Το φαινόμενο ketchup ή η πικρή σοφία της «Φάρμας των Ζώων»;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Καθώς όλοι τώρα θα σκύβουν στην συλλογική (πολιτική) σοφία που θα συγκεντρωθεί στην Κορυφή της 20/21 Οκτωβρίου για το ενεργειακό, βάσει της (τρίτης ή τέταρτης;) εκδοχής προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (του θεσμικού οργάνου που, θυμίζουμε, έχει ως αποστολή και λειτουργία την μελέτη των θεμάτων Κοινοτικού ενδιαφέροντος, την ανάλυση, την ανάδειξη εναλλακτικών και την υποβολή προτάσεων προς το Συμβούλιο υπουργών – συννομοθέτη με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), αξίζει μια ηπίως φιλοσοφημένη προσέγγιση.

Αφήνουμε στοργικά κατά μέρος την γραφική ικανοποίηση που εκφράσθηκε για το μισόψητο πακέτο προτάσεων της Επιτροπής απ’ όσους αναγνώρισαν σε αυτό «δικές τους» εισηγήσεις/προτάσεις (ο Κυριάκος Μητσοτάκης θεώρησε «συνεκτικό πακέτο»/comprehensive package την εισαγωγή διορθωτικού μηχανισμού στον διαβόητο TTF και την πρόνοια για περιορισμό διακυμάνσεων/circuit breakers στις αγορές παραγώγων ενέργειας, παραβλέποντας ότι ακόμη και αυτές οι ρυθμίσεις θα ξετυλιχθούν σε βάθος χρόνου, ο Μάριο Ντράγκι είδε  αντιστοίχως την αναφορά σε από κοινού αγορές φυσικού αερίου/καρτέλ αγοραστών: μόνον η Γερμανική πλευρά, που έπνιξε για την ώρα την βασική πρόταση για πλαφόν στο φυσικό αέριο, έμεινε αιδημόνως σιωπηρή…) για να πάμε σε κάτι ουσιαστικότερο, σ’ αυτήν την στροφή των Ευρωπαϊκών πραγμάτων.

Μαζί τα μέτρα που τέθηκαν στο τραπέζι της Κορυφής, πέρα απ’ αυτά που ήδη μνημονεύσαμε – «υποχρεωτικές αγορές από κοινού» για φυσικό αέριο ύψους 13,5 δις bcm (πόση ήταν η κατανάλωση στην ΕΕ το 2021; 412  δις bcm…), σταδιακή παρέμβαση στον TTF και τα παράγωγα ενέργειας, «αλληλεγγύη σε χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα», μέτρα/εκκλήσεις για μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου – υπήρξε και αναφορά στο επιμελώς κρυμμένο μυστικό της όλης υπόθεσης. Την χρηματοδοτική στήριξη, από πλευράς ΕΕ, όλης αυτής της παρέμβασης, με τα μάτια ιδίως στα πιο ευαίσθητα νοικοκυριά και στην μοίρα των μικρομεσαίων.

Εδώ, υπάρχει πρόνοια για ένα κονδύλι 40 δις ευρώ, τα οποία όμως θα είναι «δανεικά» από το τρέχον ΕΣΠΑ – ούτε καν από τα πλεονάζοντα 200τόσα δις του Ταμείου Ανάκαμψης (και Ανθεκτικότητας). Αντίστοιχα, ευγενική θολούρα αφέθηκε στην συζήτηση περί πλαφόν, η οποία ενδύθηκε την δορά του «δυναμικού διαδρόμου τιμών» ώστε να μην ταράξει πολύ Γερμανία/Ολλανδία/Φινλανδία.

Εδώ λοιπόν, με τους αρχηγούς Κυβερνήσεων και Κρατών να επιχειρούν να δείξουν ότι «η Ευρώπη» ασχολείται με το ενεργειακό – η κοινωνική αναταραχή σε χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία ήδη ξυπνά μνήμες – καλείται ο παρατηρητής να επιλέξει μεταξύ δυο εναλλακτικών. Την μια θύμιζε ο Αλέκος Κρητικός ο οποίος σταθερά παρακολουθεί την εξέλιξη των Ευρωενεργειακών στο KReport. Στην Ευρωπαϊκή παράδοση υπάρχει το φαινόμενο του μπουκαλιού με το ketchup: όταν προσπαθείς να το στάξεις, αφού το κουνήσεις και το χτυπήσεις, αρχίζουν να πέφτουν σιγά-σιγά σταγόνες. αν όμως επιμείνεις, κάποια στιγμή πέφτει πολύ ketchup. Έτσι κάπως λειτούργησε η όλη υπόθεση της Ευρωανταπόκρισης στην δοκιμασία του κορωνοϊού, με τον κοινό δανεισμό και το NGEU που χρειάστηκε μήνες και μήνες για να προκύψει. Και, έστω κουτσουρεμένο και νερωμένο, προέκυψε.

Θα έρθει στο προσκήνιο αυτό το αντανακλαστικό; (Και μάλιστα με ένα ζήτημα – το κόστος της ενέργειας – που έφερε στην Γαλλία τα «Κίτρινα Γιλέκα», όπως πάλι ο Αλ. Κρητικός υπενθύμιζε);  Ή θα επικρατήσει η πολύ πιο παγιωμένη πικρή παραβολή της «Φάρμας των Ζώων» του Τζόρτζ Όργουελ (1945, ενδιαφέρον): «Όλα τα ζώα είναι ίσα, όμως μερικά είναι πιο ίσα από τα άλλα».