Μια περιπλάνηση σε Νίκο Ανδρουλάκη  – με κατάληξη σε μια ματιά Στρατηγικής Κοινωνικής Στέγασης

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Είχε βρει τα πατήματά του στην παρουσία του στην ΔΕΘ, ο Νίκος Ανδρουλάκης, στοχευμένος από υποκλοπές/παρακολουθήσεις (επισυνδέσεων ΕΥΠ ή Predator) και από αρκετήν μηντιακή οξύτητα τις τελευταίες εβδομάδες,. Μπόρεσε – στην ομιλία του και στην συνέντευξη Τύπου – σε προσπεράσει κάπως την συζήτηση περί ΕΥΠ κλπ., να παρακάμψει το ερώτημα περί μετεκλογικών συμμαχιών  και να στραφεί σε κάτι σαν προγραμματική τοποθέτηση. Δεν παρέλειψε, φυσικά, να αποκρούσει τα περί «πολιτικής τερατογένεσης» που έφερε στο προσκήνιο η Πρωθυπουργική παρουσία στην ΔΕΘ, υπενθυμίζοντας – ως ΠΑΣΟΚ και σχήμα διάδοχο της Ένωσης Κέντρου – και την Αποστασία του ΄65 και το Βρώμικο ’89 για να δείξει πρακτικές που έχουν γραφτεί στην συλλογική μνήμη του Κέντρου και της ΚεντροΑριστεράς στην οποία απευθύνεται (πείθοντας όσους έπεισε, πάντως όχι το «ακραίο Κέντρο»…). Και επέλεξε να απαντήσει εν μέρει στα περί ακυβερνησίας και περί πολιτικών περιπετειών, δηλαδή στο ερώτημα με ποιους/με τι σχήμα θα συγκυβερνούσε ως τρίτο κόμμα, με παραπομπή (πρώτα) στην κάλπη και την λαϊκή ψήφο, και στην εμμονή (ύστερα) στην σοσιαλδημοκρατική επιλογή του τωρινού ΠΑΣΟΚ. Διόλου τυχαία, βρήκε αφορμή και τον Βαγγέλη Βενιζέλο να επικαλεσθεί (στην αντιπαράθεσή του με Γ. Γεραπετρίτη/Κ. Μητσοτάκη) δίνοντάς του κάλυψη για όσα ακούγονται ως προσέγγιση με ΣΥΡΙΖΑ, και τον Κώστα Σημίτη να επαναφέρει ως μνήμη της επισήμανσης της δημοσιονομικής εκτροπής το 2007-9. Όμως…

…όμως την έκανε μια προσπάθεια να στραφεί διεξοδικά σε προγραμματική κατεύθυνση/κατάθεση. Μιας και αναφερθήκαμε μόλις στις προειδοποιήσεις Κ. Σημίτη, επισήμανε την οριζόντια δημοσιονομική πολιτική των τελευταίων χρόνων, ως κυοφορούσα κρίσης νέας φάσης στο όχι-και-τόσο-μακρινό μέλλον.

Προγραμματικό περιεχόμενο είχε επίσης η τοποθέτηση που αφορούσε μια – σε πρωτόλειο στάδιο, αλλά μιλούσε για το τρίτο κόμμα, όπως και να το κάνουμε – νέα προσέγγιση στο φορολογικό σύστημα. Που κομβική προσέγγιση θα είχε την ενιαιοποίηση των φορολογικών πόρων, και εν συνεχεία την οργάνωση των δαπανών με βάση αυτό το δεδομένο. Με κατάργηση ρυθμίσεων – ως κοινωνικά άδικων – όπως του υψηλού αφορολόγητου των γονικών παροχών (με οροφή 800.000 για κάθε γονέα ή και παππού/γιαγιά) , για το οποίο ανέφερε ότι έχει συζητηθεί επικριτικά και σε Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα (να του προσθέσουμε άλλη μια πρωτεύουσα, συν την νομενκλατούρα των Βρυξελλών).

Προγραμματικό επίσης περιεχόμενο είχε η αναφορά στην επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων έναντι της κυριαρχίας των ατομικών, που προκρίθηκε στην τωρινή φάση. Κι εδώ, συνδυάστηκε αυτή η κεντρική επιλογή με κριτική αναφορά στην προσπάθεια επαναπατρισμού όσων νέων έχουν φύγει τα χρόνια των Μνημονίων ως brain drain με την παροχή στοχευμένων φορολογικών κινήτρων: εδώ, ο Ν. Ανδρουλάκης θεώρησε ότι εγκαθιδρύεται μια ανισότητα σε σχέση με όσους παρέμειναν ή δεν μπόρεσαν να εκπατρισθούν σε αναζήτηση καλύτερου μέλλοντος. θύμισε, δε, ότι για παράδειγμα οι εδώ εναπομείναντες νέοι ερευνητές δουλεύουν με μπλοκάκι…

Στο ενεργειακό, ο Ν. Ανδρουλάκης δεν εκμεταλλεύθηκε την «πάσα» που του έγινε να αναφερθεί στον αυριανό ρόλο της ΔΕΗ (με παράδειγμα την de facto κρατικοποίηση της Γερμανικής Uniper), αλλά επέμεινε στην προώθηση των ΑΠΕ ως απαραίτητη μακροπρόθεσμη προσέγγιση. Εδώ, το κλίμα Ευρωκοινοβουλίου εμφανές…

Κλίμα Ευρωκοινοβουλίου υπήρξε και σε μια παρέμβαση που προσέχθηκε λιγότερο απ’ όσο άξιζε: αναφερόμενος στην προσπάθεια οργάνωσης μιας Ευρωπαϊκής απάντησης για τις φυσικές καταστροφές, πυρκαγιές κ.λπ. θύμισε την κοινή  του κινητοποίηση με τον Χρήστο Στυλιανίδη , τότε Επίτροπο, για να μνημονεύσει την μηντιακή αδιαφορία της εποχής. Δεν ήταν ακριβώς μια νοσταλγική αναφορά, θαρρούμε…

Σε όλην αυτήν την διαδρομή, διακρινόταν η χείρ Νίκου Χριστοδουλάκη – ως επικεφαλής του InSocial, του Ινστιτούτου  για την Σοσιαλδημοκρατία – αλλά και του (λιγότερο γνωστού, αλλά ιδιαίτερα δραστήριου) Ηλία Κικίλια του ΕΚΚΕ, συμβούλου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ. Δεν μπορεί να πει κανείς ότι προέκυψε ένα νέο/συνεκτικό Σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα διακυβέρνησης. Όμως αρκετά σοσιαλδημοκρατικά διαφαίνονται (κι ας υπήρξαν ήδη τζαρτζαρίσματα για «σοσιαλδημοκρατικό νεοφιλελευθερισμό»).

Μετά την σύντομη αυτή περιπλάνηση-ξενάγηση στην παρουσία Ν. Ανδρουλάκη, θα μας επιτραπεί να περάσουμε – κάπως από «σπόντα» – σ’ ένα πιο συγκεκριμένο/στοχευμένο ζήτημα: αναφερόμαστε στο θέμα της αντιμετώπισης της όλο και οξύτερης στεγαστικής κρίσης, ιδιαίτερα δε των αδιεξόδων που αντιμετωπίζουν οι νέοι. Το θέμα αυτό, είχε υπάρξει ενημέρωση εδώ και καιρό, το είχε καταστήσει προτεραιότητα το ΠΑΣΟΚ/μετα-ΚΙΝΑΛ επί ξεκινήματος Ν. Ανδρουλάκη. Πάντως την θεματική αυτή ενότητα, την επισήμαναν εγκαίρως στην Κυβέρνηση – κι έτσι επισπεύσθηκε και ωρίμασε ένα δομημένο πρόγραμμα/πρόταση που αναπτύχθηκε ακριβώς την ημέρα παρουσίας Ανδρουλάκη στην ΔΕΘ (σοφά πράττων, ο ίδιος δεν παραπονέθηκε: οι ιδέες δεν πατεντάρονται!). Το πρόγραμμα αυτό έχει περιεχόμενο – έχει και βάθος – έχει και ιδεολογικό χρωματισμό . (Αν δεν είχε αυτοτρικλοποδιαστεί – μετά περί προσαρμογής και θανάτου – ο Άκης Σκέρτσος, ο οποίος συντόνισε την κυβερνητική πρωτοβουλία, αυτή θα ήταν η μεγάλη του ώρα). Το μείζον ζήτημα των παλαιών κατοικιών (το 85% άνω της 20ετίας), το παράλληλο οξύ πρόβλημα των 770.000 κλειστών κατοικιών, (μέτρηση ΑΑΔΕ, 13% του συνόλου) , συν το έντονα αυτοτραυματιστικό φαινόμενο των εγκαταλελειμμένων δημοσίων/δημοτικών/ιδρυματικών ακινήτων, προτείνεται να αντιμετωπισθούν με τέσσερεις βασικές μεθόδους:

  • Επιδοτήσεις για ανακαίνιση, με σκοπό (δέσμευση;) την μακροχρόνια μίσθωση κενών κατοικιών
  • Δανειοδότηση, με προσιτούς όρους, νέων νοικοκυριών για απόκτηση πρώτης κατοικίας
  • Αξιοποίηση της δημόσιας και αντίστοιχης περιουσίας – π.χ. των Πανεπιστημίων – με λογική «κοινωνικής αντιπαροχής»
  • Πλέγμα πρωτοβουλιών για τις φοιτητικές εστίες ή/και για επέκταση στήριξη των φοιτητικών επιδομάτων.

Αντίστοιχα, όμως, μένουν τρία ερωτηματικά:

  • Σε ποιον χρονικό ορίζοντα προσδοκάται/ελπίζεται ότι θα προχωρήσουν όλα αυτά; Μπορεί πόροι Προϋπολογισμού να αναφέρονται στο 2022-23 αλλά… αποτέλεσμα επί του πεδίου πότε;
  • Ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα (ακόμη και η επαναφορά του όρου «αντιπαροχή», έστω και ως «κοινωνική») πιθανότατα δίνει απάντηση στο πάγιο – για Ελλάδα – ζήτημα της οργάνωσης. Όμως, ειλικρινά, ποιος/πώς την συντονίζει αυτή την υπόθεση;
  • Διαχρονικά, πώς στηρίζεται από την κοινή γνώμη μια τέτοια εκστρατεία;

Φαντασθήκαμε – για να επανέλθουμε για μια στιγμή στην παρουσία Ανδρουλάκη στην ΔΕΘ – ότι αυτές τις διαστάσεις θα τις ακούγαμε ευρύτερα από την Αντιπολίτευση, μετά τις κυβερνητικές τοποθετήσεις που ακολούθησαν τις (προ) εξαγγελίες Μητσοτάκη στην ΔΕΘ. Δεν το είδαμε το θέμα αυτό να προσλαμβάνει προτεραιότητα…