Σοβαρά και σοβαροφανή

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Τόσο η συνεχιζόμενη κρίση του Ουκρανικού – η εισβολή της Ρωσίας, που επιχειρησιακά δείχνει να έχει παγώσει αν και η πτώση του Αζόφσταλ/της Μαριούπολης «έγραψε» ως σταθμός –  όσο και η συνακόλουθη ανοιχτή ενεργειακή κρίση που δεν είναι πλέον μόνο κρίση τιμών, αλλά και απειλή εφοδιασμού, φέρνει στο προσκήνιο πράγματα σοβαρά/πολύ σοβαρά. φέρνει όμως και σοβαροφανή που μάτην απαιτούν να θεωρηθούν σοβαρά.

Πράγματα σοβαρά: όσο συνεχίζεται η αστραπιαία διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Φινλανδία και Σουηδία, με τα διαπραγματευτικά νάζια της Τουρκίας (ιδού το σοβαροφανές, δηλαδή η απειλή βέτο: όμως…προσοχή μήπως στα ανταλλάγματα για την άρση του βέτο της Άγκυρας περιληφθεί κάτι από τα ΕλληνοΤουρκικά, κάτι από εξοπλισμούς/F-16, οπότε ξαναπλησιάζουμε στα σοβαρά!) να καθυστερούν την διαδικασία, τόσο η απόφαση βαραίνει. Τι εννοούμε; από τις ΗΠΑ/τον Πρόεδρο Μπάιντεν κατέστη σαφές ότι ΑΝ υπάρξει Ρωσική κίνηση εναντίον των νέων υποψήφιων μελών, ΤΟΤΕ θα υπάρξει άμεση ΝΑΤΟϊκή/πάντως Αμερικανική απάντηση. Δηλαδή… μια προληπτική εφαρμογή του Άρθρου 5 του ΒορειοΑτλαντικού Συμφώνου, προτού αυτό ισχύει θεσμικά. (Ενδιαφέρον, αυτό, για την πεισματική άρνηση επίκλησης – έστω – της συνδρομής του Άρθρου 5 στα Ελληνοτουρκικά, με το γνώριμο θεσμικό επιχείρημα).

Πάντα στο ίδιο μέτωπο, της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ στην μεγάλη μεθόριο της Ρωσίας: κατά την επιτάχυνση της απόφασης, τόσο από πλευράς των αιτουσών χωρών, όσο και από πλευράς των μελών του ΝΑΤΟ (δηλαδή των ΗΠΑ, συν των επισπευδουσών τύπου Βρετανίας, με όλους τους υπολοίπους να ακολουθούν – πλην Τουρκίας) δεν έχει γίνει αληθινή προσπάθεια να επεξηγηθεί η ανάγκη αυτής της επέκτασης – τόσο, βλέπετε, την κατέστησε προφανή η Ρωσική επέμβαση/επίθεση στην Ουκρανία. Όμως… μια στιγμή! Άμα ξαναδιαβάσει κανείς τα παραπάνω, τι διαπιστώνει; Ότι αυτή η επέκταση του ΝΑΤΟ, ένα σημαίνει: προθυμία και δέσμευση στρατιωτικής εμπλοκής των ΗΠΑ – σωστότερα: επανεμπλοκής τους – στην Ευρωπαϊκή ήπειρο. Δεν ήταν μόνο ο αξέχαστος εκείνος πορτοκαλής Πρόεδρος Τραμπ, ήταν ήδη ο Πρόεδρος Ομπάμα που προωθούσε την απεμπλοκή των ΗΠΑ από τα Ευρωπαϊκά. Όσο λοιπόν θα πλησιάζουν οι midterms/κάλπες στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, μήπως θάταν χρήσιμο /αναγκαίο να δούμε πώς αυτό το re-engagement των ΗΠΑ για αποτροπή την Ευρώπη υπόσχεται να έχει διάρκεια; Και πειστικότητα; Το θέλουν/το εννοούν οι Αμερικανοί;

Πάμε όμως, τώρα, σ’ ένα άλλο σοβαρό – θεσμικό αυτό και πιο κοντινό μας. Έτσι όπως ολοκληρώθηκε και τελείωσε η υπόθεση της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης (ξεκίνησε στις 9 Μαΐου 2021, κατέληξε μόλις τώρα: ήταν τόση η επισημότητα και η βαρύτητα των δηλώσεων γύρω απ’ αυτό το γύμνασμα διαβούλευσης, που δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί την κάποια σοβαρότητά του…) και ένα από τα συμπεράσματά της ήταν κάλεσμα για κατάργηση του κανόνα της ομοφωνίας, κυρίως όμως έτσι που π.χ. ο Μάριο Ντράγκι έθιξε ζήτημα να «ξεπεραστεί η ομοφωνία, που οδηγεί στην λογική αντιμαχόμενων βέτο» (και) στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, καθώς και ο Εμμανουέλ Μακρόν προχώρησε σε πρόταση αναθεώρησης και των Συνθηκών προς την κατεύθυνση αυτή, το θέμα δεν ήταν δυνατόν να κλείσει. Αναμενόμενο: έσπευσε και η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να εμφανισθεί κουνώντας το ίδιο σημαιάκι, σε μια προσπάθεια να μην μείνει πίσω από τις εξελίξεις η Επιτροπή. (Αυτό, κρατήστε το!).

Η συνέχεια γνωστή: 13 χώρες της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης (στην ΕΕ των «27» για όποιον έχει βραχεία μνήμη) διατύπωσαν σε non-paper σαφή αντίθεση σε μια λογική που θα επέτρεπε στις πολυπληθέστερες /βαρύτερες χώρες – π.χ. 15 χώρες, με πλειοψηφία 65% των 450 εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ – να καθορίζουν καίριες εξελίξεις. Ήδη όμως, η ακόμη πιο σημαντική συνέχεια: έρχονται τώρα οι χώρες του αρχικού πυρήνα του Ευρωπαϊκού εγχειρήματος, δηλαδή Γερμανία συν Ιταλία συν Μπενελούξ (Ολλανδία-Βέλγιο-Λουξεμβούργο) και, με την Ισπανία να προστίθεται, δημιουργούν νέα δυναμική υπέρ της κατάργησης της ομοφωνίας. (Ναι, δεν είδατε την Γαλλία σ’ αυτήν την απαρίθμηση. Αλλά… θυμηθείτε την τοποθέτηση Μακρόν). Δύσκολα να αρνηθεί κανείς, εδώ, την σοβαρότητα αυτής της εξέλιξης. Καθώς, δε, έρχεται να συσχετισθεί και με πρωτοβουλίες όπως Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου (συνειδητή η επιλογή θεσμικού εργαλείου χαμηλού προφίλ, εδώ) σχετικά με την προοπτική από κοινού επενδύσεων στον χώρο της Άμυνας, όπου ήδη γνωρίζουμε την πανηγυρική απόφαση ενός εταίρου όπως η Γερμανία να ξεκινήσει μείζον εξοπλιστικό πρόγραμμα – αλλά και συνειδητοποιούμε, έτσι δεν είναι; ότι μετά το Brexit ο βασικός βραχίονας αμυντικής βιομηχανίας στην ΕΕ είναι Γαλλικός – η συζήτηση αυτή αποκτά αφ’ εαυτής σοβαρότητα.

Μένει, όμως, το άλλο μείζον μέτωπο όπου σοβαρότητα και σοβαροφάνεια αντιμάχονται – και δεν κερδίζει η πρώτη! Αναφερόμαστε στο μετά τυμπανοκρουσιών Σχέδιο REPower EU της Επιτροπής, για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, που μάλιστα επιχειρεί να δώσει την αίσθηση ότι ταυτόχρονα καταθέτει και επικαιροποιημένο blueprint για την κλιματική κρίση. Θα επανέλθουμε στο REPowerEU αύριο αφού κάνουμε μια γύρα στις συζητήσεις Βρυξελλών (ήδη ο Αλέκος Κρητικός και ο Κώστας Καρτάλης κάνουν μια πρώτη αποτίμηση στο KReport, όπου μόλις συγκαλυμμένη η απογοήτευση). Η επιφύλαξή μας οφείλεται στο ότι δεν κατορθώνουμε να πιστέψουμε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή του 2022, η οποία τόσο έχει παλέψει ώστε να πάψει να θεωρείται απλώς μια μεγάλη καλή Γραμματεία του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ, κατέληξε εδώ να εμφανισθεί ως μια μέτρια Γραμματεία! Τόσο σοκάρει η παραπομπή στο μέλλον, σε ασαφείς μηχανισμούς, σε ξαναβαφτίσματα και ξαναζεστάματα μεγεθών και παρεμβάσεων κοκ, τιμή στην Πάπισσα Ιωάννα του ημετέρου Ροΐδη, όπου βάφτιζαν την χήνα ψάρι ώστε να γίνει νηστίσιμη.

Αλλά… θα επανέλθουμε αύριο. Υπόσχεση!