Όλη η ευρηματικότητα των διατυπώσεων…

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όλη η ευρηματικότητα των διατυπώσεων που χρησιμοποιούνται στις διεθνείς σχέσεις προκειμένου να μην σταματάει η συζήτηση – to keep the ball rolling – χρειάστηκε να επιστρατευθεί, ώστε να μην θεωρηθεί αποτυχία η Συμφωνία της Γλασκώβης για το Κλίμα, όπου κατέληξε η Διάσκεψη του ΟΗΕ/COP26. «Ιστορική απόφαση» κατά τον Φρανς Τίμμερμανς της ΕΕ. «μεγάλο βήμα προς τα εμπρός» κατά τον Βρετανό πρωθυπουργό/αμφιτρύωνα της διάσκεψης Μπόρις Τζόνσον. «ειλικρινή συγγνώμη» ζήτησε πάντως ο προεδρεύσας των εργασιών της COP26, υπουργός περιβάλλοντος της Βρετανίας Άλοκ Σάρμα, για τον τρόπο που διεξήχθησαν οι εργασίες. «μην αφήσετε το τέλειο να καταστρέψει το καλό» κατά τον απεσταλμένο των ΗΠΑ/παρολίγον Πρόεδρο Τζων Κέρρυ. «μια συμφωνία, πάνω στην οποία πρέπει να χτίσουμε, σημαντικό αλλ’ όχι επαρκές βήμα» κατά τον Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρρες. Από τον ίδιο και η μελοδραματική διατύπωση «βρισκόμαστε σε μια μάχη για την ζωή μας, κι αυτή η μάχη πρέπει να κερδηθεί».

«Όλη η ευρηματικότητα των διατυπώσεων»: στο νήμα κρίθηκε αν θα υπάρξει καν κατάληξη της COP26, όταν επελέγη – στο κρίσιμο μέτωπο της κατάργησης του άνθρακα, του πλέον ρυπαντικού καυσίμου, που ωστόσο παίζει κομβικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή σε χώρες όπως η Κίνα ή η Ινδία – η διατύπωση «phasing down» αντί του σχεδόν συμφωνημένου «phasing out» ως στόχος για τον τερματισμό χρήσης του άνθρακα. Η τελική διατύπωση ήταν… τα λύτρα προκειμένου να προσέλθει στην τελική συμφωνία η Ινδία. όμως ας μην βιαστεί κανείς να λιθοβολήσει «εύκολα»: την ταχύτερη ανάπτυξη ανθρακωρυχείων στην τελευταία περίοδο παρουσίασε η Αυστραλία (που λειτουργεί ως βασικός προμηθευτής… της Κίνας), ενώ στην εναρκτήρια συνέντευξη Τύπου της Γκασκώβης, όταν ο φιλοξενών Μπόρις Τζόνσον είχε ερωτηθεί από δημοσιογράφους για το ενδεχόμενο να ξανανοίξει το ορυχείο Whitehaven στην Cumbria, νόμισε ότι έδωσε ουσιαστική απάντηση όταν είπε ότι την αρμοδιότητα έχουν οι planning authorities…

Όπως κατέληξε το πράγμα, η Συμφωνία της Γλασκώβης για το κλίμα ένα κεντρικό πλεονέκτημα παρουσιάζει: ότι «κράτησε ζωντανή» (έτσι το διετύπωσε ο Αλοκ Σάρμα) «την συζήτηση για τον 1,5οC». Δηλαδή ότι έγινε οριστικά αποδεκτή η επιστημονική απόφανση ότι στόχος οφείλει να παραμείνει, το να μην αυξηθεί η θερμοκρασία, σε πλανητικό επίπεδο, κατά πάνω από 1,5οC σε σχέση με την προ-βιομηχανική εποχή. Μέχρι σήμερα, η αύξηση είναι 1,1οC. αν συνεχίσουμε ευθύγραμμα θα βρεθούμε στους 2,4οC (που γίνεται πλέον δεκτό ότι είναι καταστροφικό επίπεδο). οι πιο θετικές προοπτικές που ανοίχτηκαν στην διάρκεια των 2 εβδομάδων διαπραγματεύσεων στην Γλασκώβη θα άφηναν την ελπίδα για 1,8οC (λιγότερο από τον στόχο του «σαφώς κάτω από 2οC»  της Συμφωνίας των Παρισίων, αλλ’ ανεπαρκές επίπεδο σύμφωνα με τις σημερινές παραδοχές). Με άλλα λόγια, το πιο θετικό με την COP26 της Γλασκώβης, είναι ότι δόθηκε ραντεβού για την COP27, το 2022, στην Αίγυπτο, στο Σάρμ Ελ. Σέιχ (στο νότο της Χερσονήσου του Σινά). Εκεί, το 2022, συμφωνήθηκε ότι οι 196 χώρες της COP26  θα επανέλθουν συγκεκριμενοποιώντας τις δεσμεύσεις τις οποίες ήδη ανέλαβαν.

Μην χαμογελάς πικρά, φίλε αναγνώστη! Αυτή η δέσμευση να… συγκεκριμενοποιηθούν οι ανειλημμένες δεσμεύσεις σε έναν χρόνο (μαζί και η δέσμευση να προχωρήσει η συμφωνία για εκταμιεύσεις για την στήριξη δίκαιης μετάβασης – κομβική απαίτηση των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, αυτή – σε ορίζοντα 2ετίας), θεωρείται ότι απετέλεσε επιτυχία/break-through για την Γλασκώβη. Μαζί με το ότι ρητώς μνημονεύθηκε ο άνθρακας – έστω και με την διατύπωση «phasing down», μαζί με το ότι τέθηκε στόχος περιορισμού των εκπομπών μεθανίου καθώς και της υλοτομίας στα τροπικά δάση, μαζί και με διμερή συμφωνία επαυξημένης συνεργασίας ΗΠΑ-Κίνας στα θέματα της κλιματικής αλλαγής. (Πάλι μην χαμογελάς πικρά, φίλε αναγνώστη: με δεδομένη την φάση που βρίσκονται οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας σήμερα, πρόκειται για επίτευγμα…).

Πάντως, ο Σιε Τσενχούα, ο επικεφαλής της Κινεζικής αποστολής, ήταν εκείνος που έκανε το σήμα της επιτυχίας/thumbs-up στην τελική φάση συζήτησης ΗΠΑ-Κίνας-Ινδίας-ΕΕ. Ο ίδιος, τόνιζε (παραπέμποντας φυσικά στον Πρόεδρο Σι Ζινπίνγκ…) ότι «η Κίνα διαθέτει συγκεκριμένους στόχους και σαφείς πολιτικές, μέτρα και δράσεις». Για να συμπληρώσει: «Άμα απλώς δίνουμε υποσχέσεις χωρίς να αναλαμβάνουμε πραγματική δράση, τότε απλώς μιλάμε (we pay lip service) για να κάνουμε επίδειξη».

Ex Oriente lux?