Η νέα γραμμή πλεύσης της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα, μετά την συνάντηση Τσαβούσογλου-Μπλίνκεν

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε δυο κατευθύνσεις της διαμόρφωσης Τουρκικής πολιτικής απέναντι στην Ελλάδα – πολύ πέρα από την άμεση εκλογική ημερομηνία, που δείχνει να έχει προσδιοριστεί από την Άγκυρα για τις 14 Μαϊου με το σύνθημα «Φθάνει πια! Ο λόγος, η απόφαση και το μέλλον ανήκουν στο Έθνος» να δούμε τώρα πού τελικά θα συμπαρασύρει και την δική μας… – «έδειξε» η επίσκεψη του Τούρκου ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην Ουάσιγκτον. Και η πολυφωτισμένη, ωστόσο όχι πλήρως διαφανής, συνάντησή του με τον ομόλογό του Άντονι Μπλίνκεν. Βέβαια, η επίσκεψη-περιοδεία Μπλίνκεν στα τέλη Φεβρουαρίου στο τρίγωνο Αθηνών-Λευκωσίας-Αγκυρας θα διαμορφώσει σαφέστερα τις περιφερειακές ισορροπίες – διόλου ευχάριστο να χρησιμοποιούμε αυτό το στερεότυπο παλαιοτέρων δεκαετιών, αλλά ισχύει! – ήδη όμως προκύπτει ένα επιδραστικό πλαίσιο που δεν θα ήταν σώφρον να παραβλέπεται.

Η πρώτη κατεύθυνση, που συντονίζεται άλλωστε με την αναβαθμισμένη διεκδικητική ρητορική της Άγκυρας (αποστρατικοποίηση των νησιών, «θάρθουμε βράδυ», απειλή των μεγάλου βεληνεκούς πυραύλων Tayfun), είναι εκείνη της προσπάθειας να αναμειχθούν αποφασιστικά οι ΗΠΑ στην ισορροπία εξοπλισμών Ελλάδας-Τουρκίας. Αυτό που διαδραματίστηκε στην Ουάσιγκτον γύρω από την προμήθεια (και αναβάθμιση σε -Viper) των Τουρκικών F-16 με την παράλληλη συζήτηση για F-35 στην Ελλάδα παραπέμπει στην εποχή εμπάργκο όπλων και εν συνεχεία του «κανόνα 7:10». Που είχε πετύχει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, με την βοήθεια τότε Γιουτζίν Ρωσσίδη/Άρη Καρατζά (και, παρασκηνιακά του Μίνωος Ζομπανάκη) προκειμένου να συγκρατηθεί ισορροπία στο Αιγαίο. Ο Μ. Τσαβούσογλου ευθέως επιχείρησε να ενσωματωθεί στην Διοίκηση Μπάϊντεν και στην Αμερικανική κοινή γνώμη η αντίληψη ότι η πλάστιγγα στην περιοχή μας τείνει να γείρει/έχει ήδη γείρει υπέρ της Ελλάδας. (Και τούτο, όταν π.χ. η Τουρκία παραλαμβάνει τα Γερμανικά υποβρύχια τύπουU-214 που θα βαρύνουν την ισορροπία και σε Αιγαίο και σε Ανατ. Μεσόγειο. Και τούτο όταν διαμορφώνεται νέο τακτικό δόγμα γύρω από τα drones/UAVs, εναέρια αλλά και θαλάσσια).

Η Ελληνική στάση της λογικής «ο Μενέντεζ θα ασκήσει βέτο και τίποτε δεν θα προχωρήσει», κινδυνεύει να εγκαταστήσει σε μια στρεβλή αίσθηση ασφάλειας. Το διαβόητο βέτο του Προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας είναι διαδικαστικό, ασκεί ανασταλτική επιρροή. Μαζί και η «επιστράτευση» των Γκας Μπιλιράκη, Κρις Πάππας και Νικόλ Μαλλιωτάκη γενικότερα στο Κογκρέσο, συγκρατούν την συζήτηση για τα F-16, δεν την διώχνουν από το προσκήνιο. Η μεθόδευση για παράκαμψη της απαγόρευσης από την νομοθεσία CAATSA των ΗΠΑ, με το να γίνει ο χειρισμός των F-16 Viper σε άλλο νομικό ένδυμα, δείχνει κάτι! Η δε Ελληνική δημόσια διπλωματία δεν – ΔΕΝ – έχει κατορθώσει να αναδείξει στην Αμερικανική (και την διεθνή, άλλωστε) κοινή γνώμη την συνολική τροπή των Τουρκικών εξοπλισμών – π.χ. δια του διαβόητου TCG Anadolu, πλοίου αμφίβιων επιχειρήσεων, που μπορεί να στερήθηκε τα F-35 «του», ωστόσο διεξάγει ήδη δοκιμές με επιθετικά ελικόπτερα AH-1W Cobra της Bell, νέου τύπου drones MIUS της Bayraktar, συν αμφίβια οχήματα για «ταχεία μετακίνηση στρατευμάτων»…

Η δεύτερη κατεύθυνση ίσως αποδειχθεί μεσοπρόθεσμα ακόμη πιο διαβρωτική. Έγκειται στο να χτίζεται από την Άγκυρα – ενώπιον της Αμερικανικής και της διεθνούς κοινής γνώμης – μια εικόνα της Ελλάδας ως επιτυγχάνουσας να προωθεί τα δικά της συμφέροντα, απέναντι σε μια πιεζόμενη Τουρκία. Ναι, σωστά διαβάζετε! Μπορεί σ’ εμάς αυτό να ακούγεται παράλογο, όμως αυτή είναι η Τουρκική επιδίωξη. που, άμα παρακολουθήσει κανείς τα διεθνούς εμβέλειας media, «γράφει». Πέρα από τις διαμαρτυρίες-παράπονα Τσαβούσογλου για διατάραξη της ισορροπίας υπέρ της Ελλάδος (με αφορμή την υπόθεση των F-16/F-35), συνεχίζεται η εκστρατεία δημόσιας διπλωματίας του ίδιου του Προέδρου Ερντογάν για την στάση της Ελλάδας στο προσφυγικό-μεταναστευτικό στο Αιγαίο. Πάλι, μπορεί σ’ εμάς οι καταγγελίες ότι «οι Έλληνες πνίγουν πρόσφυγες» να ηχεί ως τερατολογία , όμως ανά τα διεθνή μέσα είναι παρούσα. Έτσι μάλιστα όπως συνδυάζεται με την εικόνα διεκδίκησης θαλασσίων ζωών στην Ανατολική Μεσόγειο με βάση το δόγμα της πλήρους επήρειας του συμπλέγματος του Καστελόριζου, έρχεται να συνδυαστεί με την υπόθεση του εξοπλισμού των νησιών. (Τραγική ειρωνεία: αυτό, την στιγμή που η Αθήνα απέσυρε άρματα BMP που πήγαν στην Ουκρανία, ενώ αναμένονται τα Γερμανικά Marder για αντικατάσταση. Και αναμένονται ακόμη….).

Και μην αφήσετε να περάσει απαρατήρητη η άλλη μεθόδευση: διεκδίκηση Τουρκικών περιουσιών σε Ρόδο, Κω και Κρήτη , από πλευράς απογόνων Τούρκων για περιουσίες αναγόμενες από τα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι τον Μεσοπόλεμο. Πάλιν εδώ, σ’ εμάς αυτό ακούγεται ως παραλογισμός – πολύ περισσότερο που το καθεστώς ιδιοκτησίας διαμορφώθηκε με διεθνείς συνθήκες (Συνθήκη Λωζάννης, Συνθήκη Παρισίων για απόκτηση Δωδεκανήσων). Όμως ήδη γίνονται κινήσεις για προσφυγές σε ΟΗΕ, ή και στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων/Στρασβούργο: μην μένετε μόνο στο νομικό/δικαστικό αποτέλεσμα – δείτε την επιδραστικότητα παρόμοιων κινήσεων σε επίπεδο διεθνούς κοινής γνώμης αν μείνουν αναπάντητες. (Τι σημαίνει «αναπάντητες»; Αρκεί να δει κανείς την μηδέποτε ανακινηθείσα μεθοδικά υπόθεση των περιουσιών Ελλήνων της Πόλης).

Τελευταίος σταθμός: ενώ στην Ελληνική κοινή γνώμη η όποια υπόθεση της μειονότητας της Θράκης θεωρείται ότι λήγει με την αναγνώριση από την Ελληνική Δικαιοσύνη (μέχρις Αρείου Πάγου) μόνον μουσουλμανικού, πάντως όχι Τουρκικού χαρακτήρα της μειονότητας, ήδη προωθείται ανακίνηση του θέματος ενώπιον και διεθνών Οργανισμών – πάλιν ΟΗΕ, αλλά και ΕΕ – καθώς και του ΕΔΔΑ. (Συνδέστε εδώ με διεκδικήσεις, πέραν των νησιών που ήδη είδαμε, και για  περιουσίες στην Δυτική Θράκη). Και σε αυτό το πεδίο, η εγκατεστημένη αντίληψη στην ΕλληνοΕλληνική συζήτηση, που τόσο αγαπάμε, είναι ότι πρόκειται περί ανυπάρκτων ζητημάτων: το πολύ-πολύ να τίθενται στα πλαίσια αναπτυξιακών προγραμμάτων για την Θράκη. Όμως, η μη προώθηση θέσεων στα πλαίσια δημόσιας διπλωματίας, το παραμέρισμα του τι συζητείται (με Τουρκική πρωτοβουλία) διεθνώς, κάποια στιγμή θα αντιληφθούμε ότι θα μας έχει δαγκώσει. Άσχημα.