Τι είναι «το Κέντρο»: μια κατάθεση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Επειδή με αφορμή την (δημοσκοπική πάντως) άνοδο του ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ, αλλά και τις θέσεις που λαμβάνει η τωρινή ηγεσία υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Μιχάλη Κατρίνη, γίνεται ένας αγώνας δρόμου προκειμένου να προλάβουν όσοι εμπλέκονται στην προσπάθεια διαμόρφωσης των αυριανών/μεθαυριανών πολιτικών εξελίξεων στην λογική του «με ποιους είναι» το ΠΑΣΟΚ, κι επειδή συνολικότερα επιχειρείται πάλιν η αναβίωση της συζήτησης για το τι αποτελεί στην Ελλάδα «το Κέντρο», πήγαμε και αναζητήσαμε την προφορική μαρτυρία ενός ανθρώπου που – διάβολε! – γνώριζε από πρώτο χέρι τι ήταν και πού στρατευόταν το Κέντρο της ηρωικής εποχής. Της εποχής της Ενώσεως Κέντρου, του Ανενδότου, της διακυβέρνησης στο Κέντρο.

Πρόκειται για τον συνιδρυτή της Ενώσεως Κέντρου, για τον Μητσοτάκη. Τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, εννοείται. Ο οποίος σε προφορική του μαρτυρία που είχε δημοσιευθεί στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ του Φεβρουαρίου 2013 (έκτοτε αντίστοιχα δημοσιεύθηκαν και στο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά «Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης 1942-1974: Με τα δικά του λόγια») έκανε την ακόλουθη περιγραφή/ξενάγηση:

«Μαζέψαμε όλους τους παλιούς Κεντρώους, ανάμεσά τους και οι Φιλελεύθεροι. Τότε δημιουργήθηκε εκείνο που απεκάλεσα «σκληρό πυρήνα» της Ενώσεως Κέντρου, γύρω από την «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» του Πάνου Κόκκα. Ήμασταν εκείνοι που με τίποτε δεν θα συμβιβαζόμασταν με την Δεξιά της εποχής» […] Ήταν πολλοί αξιόλογοι, τότε, «οι κεφαλές». Είχαμε φτιάξει την περίφημη Ομάδα των Δέκα: Γεώργιος Μαύρος, Ηλίας Τσιριμώκος, Ιωάννης Ζίγδης, Γεώργιος Μπαλτατζής, Στέφανος Στεφανόπουλος, Λουκής Ακρίτας. Υπήρχαν και απομακρυθέντες από το Λαϊκό Κόμμα, ο Παναγής Παπαληγούρας και ο Γεώργιος Ράλλης».

Η ανάγνωση και μόνον των ονομάτων δείχνει την μεγάλη πολυσυλλεκτικότητα. Δείχνει όμως και την σαφή ρητή αντι-Δεξιά στράτευση. («Μα, αντιδεξιά ο Γεώργιος Ράλλης; Ο Παναγής Παπαληγούρας;» θα πει ο αναγνώστης. Τότε… ναι!) Δείτε όμως και την συνέχεια:

«Από τους πρώτους που βοήθησαν ήταν ο Γεώργιος Μπαλταζής, συμπαρατάχθηκε και ο Σοφοκλής Βενιζέλος, στενή όμως σχέση είχαμε και με τον Γεώργιο Παπανδρέου – τον οποίο εμείς τον διαλέξαμε για αρχηγό. Και η αλήθεια είναι ότι τον αναδείξαμε ως αρχηγό προκειμένου να τον πάρουμε από τον Καραμανλή. Ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν τότε έτοιμος να συνεργασθεί με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή».

Αυτή η τελευταία διάσταση, δηλαδή το ότι ο «Γέρος της Δημοκρατίας» θα μπορούσε να είχε συμπαραταχθεί τότε με τον ακραίο αντίπαλό του Κωνσταντίνο Καραμανλή, δείχνει πόσο σχετικά ήταν τα πράγματα από πλευράς ιδεολογικής/πολιτικής στράτευσης. Πηγαίνοντας, όμως, παρακάτω στην αφήγηση Κων. Μητσοτάκη συναντούμε την ακόλουθη περιγραφή των συνθηκών της πρώτης διακυβέρνησης της Ενώσεως Κέντρου, αφότου κερδήθηκαν οι εκλογές του 1963. Εδώ, διπλό ενδιαφέρον. Πρώτον, η εγγύτητα Μητσοτάκη στην οικονομική πολιτική. δεύτερον η διάγνωση από μέρους του της διαχείρισης του απελθόντος Κ. Καραμανλή…

«(Προηγουμένως) συνεργαζόμουν στενά με τον Γεώργιο Καρτάλη, στενός συνεργάτης του, και παρακολουθούσα τα οικονομικά θέματα από πολύ κοντά. Ήμουν λοιπόν έτοιμος για το υπουργείο Οικονομικών […]. Πολύ σύντομα διαπίστωσα ότι η διαχείριση του Καραμανλή, ανθρώπου νοικοκύρη από την φύση του μέχρι τέλους, ήταν μια διαχείριση που είχε αφήσει πίσω μεγάλο περίσσευμα δημοσιονομικό. Το οποίο μπορούσε, ασφαλώς για την οικονομία, να διατεθεί».

Η συνέχεια: ήδη στην ηρωική εποχή του Κέντρου, η λογική της δημοσιονομικής χαλάρωσης με συνειδητό στόχο την βελτίωση των συνθηκών στις κάλπες, παρούσα!

«Πάω τότε στον Γεώργιο Παπανδρέου, του εισηγούμαι να κάνουμε την λεγόμενη «πολιτική παροχών», με την λογική ότι και η οικονομία το άντεχε και έτσι θα κερδίζαμε τις επόμενες εκλογές. Είχαμε μετά τις εκλογές του 1963 σχετική μόνον πλειοψηφία […]. Η «πολιτική παροχών» μας διευκόλυνε να φέρουμε τον εκλογικό θρίαμβο της δεύτερης αναμέτρησης» [του 1964]».

Ετοιμάζονται, πάντως, οι εκλογές του 1964, οι οποίες και κερδίζονται θριαμβευτικά. Ήδη όμως, τα διαχειριστικά αντανακλαστικά Μητσοτάκη, πάντα Κεντρώου, αφυπνίζονται. Λέει στον θριαμβεύσαντα Πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου:

«Τα πράγματα πάνε καλά. Έχε όμως υπόψη ότι αυτό το βιολί δεν μπορεί να γίνει μόνιμο. Κάνουμε τώρα μια πολιτική παροχών, να σιγουρέψουμε τις εκλογές. Αλλά μετά τις εκλογές, θα περάσουμε σε άλλη πολιτική».

Πλην όμως η συνέχεια πήγε αλλού. Στην δεύτερη Κυβέρνηση Κέντρου έπαιξε πλέον σημαντικό ρόλο ο Ανδρέας Παπανδρέου, ως Υπουργός Αναπληρωτής Συντονισμού (δίπλα στον Στέφανο Στεφανόπουλο), αντίπαλος πόλος του Κων. Μητσοτάκη στο Οικονομικών – και με σαφώς ριζοσπαστικότερη προσέγγιση. Αυτή, ωστόσο, είναι μια άλλη ιστορία.