεπτικές συστάσεις του, όπως:

«μην λες ψέματα και μην δίνεις μη-έγκυρα στοιχεία» και – μάλλον το κυριότερο!… – «απόφυγε απειλές, πιέσεις ή αντιπαραθέσεις» .

Κοιταγμένη υπό το πρίσμα της τελευταίας σοδειάς σκανδάλων η σωστή αντίληψη του Ευρωπαϊκού περιβάλλοντος lobbying καταλήγει να αποτελεί κρίσιμο πολιτικό μέγεθος, όχι απλώς «δημοσιογραφικό αφήγημα» ή επωαστήριο σκανδάλων.