Οι «θυελλώδεις άνεμοι και καταιγίδες» του 20ού Συνεδρίου ΚΚΚ και η Ευρωπαϊκή αντίσταση στην λογική του decoupling

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μπορεί έστω και από περιέργεια η διεθνής κοινή γνώμη να στράφηκε σε στιγμιότυπα από το Οκτωβριανό 20ό Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος  της Κίνας, όμως πιο σημαντική για την εξέλιξη των πραγμάτων είναι η ανακοίνωση ότι ο Γερμανός Καγκελάριος Όλαφ Σολτς ετοιμάζεται για επίσημη επίσκεψη στην Κίνα (μαζί με σημαντική αντιπροσωπεία επιχειρηματιών) αρχές Νοεμβρίου, και για διεξοδικές συναντήσεις με τον Πρόεδρο Σι Ζινπίνγκ, λίγες μόνο μέρες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του 20ού Συνεδρίου.

Στην διαδρομή του Συνεδρίου, η προσοχή των διεθνών μήντια στράφηκε κυρίως στην εσωτερική κυριαρχία που διεκδίκησε, με την 3η θητεία του, ο Σι Ζινπίνγκ και με την ανάρρηση της «σκέψης» του σε επίπεδο συγκρινόμενο μόνο με του θρυλικού πλέον Προέδρου Μάο, ίσως και του Ντενγκ Χιαοπίνγκ, που προσγείωσε την Κίνα στον κόσμο.

Πάντως, περισσότερο από τις τοποθετήσεις για την μελλοντική πορεία της Κίνας στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, πλην όμως με έμφαση στην τεχνολογική και ενεργειακή επάρκεια, καταγράφηκαν οι θέσεις Σι για μελλοντική ενσωμάτωση/επανένωση της Ταϊβάν με τον (θεωρούμενο από το Πεκίνο) «εθνικό κορμό», με έμφαση στο ότι το ευκταίο είναι αυτή να γίνει ειρηνικά αλλά και χωρίς απόλυτη απεμπόληση της χρήσης βίας. Αυτό ήρθε λίγες μόλις εβδομάδες μετά το επεισόδιο του ταξιδιού Πελόζι στην Ταϊβάν, των ασκήσεων αποκλεισμού από τις κινεζικές δυνάμεις με ισχυρή παρουσία Αμερικανικών δυνάμεων στην γειτονιά – και όλα αυτά με φόντο την νωπή σύμπηξη Δυτικού μετώπου με την συμμαχία AUKUS στην περιοχή Ινδικού/Ειρηνικού. δεν θάπρεπε λοιπόν να παραξενεύει. Εκείνο όμως που κράτησε ιδιαίτερα τις εντυπώσεις ήταν η παραδοχή Σι ότι η χώρα – και το Κόμμα – χρειάζεται να είναι «προετοιμασμένοι για θυελλώδεις ανέμους, τρικυμισμένα νερά και ενδεχομένως επικίνδυνες καταιγίδες».

Με δεδομένο, λοιπόν, ένα τέτοιο περιβάλλον Κινεζικού αυτοπροσδιορισμού, η επίσκεψη του Καγκελαρίου Σολτς και η οικοδομούμενη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Σι προσλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Και τούτο όταν προ ημερών οι New York Times διερωτώνταν/επισήμαιναν κατά πόσον οι ΗΠΑ (και η Δύση, γενικότερα) ξεκινά να ανοίγει ένα δεύτερο μέτωπο, μετά απ’ εκείνο με την Ρωσία λόγω εισβολής στην Ουκρανία, κυρώσεων κοκ., και με την Κίνα. Η λογική της αποσύνδεσης/αποσύμπλεξης/decoupling των Δυτικών οικονομιών – τουλάχιστον στους τομείς τεχνολογικής αιχμής – από την Κινεζική παραγωγική ατμομηχανή είναι φανερό ότι αποτελεί μέρος του στοιχήματος που βαθμιαία επιχειρούν να θέσουν, συνολική για την Δύση, οι ΗΠΑ. Θεωρώντας ότι αποτελεί στρατηγικό στόχο το σταμάτημα της Κίνας.

Η αλήθεια είναι ότι το Πεκίνο είχε, τις τελευταίες εβδομάδες, δείξει μια βαθμιαία αποστασιοποίηση από την πολεμική πρακτική της Μόσχας: ούτως ή άλλως, κανείς δεν συμπαθεί όσους αρχίζουν να κλονίζονται επί του πεδίου… Ωστόσο, η συνεχιζόμενη συμπόρευση – αν μη η «αιώνια» και «ισχυρή σαν βράχος» φιλία Κίνας-Ρωσίας, όπως είχε διακηρυχθεί και από τον ΥΠΕΞ της Κίνας Ουάνγκ Γι στο ξεκίνημα του πολέμου της Ουκρανίας – με επιπρόσθετη έκκληση για σεβασμό «των νόμιμων ανησυχιών της Ρωσίας για την ασφάλειά της», δεν δείχνεται επαρκής λόγος ώστε το Βερολίνο να προχωρήσει στην λογική της αποσύμπλεξης, του decoupling. Και… όποιος λέει Βερολίνο, μάλλον χρειάζεται (ακόμη)να εννοεί συνολικότερα την Ευρώπη.

Ενώ, λοιπόν, ο Καγκελάριος Σολτς, μετά της σχεδιαζόμενης κουστωδίας, ασφαλώς αναμένεται να θέσει ζήτημα μη-ενίσχυσης /στήριξης των Ρωσικών πρακτικών, ενώ σίγουρα θα αναφερθεί και στα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Ουϊγούροι του Σινκιάγκ, (και στο πάγιο ζήτημα του Θιβέτ), η πρακτική πλευρά της οικονομικής συνεργασίας μπορεί να θεωρείται βέβαιο ότι θα κυριαρχήσει. Ιδιαίτατα, δε, εκείνη η πτυχή που αφορά «στρατηγική παρουσία» της Κίνας μέσω επενδύσεων στην Ευρώπη (που πήγαινε να συγκρατηθεί με ελέγχους και περιορισμούς σε Ευρωπαϊκό επίπεδο) αλλά και η συνέχιση της διασύνδεσης μέσω του ΟΒΟR/Νέου Δρόμου του Μεταξιού (που είχε αρχίσει να τίθεται, υπό αμφισβήτηση).

Να δούμε, βέβαια, κατά πόσον οι πιέσεις από την άλλη ακτή του Ατλαντικού αλλά και από άλλες Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα συγκρατήσουν την διπλωματική κίνηση του Βερολίνου μέχρι την ημέρα της επίσκεψης Σολτς. (Και εμείς; Εμείς θα παρακολουθούμε, θα ισορροπούμε, θα σκεφτόμαστε – ίσως – πιο ζυγιασμένα ποια είναι η Σωστή Πλευρά της Ιστορίας, εδώ).