Ελληνική και Ευρωπαϊκή κοινή γνώμη για την Ουκρανική κρίση

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Το δίκτυο εταιρειών μέτρησης της κοινής γνώμης Euroskopia – με συμμετοχές από Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία και Ελλάδα (σ’ εμάς: η prorata) – ανέδειξε τις διαφορές στάσεων στην κοινή γνώμη γύρω από το Ουκρανικό. Οι διαφορές αποδεικνύονται μεγάλες, πολύ μεγάλες. Όποιος θέλει να δει την Ουκρανική κρίση προοπτικά, δηλαδή στις επιπτώσεις της στις χώρες «μας» πέρα κι από τα μέτρα κυρώσεων και την οικοδόμηση του νέου Τείχους/του νέου Ψυχρού Πολέμου, χρήσιμο είναι τις διαφορές αυτές να τις έχει καταγράψει. Και συνειδητοποιήσει. Λοιπόν:

Το πρώτο επίπεδο, εκείνο που αναλύει αν η εισβολή της Ρωσίας είναι (α) μη αποδεκτή, (β) μη αποδεκτή αλλά κατανοητή ή (γ) ευθέως αποδεκτή, βρίσκει το σύνολο των 6 χωρών να τάσσεται κατά 79% σε μη-αποδεκτή, με εντελώς οριακά το αποδεκτή (στο 3%) και ένα χλωμό 14% να κάνει λόγο για μη αποδεκτή, ωστόσο κατανοητή. Χώρες όπως η Ολλανδία, η Ισπανία και η Γερμανία έχουν ακόμη αυστηρότερη τοποθέτηση. Η Ελλάδα βρίσκεται στο εντελώς άλλο άκρο: ένα 60% θεωρεί την εισβολή μη αποδεκτή, όμως ένα 34% την θεωρεί μη αποδεκτή πάντως κατανοητή. (Το «αποδεκτή» αναφέρεται από 6%). Όσον αφορά το αίτημα της Ουκρανίας για fast-track ένταξη στην ΕΕ, ο μέσος όρος εκείνων που απαντούν στην Ευρωπαϊκή έρευνα γνώμης  «ναι και άμεσα» φθάνει το 27%, ενώ λίγο μεγαλύτερο (30%) είναι το ποσοστό όσων απαντούν μεν θετικά «αλλά σε λίγα χρόνια». Δεν είναι αμελητέες, στο 24%, και οι ευθέως αρνητικές απαντήσεις. Σ’ αυτό το ζήτημα, ευνοϊκότερη είναι η Ισπανία (53% υπέρ της άμεσης ένταξης) ενώ οι αναβλητικές απαντήσεις βρίσκονται προπάντων στην Γερμανία (41% υπέρ του «ναι», αλλά σε λίγα χρόνια»). Η Ελλάδα κινείται μεν κοντά στον μέσο όρο στις θετικές τοποθετήσεις, με 21% να θέλουν άμεση ένταξη, 33% «ναι αλλά σε λίγα χρόνια», αλλά είναι η σαφώς επιφυλακτικότερη όταν φθάνουμε στην απόλυτη άρνηση – με 39% (αυτό εξηγείται επειδή οι απαντήσεις ΔΞ/ΔΑ είναι σ’ εμάς μόλις 7%, ενώ είναι 19% στο σύνολο των έξη χωρών…).

Όσο περνάει ο καιρός, τόσο ένα άλλο στοιχείο – οι στάσεις απέναντι στις κυρώσεις που επεβλήθησαν στην Ρωσία – χάνει την σημασία του. Πάντως, στις τέσσερεις κατηγορίες της μέτρησης, δηλαδή οικονομικοί περιορισμοί σε ρωσικές εταιρείες και επενδυτές άμεσα συνοδευόμενους με Πούτιν / οικονομικοί περιορισμοί για όλες τις ρωσικές εταιρίες και τις επενδύσεις/απαγόρευση συμμετοχής ρωσικών ομάδων σε αθλητικές διοργανώσεις/απαγόρευση παραστάσεων Ρώσων καλλιτεχνών στην Ευρώπη, η Ελλάδα «υστερεί» στην πρώτη προσέγγιση (55% έναντι του 71% μέσου όρου), πλην όμως και στην δεύτερη προσέγγιση (35% έναντι 53% μέσου όρου). Στις πιο συμβολικές κυρώσεις – αθλητικές/καλλιτεχνικές, η Ελλάδα είναι η πιο επιφυλακτική – μόλις στο μισό του μέσου όρου. Χώρες σαν την Ισπανία ή την Ολλανδία είναι οι πιο ενθουσιώδεις στις κυρώσεις.

Στο πεδίο της υποδοχής των προσφύγων της Ουκρανικής κρίσης, η Ελλάδα εμφανίζεται πρόθυμη να δεχθεί περισσότερους ή όσους και μέχρι τώρα πρόσφυγες, δηλαδή  περίπου όσο και ο μέσος όρος των χωρών (36% περισσότερους, έναντι 38% του μέσου όρου, με 33% όσους τώρα έναντι 37% του μέσου όρου). Πιο αρνητική απ’ όλες τις χώρες η Ιταλία. πιο θετικές η Γαλλία και η Ισπανία.

Και έτσι, φθάνουμε σε ένα δίδυμο ερώτημα που μας εισάγει με «βαρύ» τρόπο στο αύριο. Όταν τίθεται το ερώτημα κατά πόσον (με δεδομένη μάλιστα την ύπαρξη του ΝΑΤΟ…) η ΕΕ «πρέπει να δημιουργήσει τον δικό της Ευρωπαϊκό στρατό», οι θετικές απαντήσεις στην Ελλάδα ξεπερνούν κατά πολύ τον μέσο όρο: 63% για μας, έναντι 42% του μέσου όρου! Μόνο Ισπανία και Γαλλία βρίσκονται πάνω από το μέσο όρο. Σε αντίθεση μ’ αυτήν την στάση, το ΝΑΤΟ θεωρείται από μόνο του επαρκές κυρίως σε Ολλανδία και Γερμανία (ο μέσος όρος των ερωτώμενων δίνει αυτή την απάντηση κατά 30%). Στην Ελλάδα μόνο οι μισοί απ’ αυτό το επίπεδο (15%) δηλώνουν τέτοια επιλογή, ότι δηλαδή το ΝΑΤΟ μας αρκεί. Ας σημειωθεί ότι υπήρξε και ερώτημα «Δεν πρέπει να υπάρχουν γενικά στρατοί»: οι Ελληνικές απαντήσεις, εδώ, ήταν ένα εντυπωσιακό 18%, έναντι μέσου όρου 12%. Συγκρίσιμο ποσοστό καταγράφηκε μόνο στην Ιταλία.

Δείτε όμως και την ερώτηση που παγώνει: «υπάρχουν τμήματα γειτονικών χωρών που στην πραγματικότητα ανήκουν στην χώρα «μας»;» Ο μέσος όρος των 6 χωρών – ξαναθυμίζουμε: Γαλλία/Ιταλία/Ισπανία/Ελλάδα/Γερμανία/Ολλανδία – κατά 30% διαφωνεί, κατά 20% «τείνει να διαφωνεί», κατά 18% «τείνει να συμφωνεί», ενώ 11% συμφωνεί. Στις Ελληνικές στάσεις το 43% διαφωνεί, όμως 23% συμφωνεί (οι ενδιάμεσες απαντήσεις είναι στο 15%-13%) . Υψηλά ποσοστά αποδοχής της άποψης περί τμήματος γειτονικών χωρών «που ανήκουν στην χώρα μας» βρίσκει κανείς στην Ισπανία. Ισχυρή άρνηση υπάρχει στην Ολλανδία, λιγότερο σε Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία.

Διόλου απλές καταστάσεις.