Λίγο πέρα από την λογική του «άσπρου-μαύρου» στην οικονομία

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η ηχώ από τις παρουσιάσεις της Κυβέρνησης και των κομμάτων της Αντιπολίτευσης (Αξιωματικής και ελάσσονος) σχετικά με τους σχεδιασμούς και τις αντιπροτάσεις για την αντιμετώπιση του – απ’ όλους προαναγγελλόμενου – «εξαιρετικά δύσκολου χειμώνα 2022-23» δεν θάπρεπε να μας κρύβει το γεγονός ότι, μέχρι τώρα πάντως, η Ελληνική οικονομία έχει κρατηθεί καλύτερα από πολλές άλλες της ΕΕ ή/και της Ευρωζώνης.

Το γεγονός ότι τα δυο πρώτα 3μηνα της χρονιάς «έγραψαν» ρυθμούς ανάπτυξης 8% και 7,7% αντιστοίχως, αλλά και ότι ο πυρήνας της τουριστικής περιόδου – Ιούλιος/Αύγουστος/Σεπτέμβριος – καταγράφεται σταθερά ανοδικός, κράτησε τις Ελληνικές επιδόσεις σε ευνοϊκή σύγκριση προς τις Ευρωπαϊκές, όπως εξηγούσε το Δελτίο Σεπτεμβρίου του ΙΟΒΕ. Ήδη οι επίσημες προβολές για το σύνολο του 2022 σ’ εμάς ξεπερνούν το 5% σε ετήσια βάση, όταν π.χ. η ΕΚΤ κάνει λόγο για 3,1% για το σύνολο της Ευρωζώνης το 2022. Το γεγονός ότι οι εξαγωγές συνέχισαν να οδηγούν σ’ εμάς τον χορό (+20,8% το β’ 3μηνο), αν και κυρίως πρόκειται για εξαγωγές υπηρεσιών (βλ. κυρίως τουρισμό) με +47,4% έναντι ενός +3,3% στις εξαγωγές αγαθών, είναι πάντως στα θετικά. Μαζί άλλωστε και με την συνέχιση της αυξητικής τάσης στις επενδύσεις, όσο κι αν εδώ το β’ 3μηνο, με +8,7%, βρέθηκε σε σχετική υποχώρηση έναντι του α΄3μήνου (+13%), κυρίως όμως έναντι της προ έτους καταγραφής +19,4%.

Κατά τα αναμενόμενα, συνέχισε βέβαια η άνοδος της ιδιωτικής κατανάλωσης να παίζει τον κεντρικό ρόλο. Από δίπλα, ο Αύγουστος άφησε πίσω βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης (που, νωρίτερα στην χρονιά, δεν ήταν και τόσο ευτυχής δείκτης στην Ελλάδα) και συνολικά των συντελεστών του οικονομικού κλίματος όπως μετράται από το ΙΟΒΕ. Το καλό «κράτημα» των ρυθμών ανάπτυξης (δηλαδή μεγέθυνσης, αφού στην ουσία καμιά αλλαγή παραγωγικού προτύπου δεν έχουμε), μεταφράζεται σε αύξηση των φορολογικών εσόδων, καθώς κατανάλωση σημαίνει ΦΠΑ, όθεν και ο περιλάλητος «δημοσιονομικός χώρος»…

Κάπου εδώ, ας κάνουμε «κράτει» στην απαρίθμηση και αξιολόγηση των θετικών. Για παράδειγμα, ένας δείκτης που συχνά – και κατανοητά! – μνημονεύεται, η υποχώρηση της ανεργίας (με άνοδο της απασχόλησης, που είναι σαφώς η υγιέστερη πλευρά σε σύγκριση ας πούμε με την αποχώρηση μακροπρόθεσμα ανέργων από την αγορά εργασίας…) με την ανεργία να έχει περάσει στο 12,8% το α’ 6μηνο του 2022 από το 16,2% της ίδιας περυσινής περιόδου, είναι μια καταγραφή θετική. Όμως… χρειάζεται και λίγη προσγείωση, καθώς μπορεί η ανακούφιση να είναι μεγάλη όταν ερχόμαστε από το 27,8% κορύφωσης του 2014 (έναντι 13,9% του 2010, με την κρίση ήδη να δαγκώνει), ωστόσο δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει ότι στην ΕΕ «27» η ανεργία κινείται στο… 6%.. Ενώ το ποσοστό ανεργίας των νέων στην Ελλάδα καλύτερα να μην το πλησιάζει κανείς (η «εύκολη» εξήγηση είναι η πρόσβαση στην μαύρη/γκρίζα αγορά εργασίας). Όπως δεν νοείται να παραβλέπει κανείς και το ζήτημα των όρων εργασίας και της – μερικές φορές παραπεταμένης! – έννοιας του μισθού.

Ένα άλλο σημείο που χρειάζεται σταθερά προσγείωση είναι εκείνο που αγγίζει συνολικά το εξωτερικό σκέλος της οικονομίας. Γιατί τα καλά στοιχεία που καταγράψαμε σχετικά με τις εξαγωγές, «διορθώνονται» από την συνεχιζόμενη υψηλή πτήση των εισαγωγών: μπορεί να ψιλοσυγκρατήθηκε ο αυξητικός ρυθμός τους (+15,5% έναντι 18,1% το α’ 6μηνο της περυσινής χρονιάς), αλλά η αναντιστοιχία τάξεως μεγέθους με των εξαγωγών παραμένει: το ισοζύγιο ξαναγίνεται πρόβλημα, καθώς μόνο η ψυχρολουσία της περιόδου της πανδημίας, ή παλιότερα της μνημονιακής ύφεσης, κατόρθωσε να το συγκρατήσει…

Πάντως, για να κλείσουμε με μια επαναφορά σε θετική νότα,  το Δελτίο του ΙΟΒΕ καταγράφει μείωση του μέσου κόστους του δανεισμού των Ελληνικών επιχειρήσεων (στα πλαίσια μείωσης συνολικά του κόστους για τον Ευρωπαϊκό Νότο) μετά από σημαντικό διάστημα υψηλών spreads έναντι επιχειρήσεων της υπόλοιπης Ευρωζώνης. Πολύτιμο, εφόσον διαρκέσει.

Βγάλαμε ίσως τον αναγνώστη λίγο από το κλίμα των αντιπαραθέσεων ΔΕΘ και από την λογική του «άσπρου-μαύρου» στα της οικονομίας, αλλ’ ας μας το συγχωρήσει…